Webinar Dane klientów pod ochroną - jak budować bezpieczne biuro rachunkowe w czasach cyberzagrożeń i AI? 23.11.2026r. godz.: 10:00
Włącz wersję kontrastową
Zmień język strony
Prawo.pl

PZP: Rzecznik MŚP ma swój pomysł na local content

Pozacenowe kryteria w zamówieniach publicznych to klucz do realnego wdrożenia komponentu krajowego – uważa Agnieszka Majewska, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców. Majewska swoje postulaty i propozycje konkretnych rozwiązań przesłała decydentom. Coraz więcej firm jest też zainteresowanych praktycznym wdrażaniem local content w swoich zamówieniach i przetargach, choć ma różne strategie w tej kwestii.

polska
Źródło: iStock

Majewska nie ogranicza się do ramowej diagnozy problemu, lecz przedstawia też katalog precyzyjnie opisanych kryteriów pozacenowych, zgodnych z prawem unijnym i orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a jednocześnie pozwalających skutecznie wykorzystywać komponent krajowy w procesie wydatkowania środków publicznych. To już kolejna propozycja Majewskiej w sprawie realnego wdrożenia local content w polskiej gospodarce – pod koniec października wystąpiła ona z propozycją zmian sposobu oceny ofert oraz wprowadzenia narzędzi pozwalających ustalić, jaka część wydatkowanych środków pozostaje w krajowej gospodarce. Przedstawiła również koncepcję Wskaźnika Realnej Retencji Kapitału (pisaliśmy o tym w tekście Róbmy, nie gadajmy - rzecznik MŚP apeluje ws. local content).

Jest dużo prawnych ograniczeń

Majewska podkreśla, że dużo ograniczeń zawierają nie tylko przepisy unijne, ale także polska ustawa z 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 793). Definicja komponentu krajowego nie może stosować kryteriów odwołujących się do miejsca siedziby, pochodzenia, ani narodowości wykonawcy z państwa UE, EOG lub państwa objętego umową międzynarodową. Local content wspierający sektor MŚP można jednak realizować na inne sposoby - przez podział na części, proporcjonalne warunki i ochronę podwykonawców.

Przykładowo, o ile niedozwolone jest stosowanie takiego kryterium jak miejsce siedziby, to dopuszczalne jest uwzględnienie w zamówieniu czasu reakcji na zgłoszenie lub czasu dotarcia jako kryterium i zobowiązania umownego. Inne dopuszczalne w świetle orzecznictwa unijnego kryteria to pochodzenie z UE i państw objętych umowami, umożliwiające rzetelne porównanie – parametry jakościowe, funkcjonalne i kryteria równoważności, doświadczenie w podobnym zakresie, termin, emisje pojazdów czy odległość, wymagania bezpieczeństwa i certyfikaty (lokalizacja w Polsce tylko przy wykazanym bezpieczeństwie publicznym), zatrudnienie przy realizacji osób z grup szczególnych (dopuszczalne może być kryterium zatrudnienia lokalnego w celu np. zwalczania bezrobocia), jak również podział zamówień na części – wylicza Majewska.

Wadium jedynie symboliczne

Rzecznik MŚP sugeruje, że najwyższy poziom komponentu krajowego można uzyskać przed ogłoszeniem, np. badając możliwości podziału zamówienia, proporcjonalnych warunków oraz zebrania informacji z rynku. Oprócz tego ważna jest deregulacja niektórych obowiązków w zamówieniach publicznych, których nie kojarzy się wprost z local content.

Wskazane jest obniżenie kosztów złożenia oferty przez rezygnację z wadium albo ustalenie jego wysokości w niskiej kwocie. Poza ceną warto stosować inne kryteria, zwłaszcza pozwalające na zmierzenie wpływu oraz rezultatów i długofalowych skutków zamówienia, takich jak czas reakcji, dostępność części, koszt eksploatacji czy jakość personelu. O ile w modelu dotyczącym prostych dostaw i usług kryterium ceny może wynosić 60 proc., to tam, gdzie w grę wchodzą usługi pracochłonne, serwis, usługi społeczne i projektowanie, kryterium ceny nie powinno przekraczać 40 proc. – podsuwa nowe rozwiązania Majewska.

Rzecznik MŚP przygotowała szczegółową tabelę kryteriów pozacenowych, jak również opis stosowania w praktyce takich kryteriów, jak koszt cyklu życia, czas reakcji serwisu, dostępność części zamiennych, czas dostawy zamówienia częściowego, doświadczenie osoby kluczowej, zatrudnienie osób z grup szczególnych, parametr środowiskowy produktu, etykieta środowiskowa, pojazdy zero/niskoemisyjne w usłudze, żywność ekologiczna, recykling odpadów budowlanych, szczególny parametr techniczny, ciągłość dostaw, okres gwarancji, termin realizacji, bezpieczeństwo cyfrowe, dodatkowe świadczenia, koncepcja realizacji, ograniczenie utrudnień w czasie robót, a także pochodzenie z UE, EOG i państw objętych umowami. Dokument uzupełniony jest o mierniki udziału komponentu krajowego w zamówieniach.

