Waloryzacja wynagrodzeń prokuratorów za 2021 i 2022 rok jest identyczna jak u sędziów. Pierwszeństwo ma bowiem Prawo o Prokuraturze nad ustawą okołobudżetową - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego kierowała się wyższą wartością, jaką jest niezależna prokuratura. To pierwsza skarga kasacyjna prokuratora rozstrzygnięta przez Sąd Najwyższy. Sprawy sędziów SN czekają na orzeczenia.
Począwszy od 2021 r. rząd regulował kwestie podstawy wynagrodzenia sędziów, prokuratorów, ale też np. referendarzy (zawodów, których wynagrodzenie powiązane jest z prokuratorskim i sędziowskim) ustawą okołobudżetową. W pierwszym roku wytłumaczeniem była pandemia, potem zaczęło stawać się to regułą - do tego stopnia, że proponowano to ponownie w projekcie ustawy okołobudżetowej na 2024 r., ale ostatecznie się z tego wycofano (po pozwach prokuratorów i sędziów oraz wielokrotnych apelach Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP oraz m.in. Stowarzyszenia Referendarzy Sądowych LEX IUSTA i Stowarzyszenia Sędziów Polskich Iustitia). W przypadku prokuratorów znowelizowano również ustawę okołobudżetową na 2023 r., a jeśli chodzi o sędziów - rezerwa na wyrównanie za ubiegły rok została uruchomiona po wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Czytaj: Wynagrodzenia sędziów za 2021-2022 r. - MS pozostawia je orzeczeniom sądów>>
Sposób wyliczania wynagrodzeń sędziów i prokuratorów kształtuje Prawo o ustroju sądów powszechnych i Prawo o prokuraturze. I tak, zgodnie z nimi, podstawą jego ustalenia ma być przeciętne wynagrodzenie w II kwartale roku poprzedniego, ogłaszane w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Prokurator Prokuratury Rejonowej we Włocławku Grzegorz P., podobnie jak inni jego koledzy, wystąpił do sądu pracy z roszczeniem o wynagrodzenie za 2022 r. w związku z uchwaleniem ustawy okołobudżetowej, która wstrzymała waloryzację płac w wymiarze sprawiedliwości.
Wartość niewypłaconego wynagrodzenia powód oszacował na 14 tys. złotych. Argumentem prokuratora było przyjęcie, że ustawa o Prokuraturze ma pierwszeństwo przed ustawą incydentalną.
Sądy dwóch instancji przyznały powodowi rację i zasądziły na jego rzecz żądaną kwotę. Stwierdziły, że przepisy ustawy okołobudżetowej są niezgodne z Konstytucją, gdyż ustawa o Prokuraturze, mówiąca o wynagrodzeniach, jest korzystniejsza. Porównano przy tym wynagrodzenia prokuratorów z art. 123 ustawy o Prokuraturze do wynagrodzeń sędziów, co do których wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w 2012 roku ( w prawidłowym składzie - sygnatura K 1/12 i K 1/23).
Przedstawiciel pozwanej Prokuratury – radca prawny Tomasz Sawicki stwierdził, że zapadło już kilka tysięcy wyroków na rzecz prokuratorów. Linia orzecznicza jest utrwalona (pozwy były uwzględniane), tak też orzekły sądy w tej sprawie , zaś wyrok Sądu Rejonowego we Włocławku w sprawie Grzegorza P. był pierwszym takim w Polsce.
To czego brakowało to orzeczenia Sądu Najwyższego w zakresie wynagrodzeń prokuratorów i wyroki Trybunału Konstytucyjnego. - Obecnie i sprawy sędziów sądów administracyjnych są wycofywane z apelacji przez pozwane sądy – wskazał mec. Sawicki i dodał, że prokurator krajowy Dariusz Korneluk podjął decyzję o niewnoszeniu kasacji w sprawach wynagrodzeń, chyba, że wystąpił błąd albo sprawa się przedawniła.
