Więcej danych o nieruchomościach będzie za darmo

Za informacje z urzędowego Rejestru Cen Nieruchomości starostwa od piątku nie powinny już pobierać opłat. Brakuje jednak jeszcze nowego wzoru formularza, który uwzględniałby fakt, że teraz wniosków nie trzeba już opłacać. Rzeczoznawcy majątkowi boją się zaś dużej fali wniosków o dostęp do nieruchomościowych danych.

Tak wynika z nowego brzmienia art. 40a ust. 2 ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne Dz. U. z 2024 r. poz. 1151). Nowelizacja, którą znajdziemy w Dzienniku Ustaw z 2025 r. pod pozycją 1542, obowiązuje od 13 lutego br. Chodzi o łatwiejszy i bezpłatny dostęp do danych z rejestru cen nieruchomości (RCN), dostępnych także częściowo na stronie geoportal.gov.pl.

Rejestr zawiera wiele istotnych danych dla obywateli, a także może służyć kontroli prawidłowego funkcjonowania rynku cen nieruchomości. W szczególności dane zawarte w RCN dotyczą położenia i rodzaju sprzedanych nieruchomości, a także rzeczywistych cen transakcyjnych sprzedaży, pozyskanych z aktów notarialnych, które po przesłaniu do powiatu wpisywane są do RCN w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpowiednich dokumentów. Dane te mogą być wykorzystywane w różnoraki sposób zarówno przez rzeczoznawców szacujących wartość nieruchomości dla różnych celów, firmy komercyjnie przetwarzające i udostępniające dane o obrocie nieruchomościami, a także przez poszczególnych obywateli, którzy chcą pozyskać aktualne informacje o cenach nieruchomości w interesującej ich konkretnej okolicy – czytamy w uzasadnieniu do nowelizacji.

Teraz ma być bezpłatnie

Dotychczas dostęp do części danych w RCN był uzależniony od wniesienia opłaty. W praktyce ograniczało to korzystanie z pełnych danych, które są upubliczniane w rejestrze. Poszczególne starostwa przyjmowały też różną praktykę co do formy i trybu składania wniosków.

Pełny, nieodpłatny dostęp do RCN wpłynie na rozwój nowych informatycznych narzędzi i usług w zakresie handlu nieruchomościami. Publiczny dostęp do tych danych zwiększy przejrzystość rynku. Kupujący i sprzedający oraz właściciele i inwestorzy - posiadając aktualne i rzetelne dane o cenach rynkowych - będą mogli działać adekwatnie do rzeczywistych potrzeb rynkowych. Powszechność dostępu do danych RCN ograniczy możliwości manipulacji cenami. Poprawi to zwłaszcza pozycję obywateli zaspokajających swoje potrzeby mieszkaniowe. Wraz z innym mechanizmami kontroli rynku w tym, obowiązkiem upublicznienia cen ofertowych przez deweloperów, korzystnie wpłynie to na konkurencyjność rynku nieruchomości i jego stabilność – tłumaczyli wnioskodawcy sens nowych przepisów.

Jest to też swoiste uzupełnienie zmian wprowadzonych przez ustawę z 21 maja 2025 r. o zmianie ustawy o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego oraz Deweloperskim Funduszu Gwarancyjnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 758), która nakazuje deweloperom raportowanie cen sprzedawanych mieszkań i domów na specjalnym rządowym portalu oraz własnych stronach internetowych (pisaliśmy o tym w tekście #mieszkania #deweloperzy #uokik #pzfd).

W związku z wejściem w życie nowelizacji konieczne jest też zastąpienie nowym aktem wykonawczym rozporządzenia z 28 lipca 2020 r. w sprawie wzorów wniosków o udostępnienie materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, licencji i Dokumentu Obliczenia Opłaty, a także sposobu wydawania licencji (Dz. U. poz. 1322 oraz 2023 r. poz. 1135). W nowym rozporządzeniu powinny bowiem zostać wykreślone wszystkie przepisy związane z odpłatnością za dane z RCN. Ani na stronie Rządowego Centrum Legislacji (RCL), ani w wykazie prac legislacyjnych Ministerstwa Rozwoju i Technologii nie ma jeszcze jednak jego projektu. Urzędnicy mają najwyżej pół roku na opracowanie nowych regulacji (w tym zwłaszcza nowego formularza wniosku), gdyż obecne rozporządzenie obowiązuje jedynie do dnia 12 sierpnia br. Tak wynika z art. 3 ustawy nowelizującej.

Rzeczoznawcy martwią się o jakość danych

Obawy związane z nowymi przepisami mają rzeczoznawcy majątkowi, którzy od kilku tygodni sygnalizują je zarówno Głównemu Geodecie Kraju (GGK), jak i w dyskusjach na branżowych forach. Podczas styczniowego spotkania w urzędzie GGK przedstawiciele Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych (PFSRM) jednoznacznie podkreślili, że dla tej profesji kwestia odpłatności jest wtórna wobec jakości i kompletności informacji.

W obliczu „uwolnienia RCN” wyrażono obawę, jak od 13 lutego wyglądać będzie obsługa wniosków o udostępnienie danych RCN przy prawdopodobnie znacznie zwiększonej liczbie wniosków wpływających do poszczególnych starostw (należy mieć przy tym na uwadze, że część starostw nie udostępnia tych informacji za pomocą portali internetowych). Ponadto wyrażono obawę o utrzymanie jakości i uporządkowanie tych zbiorów danych – piszą szefowie PFSRM Joanna Grzesiak i Krzysztof Gabrel w podsumowaniu rozmów z GGK.

Rzeczoznawcy liczą też, że różne mankamenty w dostępie do danych o nieruchomościach (nie tylko tych z RCN) uda się poprawić w kolejnej nowelizacji prawa geodezyjnego i kartograficznego, nad którą trwają już prace legislacyjnej (numer w RCL – UD60).