Podobną filozofię local content, co Rzecznik MŚP ma też dr Marta Penczar, wiceprezes Zarządu Centrum Myśli Strategicznych. Podczas ubiegłotygodniowego Kongresu Bankowości Korporacyjnej i Inwestycyjnej w Warszawie Penczar przekonywała, że ideą local content nie jest zwiększanie udziału krajowych przedsiębiorstw kosztem zagranicznych podmiotów, lecz zapewnienie im równych możliwości udziału w przetargach i realizacji dużych inwestycji infrastrukturalnych.

My tak naprawdę zrównujemy możliwości udziału krajowych i polskich podmiotów w przetargach i w zamówieniach publicznych – podkreślała dr Penczar.

Duzi gracze zainteresowani local content

Od kilku miesięcy trwa swoista moda na ogłaszanie inicjatyw związanych z local content, zwłaszcza w sektorze publicznych i spółek Skarbu Państwa. Częściowo wynika to z działań public relations uruchomionych, aby promować rządowy program local content. Swoje dotychczasowe działania w tej kwestii podsumowała też właśnie Polska Spółka Gazownictwa (PSG). Spółka opiera się na przyjętej w kwietniu przez rząd „Polityce zakupowej państwa na lata 2026-2029”, zakładającej ograniczenie barier dla przedsiębiorców, lepsze warunki finansowania kontraktów i zwiększanie udziału krajowych firm w publicznych inwestycjach. PSG bierze też udział w inicjatywie Ministerstwa Aktywów Państwowych (MAP) „Local content. Z korzyścią dla Polski”. Celem programu jest systemowe wzmacnianie udziału polskich firm, w tym dostawców technologii, w kluczowych inwestycjach infrastrukturalnych i przemysłowych realizowanych w Polsce. Program ma służyć budowaniu konkurencyjności i odporności polskiej gospodarki. 

PSG właśnie wdraża przygotowany przez resort „Kodeks Dobrych Praktyk Local Content”, zawierający wytyczne dla spółek z udziałem Skarbu Państwa oraz metody wdrażania odpowiednich celów zarządczych wspierających udział krajowych dostawców w procesach inwestycyjnych.  W praktyce PSG stara się wydłużać horyzont planistyczny i możliwie wcześnie komunikować planowane inwestycje

Dostawcom pozwala to odpowiednio planować zasoby, inwestycje, rozwój kompetencji i politykę zatrudnienia. Równie istotne są także równomierne planowanie postępowań w ciągu roku oraz prowadzenie regularnego dialogu z rynkiem - przekonuje Arkadiusz Kazana, członek zarządu PSG, cytowany przez Polską Agencję Prasową.

Kryteria oceny ofert w PSG mają być każdorazowo dobierane do specyfiki danego postępowania zakupowego. Cena pozostaje istotnym elementem oceny ofert, jednak w przypadku bardziej złożonych projektów coraz większe znaczenie mają kryteria jakościowe, techniczne oraz związane z wartością oferowanego rozwiązania.

Jednym z kluczowych elementów skutecznego wdrażania komponentu krajowego w PSG są konkretne rozwiązania finansowe wspierające kontrahentów. W przypadku bardziej złożonych projektów spółka stosuje rozliczenia częściowe oparte na kamieniach milowych i odbiorach etapowych, a większość wynagrodzenia wypłacana jest w trakcie realizacji kontraktów. Ważnym instrumentem jest również waloryzacja wynagrodzenia dla umów długoterminowych. Równolegle ograniczane jest stosowanie wadium - wyłącznie do uzasadnionych przypadków. Utrzymywane jest także proporcjonalne podejście do zabezpieczenia należytego wykonania umowy. 

Istotnym narzędziem jest m.in. faktoring odwrotny, co umożliwia wykonawcom PSG szybkie uzyskanie środków po realizacji zlecenia. Gazowy gigant przyjmuje na siebie ciężar związany z organizacją i obsługą finansowania, a wykonawcy mogą szybciej otrzymywać środki za wykonane prace, zwiększać skalę działalności, zatrudniać pracowników i rozwijać kompetencje.

Inny energetyczny potentat, Grupa PGE, wprost określa w swojej strategii, że do 2035 r. poziom local content ma w niej sięgnąć 65 proc. krajowych dostawców i komponentów. Koncern planuje w realizację tych założeń zainwestować aż 210 mld zł.

Każda z tych złotówek może pracować w Polsce. Może zbudować kompetencje polskich firm, a może też być wyeksportowana za granicę. My w PGE chcemy, żeby jak najwięcej tych środków zostało tutaj, w Polsce. Local content staje się wspólnym projektem państwa, spółek kontrolowanych przez Skarb Państwa, ale przede wszystkim przez uczestników rynku – deklarował Dariusz Lubera, prezes zarządu PGE podczas Dnia Dostawcy Grupy PGE, na który firma zaprosiła ok. 500 obecnych i potencjalnych wykonawców.

Lubera dodał, że polskie firmy znacznie powiększają kompetencje, a Grupa PGE postanowiła publikować plany inwestycyjne i zakupowe z dużym wyprzedzeniem, aby każda polska firma miała czas na przygotowanie się inwestycyjnie do przyszłych potrzeb.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.

Polecamy książki biznesowe