Czytaj: ZZPiPP wycofuje wniosek do TK dotyczący prokuratorskich wynagrodzeń >>
Będzie wyrównanie wynagrodzeń prokuratorów za 2023 rok, wypłaty do końca grudnia>>
Wyrównania dla prokuratorów także za lata 2021-2022? Minister Bodnar widzi potrzebę uregulowania >>
Na wstępie rozprawy przewodniczący składu orzekającego sędzia dr Piotr Prusinowski oświadczył, że każdy z sędziów jest powodem w sprawie o wynagrodzenia za lata 2021-2022. - W ocenie każdego z członków składu w ich subiektywnym odczuciu ta sprawa nie jest powodem do złożenia wniosku o wyłączenie - powiedział.
Sąd Najwyższy 20 maja br. oddalił skargę kasacyjną Prokuratury od wyroku Sądu Okręgowego we Włocławku z 29 września 2023 r.
– Rozpoznawanie tego typu spraw wpisuje się w funkcję Sądu Najwyższego. Istotą problemu prawnego, który dotyka kwestii ustrojowych jest relacja zachodząca między władzą ustawodawczą a wykonawczą, obejmującą nie tylko prokuratorów i sędziów, ale i referendarzy. Jedyne obecnie toczące się sprawy o wynagrodzenia dotyczą sędziów Sądu Najwyższego. Ale żaden sędzia SN nie ma jeszcze prawomocnego wyroku – podkreślił przewodniczący.
Rozstrzygnięcie to dotyczy wszystkich prokuratorów - tu i teraz, a także – w przyszłości. Zwłaszcza, że ustawodawca próbuje zmieniać reguły gry i pewną kulturę prawną. Izba Pracy wskazała, że ustawa okołobudżetowa nie uchyliła ustawy Prawo o Prokuraturze. Te ustawy istnieją równolegle. Ale Sąd Najwyższy uznał, że Prawo o Prokuraturze ma pierwszeństwo.
Sąd Najwyższy zaznaczył, że wymiar sprawiedliwości powinien być niezależny od polityków. – W sytuacji, gdy ustawodawca za pomocą narzędzia, który do tego nie służy, w sposób całkowicie oderwany od jakiejkolwiek przyczynowości zaczyna w sposób epizodyczny i uznaniowy w zakresie określenia reguł zmieniać gwarancje wymiaru sprawiedliwości – pojawiają się wątpliwości.
Podobieństwo między sytuacją prokuratorów i sędziów jest duże. Prawo o Prokuraturze w zakresie obowiązków i powinności, a także w zakresie ograniczeń prokuratorów jest swoistym odbiciem statusu sędziów. A zatem doprowadzenie do sytuacji, gdy okaże się, że sędziowie mają mieć inną sytuację, co do zasady jest możliwe, ale powinno być uzasadnione poważnymi argumentami. Jednak w tej sprawie tego nie widać.
Po wydaniu wyroku II instancji Trybunał Konstytucyjny orzekł, że to samo rozwiązanie wobec sędziów było niezgodne z Konstytucją.
- Co do zasady, w wypadku dwóch aktów prawnych regulujących tę samą kwestię wynagrodzenia, ma zastosowanie reguła chronologiczna lub merytoryczna. To upoważnia sądy do rozważenia czy nie zastosować reguły systemowej - powiedział sędzia sprawozdawca.
Do takiego stanowiska upoważnia też art. 10 Konstytucji mówiący, że każda władza jest autonomiczna. A modyfikacja art. 123 Prawa o Prokuraturze jest epizodyczna. Chodzi o niezależność prokuratorów – konkludował SN i podkreślił, że dla sądu istotny był wzorzec demokratycznego państwa prawa. - Nie mamy wątpliwości, że możliwe jest zastosowanie wyższej wartości, jaką jest niezależna prokuratura – zakończył sędzia Prusinowski.
Wyrok Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 20 maja 2025 r., sygnatura akt II PSKP 11/25.
