Sytuacja przedstawiała się w ten sposób, że spółka L. wbrew zakazowi, 22 września 2019 r. w niedzielę, powierzyła kilku pracownikom wykonanie pracy w podległych jej sklepach. Było to wykroczenie z art. 10 ust.1 ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta.

Uniewinnienie właściciela

Państwowa Inspekcja Pracy nałożyła na spółkę karę. Sąd rejonowy w marcu 2020 r. uniewinnił jednak właściciela sklepów od zarzutu, że złamał zakaz handlu w niedzielę.

Sąd I instancji powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z 19 grudnia 2018 r. w kwestii przeważającej działalności. Według SN to jest działalność dotycząca handlu łącznie prasą, biletami komunikacji miejskiej, wyrobami tytoniowymi, kuponami gier losowych i zakładów wzajemnych, jak i taka działalność, która za swój przedmiot ma tylko jeden ze wskazanych w tym przepisie asortyment.

Jednak - według uchwały - nie wystarczy dla ustalenia tej działalności sam numer CEIG lub PKD, ale faktyczna działalność i wielkość przychodów ze sprzedaży danego towaru. W tym celu potrzebne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego.

Czytaj w LEX: Czym jest placówka handlowa i wykonywanie pracy w handlu? >

Przewaga pieczywa nad prasą

Problem w tym, że łączna wielkość sprzedaży w sklepach ukaranego wynosiła 60 proc. całego asortymentu.

Apelację od tego wyroku złożyła jako oskarżyciel publiczny PiP, która uznała, że orzeczenie narusza:

  • art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy o ograniczeniu handlu  w związku z art. 5 tej ustawy, który stanowi, że zakaz nie obowiązuje w placówkach handlowych, w których przeważająca działalność polega na handlu prasą, biletami komunikacji miejskiej, wyrobami tytoniowymi, kuponami gier losowych i zakładów wzajemnych - decyduje formalny wpis do rejestru działalności gospodarczej
  • jest to obraza przepisów postępowania

W tej sprawie jako przeważająca działalność była wpisana do rejestru spółek - sprzedaż pieczywa i produkcja ciastek. A także sprzedaż produktów spożywczych w niewyspecjalizowanych sklepach. I ta okoliczność - zdaniem Inspekcji Pracy - wyłączała stosowanie wyjątku od zasady, czyli art. 6 ustawy o zakazie handlu.

Sprawdź w LEX: Czy właścicielka salonu kosmetycznego może zatrudnić studentkę na umowę zlecenie do pomocy przy zabiegach i zlecać jej pracę tylko w niedzielę i święta? >

Główna działalność sklepów zatem nie polegała na sprzedaży wyrobów tytoniowych, ani kuponów gier losowych i zakładów wzajemnych - stwierdza Inspekcja w apelacji. - Wartość sprzedaży papierosów w tych placówka nie jest największa - dodała.

Obejście zakazu - uwagi prokuratora

Do problemu odniósł się także prokurator Prokuratury Krajowej, który uważa, że wyłączenie zakazu handlu w niedzielę i święta jest możliwe wówczas, gdy wartość towarów wymienionych w art. 6 ustawy jest większa niż innych towarów. I ich sprzedaż została zadeklarowana we wniosku o wpis do rejestru. Inne rozumienie pojęcia "przeważająca działalność" prowadzi do obejścia zakazu handlu.

Czytaj w LEX: Wykonywanie pracy w handlu w niedziele a odpoczynek dobowy >

Stanowisko prokuratora i orzeczenie uniewinniające sądu I instancji skłoniło sąd II instancji do przedstawienia zagadnienia prawnego Izbie Karnej Sądu Najwyższego:

  1. Czy rozstrzygające jest dla uznania wyłączenia spod działania ograniczeń przeważająca działalność w placówkach handlowych, w których przeważająca działalność polega na handlu pamiątkami lub dewocjonaliami wpis do rejestru działalności
  2. Czy dla określenia przeważającej działalności w rozumieniu przepisów powołanych w wpisie do Krajowego Rejestru Urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, rozstrzygające jest samo wskazanie rodzaju działalności gospodarczej jako przeważającej czy też rozstrzygające będzie prowadzenie danej działalności gospodarczej jako rzeczywiście przeważającej w stosunku do innej działalności gospodarczej prowadzonej przez dany podmiot?
  3. Czy jest dopuszczalne sumowanie przeważającej działalności gospodarczej w stosunku do innych towarów?

Według sądu pytającego zagadnienie jest doniosłe, gdyż wykroczenie, o którym mowa jest różnie interpretowane przez sądy. A co więcej - choć orzecznictwo jest skąpe - wyłoniły się dwa stanowiska:

  • formalne - liczy się działalność wpisana do rejestru, niezależnie czy wpisu dokonano zgodnie ze zgłoszeniem
  • elastyczne - dla ustalenia "przeważającej działalności" ma decydujące znaczenie faktyczny obrót towarami, niezależnie od wpisu zadeklarowanego w rejestrze.

Sygnatura akt KZP 15/20