Są wątpliwości, jak informować sprzedając opryski

Jest pierwszy problem ze środkami ochrony roślin oferowanymi przez internet – czy trzeba dla nich zapewnić oznaczenia i funkcjonalności także dla niewidomych i niepełnosprawnych, którzy tylko teoretycznie mogą z nich korzystać. I kto odpowiada ze ewentualną dystrybucję tak nie w pełni oznakowanych produktów - pytania o to zadaje ministerialnym urzędnikom grupa pięciu posłów w swojej interpelacji.

Od ponad miesiąca obowiązują zaostrzone przepisy o handlu środkami ochrony roślin (pisaliśmy o tym w tekście Fumiganty sprzedaż rejestrowana i nie dla wszystkich). Ponad 7000 firm handlujących środkami ochrony roślin musi dokładnie ewidencjonować dane nabywców najbardziej niebezpiecznych dla zdrowia i życia chemikaliów. Na ministerialną listę trafiły: fosforek glinu, fosforek magnezu oraz fluorek sulfurylu. Stosuje się je do fumigacji, czyli zwalczania szkodników (głównie owadów i gryzoni) za pomocą substancji chemicznych w formie dymu, pary lub gazu, jak również wyplenienia chwastów w glebie. Ograniczenia w handlu wprowadziło rozporządzenie z 6 lutego 2026 r. w sprawie wykazu substancji czynnych środków ochrony roślin przeznaczonych do fumigacji, które mogą stwarzać szczególne zagrożenie dla zdrowia ludzi, zwierząt lub dla środowiska (Dz. U. z 2026 r. poz. 147). Sprzedaż produktów z tymi trzema substancjami czynnymi ostatecznym nabywcom środków ochrony roślin wymaga potwierdzenia fakturą (nawet jeśli nabywca twierdzi, że jej nie potrzebuje). Sprzedawcy muszą bowiem prowadzić ewidencję ostatecznych nabywców tych substancji czynnych. Ponadto – i to akurat nie jest nowość - środki ochrony roślin trzeba bezwzględnie stosować zgodnie z zapisami etykiety.

Duże ograniczenia w sprzedaży

Obowiązki ustalania danych nabywców i ich ewidencji przewiduje art. 25 ustawy z 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin (Dz. U. z 2024 r. poz. 630). Na fakturze muszą się znaleźć dane nabywcy, adres oraz dane dotyczące ilości zakupionego produktu. Dane te są bezwzględnie wymagane zawsze przy zakupie. Dotyczy to również zakupów poniżej 450 zł albo kwoty 100 euro. 

Nowe ograniczenia sprawiają, ze fumiganty zawierające te trzy wysoce szkodliwe substancje tylko wyjątkowo mogą być sprzedawane w ramach umowy na odległość (czyli przez Internet). W internecie mogą się jednak pojawiać reklamy i oferty sprzedaży tych fumigantów (obwarowane obowiązkami podawania wielu danych i uprawnień). Dystrybutor środków ochrony roślin ma też obowiązek prowadzenia ewidencji nabywców, w tym daty dokonania sprzedaży, jak również nazwy handlowej produktu oraz jego ilości, a ponadto również numer odpowiedniego aktualnego zaświadczenia o przeszkoleniu użytkownika takich chemikaliów (szkolenie chemizacyjne). I tu pojawia się problem, w sprawie którego interpelację nr 16279 piątka posłów skierowała do resortu rodziny, pracy i polityki społecznej.

Posłowie powołują się na ustawę z 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze (Dz. U. z 2024 r. poz. 731, tzw. ustawa PAD), która dokonała transpozycji do polskiego porządku prawnego dyrektywy 2019/882/UE, czyli Europejskiego aktu o dostępności). W art. 3 ust. 2 ustawy PAD wymieniono usługi, do których oferowania lub świadczenia na rzecz konsumentów stosuje się wymogi wynikające z ustawy. Wśród usług wymieniono e-commerce, czyli usługi oferowane lub świadczone na odległość przez strony internetowe i urządzenia mobilne, drogą elektroniczną i na indywidualne żądanie konsumenta w celu zawarcia umowy. Z kolei w art. 18 ustawy PAD wskazano, że w ramach handlu elektronicznego zapewnia się:

• 1) udzielanie informacji o spełnianiu wymagań dostępności przez produkty albo usługi, jeżeli te informacje zostały podane przez obowiązany do tego podmiot gospodarczy;
• 2) postrzegalność, funkcjonalność, zrozumiałość i kompatybilność funkcji i metod służących identyfikacji stron usługi handlu elektronicznego, zachowaniu bezpieczeństwa oraz dokonywaniu płatności, składaniu podpisów elektronicznych i usług płatniczych stanowiących część tej usługi.

Czy można dystrybuować bez pouczeń w Braille’u?

Chodzi o pełne informacje o produkcie, które są istotne również dla osób ze szczególnymi potrzebami, jak i osób z niepełnosprawnością. Informacje te mają być podawane w równoważny sposób komunikowania się, m.in. opakowanie musi zawierać tekst w alfabecie Braille’a, a także zawierać alternatywną prezentację treści nietekstowych, których najczęściej produkt oferowany i sprzedawany przez dystrybutora nie zawiera.

Problem ten występuje m.in. w przypadku dystrybutorów środków ochrony roślin, na których zgodnie z art. 30 pkt 1 PAD ciąży obowiązek sprawdzenia, czy produkt zawiera m.in. instrukcje, ostrzeżenia oraz etykiety umieszczone na produkcie, które umożliwiają jego identyfikację m.in. przez osoby ze szczególnymi potrzebami oraz osoby z niepełnosprawnościami choćby wzroku czy też niepełnosprawnością intelektualną. Dystrybutorzy środków ochrony roślin zastanawiają się, czy jeżeli produkt, który oferują do sprzedaży i sprzedają, nie zawiera informacji o jego dostępności, gdyż producent ich nie podał, to czy na podstawie cytowanego przepisu art. 18 pkt 1 PAD są zwolnieni z odpowiedzialności jako podmiot w łańcuchu dostaw, czy też powinni poinformować prezesa Zarządu PFRON, że produkt nie spełnia warunków dostępności i wstrzymać jego sprzedaż (informując o tym producenta) – piszą posłowie do minister Agnieszki Dziemianowicz-Bąk.

Wątpliwość posłów dotyczy więc sytuacji, czy dystrybutor może oferować do sprzedaży i sprzedawać produkt, który nie spełnia warunków określonych w ustawie PAD, gdyż producent nie przekazał informacji o dostępności produktu. Dlatego autorzy interpelacji pytają, czy warunek, że dystrybutor ma udzielać informacji o spełnieniu wymagań dostępności przez produkty albo usługi, jeżeli te informacje zostały podane przez producenta, należy rozumieć w ten sposób, że dystrybutor może oferować do sprzedaży i sprzedawać produkt, który nie spełnia warunków określonych w ustawie PAD, gdy producent nie podał informacji o spełnieniu wymagań dostępności produktu.