Klienci i prowadzący sklepy wciąż narzekają na system kaucyjny. Nieczynne butelkomaty, konieczność przechowywania niezgniecionego opakowania czy odmowa odbioru butelek w kasie, podważają zaufanie do kaucji. Część wątpliwości dotyczących systemu rozwiewa niedawna odpowiedź resortu środowiska na poselską interpelację. Wskazuje m.in., że kupon z kaucjomatu należy zrealizować w tym samym sklepie.
Grupa posłów, zaniepokojona problemami ze zwracaniem butelek i puszek, skierowała w kwietniu interpelację do resortu środowiska. Zapytała m.in., na jakie przepisy można się powołać w razie awarii kaucjomatu i odmowy odbioru puszek przez sklep, dlaczego maszyna nie zwraca pieniędzy oraz czy możliwe będzie oddawanie w niedługim czasie zgniecionych opakowań, bowiem w stanie nienaruszonym zajmują one bardzo dużo miejsca. Ministerstwo przygotowało odpowiedź zawierającą wskazówki pomocne dla sklepów i klientów.
Bardzo wiele problemów wciąż sprawia klientom oddawanie pustych opakowań po napojach. Dlatego posłowie zapytali o dokładną podstawę prawną zobowiązującą sklep do przyjęcia butelek czy puszek objętych systemem kaucyjnym w przypadku awarii urządzenia. W odpowiedzi Anita Sowińska, wiceminister w resorcie klimatu i środowiska, wskazuje art. 44 ust. 2 ustawy z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Wynika z niego, że przedsiębiorca prowadzący jednostkę handlową o powierzchni sprzedaży powyżej 200 m kw., w której użytkownikom końcowym są oferowane napoje w opakowaniach objętych systemem kaucyjnym, jest obowiązany m.in. pobierać i zwracać kaucję. Jeżeli taki sklep nie chce przyjąć opakowania i tłumaczy się np. awarią lub przepełnieniem butelkomatu, klient może się powołać na powyższy artykuł.
Przepis i odpowiedź ministerstwa nie rozwiązują jednak wszystkich problemów osób zwracających opakowania kaucyjne. Coraz więcej placówek handlujących na mniej niż 200 m kw. także instaluje urządzenia odbierające puszki i butelki. Co ma w razie awarii zrobić klient takiej placówki, gdy w niej dojdzie do awarii? Tu ustawa i resort milczą, poprosiliśmy więc o wyjaśnienie eksperta.
Co do zasady mały sklep, o powierzchni sprzedaży nie większej niż 200 m kw., w którym są oferowane napoje w opakowaniach kaucyjnych: butelki z tworzyw sztucznych i puszki metalowe, może – ale nie musi - uczestniczyć w systemie kaucyjnym w zakresie zbierania odpadów opakowaniowych – wyjaśnia dr Sergiusz Urban, radca prawny, partner w kancelarii WKB Wierciński, Kwieciński, Baehr.
- Jeśli się zdecyduje uczestniczyć w systemie kaucyjnym, to odnośny obowiązek oraz sposób jego realizacji uregulowany zostanie w umowie z operatorem kaucyjnym. Najprawdopodobniej w takiej sytuacji będzie odbierał opakowania kaucyjne niezależnie od tego, czy kaucjomat działa, czy też nie – w tym drugim przypadku może to zrobić ręcznie – uważa dr Urban.
Ekspert przypomina też, że jeśli taki sklep sprzedaje napoje w szklanych butelkach zwrotnych, objętych systemem kaucyjnym, to jest z mocy ustawy zobowiązany do zbierania pustych opakowań. Kwestia dostępności danego sposobu zbierania (ręcznie czy w kaucjomacie) nie wpływa na konieczność realizacji tego obowiązku, więc w przypadku niesprawności urządzenia należy zapewnić odbiór ręczny.
Z kolei wiceminister Sowińska przypomina i podpowiada dużym sklepom, jak w takiej sytuacji mają się zachować. Jak czytamy w odpowiedzi, prowadzący jednostkę może np.:
Resort przypomina też, że ustawa przewiduje karę od 10 tys. do 500 tys. zł w przypadku, gdy placówka mająca ponad 200 m. kw. powierzchni handlowej, oferuje napoje w kaucjonowanych opakowaniach, a nie pobiera lub nie zwraca kaucji, albo też nie zbiera pustych opakowań lub odpadów opakowaniowych.
Spore wątpliwości budzi również wydawanie przez butelkomaty kuponów o ograniczonym terminie ważności lub ograniczonej do jednej placówki możliwości zwrotu kaucji. Jak wynika z odpowiedzi Anity Sowińskiej, przepisy nie zobowiązują sklepów do stosowania automatów, a w następstwie tego nie określają wymagań dla bonów kaucyjnych. W niektórych urządzeniach, ze względu na zastosowane rozwiązanie technologiczne przy zwrocie opakowań, drukowany jest bon lub kupon z kwotą kaucji. - To rozwiązanie nie jest niezgodne z przepisami ustawy, jeśli taki druk da się łatwo spieniężyć – pisze wiceminister klimatu i środowiska.
Oznacza to, że z bonem klient ma prawo udać się do kasy sklepu, do którego należy automat i zażądać wypłaty pieniędzy. Nie może uzależniać wypłaty od dokonania w nim zakupów.
Skoro ustawa o systemie kaucyjnym nie odnosi się wprost do instytucji bonów to - według odpowiedzi resortu - nie określa również minimalnego ani maksymalnego terminu jego ważności. Brak przepisu oznacza, że zarówno operatorzy, jak i sklepy, mają w tym zakresie pewną elastyczność. Dlatego Ministerstwo Klimatu i Środowiska rekomenduje, aby kupony kaucyjne były ważne przez co najmniej miesiąc. Takie podejście ma zapewniać spójność z cyklem rozliczeniowym systemu, ułatwiać jego funkcjonowanie oraz minimalizować ryzyko problemów finansowych zarówno po stronie handlu, jak i operatorów.
Według resortu klimatu i środowiska nie jest możliwe również wprowadzenie i umożliwienie realizacji kuponów w dowolnym punkcie objętym systemem kaucyjnym. Klient powinien dokończyć proces rozliczeń w ramach tej samej jednostki.
- Każdy punkt handlowy rozlicza się z operatorem na podstawie odrębnej umowy i nie dotyczy to jedynie zwróconej kaucji, ale także rozliczenia zebranych opakowań i wypłaty wynagrodzenia sklepom za usługę, jaką jest zbiórka opakowań dla operatora. Wprowadzanie jakichkolwiek modyfikacji w tym zakresie miałoby niekorzystne skutki dla jednostek prowadzących punkty zbiórki i otwierałoby pole do nadużyć. Aby zachować przejrzystość i poprawność działania systemu nie jest planowane wprowadzanie takich zmian – czytamy w odpowiedzi na interpelację.
Odpowiadając na pytanie dotyczące oddawania zgniatanych butelek i puszek, co ułatwiłoby życie klientom, resort pisze, że aktualnie nie widzi takiej możliwości i tłumaczy, iż wynika to z ograniczeń technicznych urządzeń, choć nie wyklucza, że w przyszłości takie możliwości się pojawią.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
