Projektowana nowelizacja prawa własności przemysłowej rozszerza katalog uprawnień adwokatów i radców prawnych, występujących przed Urzędem Patentowym. To z kolei niepokoi rzeczników patentowych, którzy uważają, że niektóre czynności wymagają wiedzy technicznej i powinny być zarezerwowane dla członków ich profesji.
Już dziś adwokat lub radca prawny może być pełnomocnikiem strony w postępowaniu przed Urzędem Patentowym RP w sprawach związanych z dokonywaniem i rozpatrywaniem zgłoszeń oraz utrzymywaniem ochrony znaków towarowych, wzorów przemysłowych i oznaczeń geograficznych.
Konsultowany właśnie projekt nowelizacji prawa własności przemysłowej (UC81) przewiduje rozszerzenie tych uprawnień na wszystkie przedmioty własności przemysłowej. Oznacza to, że adwokaci i radcowie prawni będą mogli występować w sprawach dotyczących utrzymywania ochrony praw wyłącznych oraz dokonywania wpisów w rejestrach prowadzonych przez UPRP w odniesieniu do wynalazków, wzorów użytkowych i topografii układów scalonych. Obecnie jest to wyłączna domena rzeczników patentowych.
Trudno się dziwić, że próba naruszenia monopolu spotkała się ze stanowczą reakcją samorządu rzeczniowskiego. Paweł Kurcman, prezes Polskiej Izby Rzeczników Patentowych, skierował w tej sprawie list otwarty. Chociaż projekt powstał w Urzędzie Patentowym, a formalnie jego wnioskodawcą jest minister finansów i gospodarki, list jest adresowany do Przemysława Rosatiego, prezesa Naczelnej Rady Adwokackiej oraz Włodzimierza Chróścika, prezesa Krajowej Rady Radców Prawnych. Według informacji, jakie prezes Kurcman uzyskał w UPRP, propozycja jest bowiem odpowiedzią na postulat samorządów adwokackiego i radcowskiego.
- Nic mi nie wiadomo, aby propozycja takich zmian w prawie własności przemysłowej była przedmiotem zorganizowanego lobbingu ze strony samorządu radców prawnych. Być może taka idea pojawiła się przy okazji innych rozmów z Urzędem Patentowym, w których jednak nie uczestniczyłem – mówi Tomasz Scheffler, wiceprezes Krajowej Rady Radców Prawnych.
W jego ocenie propozycja jest raczej elementem szerszej dyskusji wokół zmian w PWP.
W innych państwach zdarza się, że odpowiednicy adwokatów i radców prawnych występują w tego typu postępowaniach, przypuszczam więc, że propozycja wpisuje się w obserwowany obecnie proces dostosowywania polskiego prawa własności przemysłowej do rozwiązań funkcjonujących w Europie. Innym wyrazem tego podejścia jest powrót do dyskusji o przystąpieniu Polski do Jednolitego Sądu Patentowego – zwraca uwagę wiceprezes KRRP.
Czytaj też w LEX: Postępowanie w sprawach własności intelektualnej a inne postępowania odrębne >
Z listu otwartego samorządu rzeczników patentowych wynika, że adwokaci i radcowie mieliby dostać do prowadzenia sprawy, do których nie są przygotowani, a zatem musieliby i tak zaangażować rzeczników jako podwykonawców. To bowiem rzecznicy patentowi, jak pisze prezes Kurcman, przechodzą odpowiednie szkolenie podczas trzyletniej aplikacji, a następnie doskonalą swoje umiejętności w czasie szkoleń izbowych.
- W tym miejscu należy szczególnie podkreślić, że użyte w projektowanym art. 338 ust. 3 pojęcie „postępowania w sprawie dokonywania wpisów w rejestrach prowadzonych przez Urząd Patentowy” nie może być utożsamiane wyłącznie z prostymi czynnościami techniczno-administracyjnymi, ale także merytorycznymi, takimi jak przykładowo wprowadzane w projekcie postępowanie o ograniczenie patentu poprzez zmianę zastrzeżeń patentowych. Postępowanie w tym zakresie wymaga merytorycznej oceny zakresu ochrony patentu, a tym samym specjalistycznej wiedzy technicznej oraz doświadczenia w redagowaniu i ocenie zastrzeżeń patentowych – czytamy.
Czytaj też w LEX: Wykorzystanie ICT przy prowadzeniu korespondencji między Urzędem Patentowym RP a stroną w postępowaniu patentowym >
Prezes Paweł Kurcman w rozmowie z Prawo.pl tłumaczy, że przygotowanie prawidłowego opisu patentowego wymaga zaawansowanej wiedzy inżynieryjnej, chemicznej, biologicznej lub przyrodniczej, pozwalającej na precyzyjne zdefiniowanie istoty wynalazku.
- Brak zrozumienia technicznych niuansów prowadzi najczęściej do wadliwego sformułowania zastrzeżeń patentowych, które stanowią najważniejszą część zgłoszenia i wyznaczają granice monopolu rynkowego. Zbyt wąskie ujęcie cech wynalazku pozwoli konkurencji na łatwe skopiowanie i formalne obejście patentu, natomiast zbyt szerokie i nieprecyzyjne sformułowanie zgłoszenia skończy się bezpowrotną odmową udzielenia prawa ochronnego ze strony urzędu – mówi prezes.
Dodaje, że często błędów merytorycznych popełnionych na etapie pierwszego zgłoszenia nie da się już naprawić z uwagi na ustawowy zakaz rozszerzania istoty rozwiązania po dokonaniu zgłoszenia.
Szef PIRP wyjaśnia, że sytuacja analogiczna do tej z patentami dotyczy także wzorów użytkowych – zajmowanie się nimi nie ogranicza się do kwestii administracyjnych i prawnych, ale obejmuje również zagadnienia techniczne.
Ocenia, że nowego rodzaju usługi mogłoby wykonywać w samorządach adwokackim i radcowskim kilkadziesiąt osób, obawia się jednak, że będzie miało to znaczne skutki dla niewielkiego, bo liczącego ok. 1000 osób samorządu rzeczniowskiego. Może nawet spowodować „konieczność zamknięcia kancelarii patentowych i wycofania się z życia zawodowego przez wielu rzeczników patentowych”.
Czytaj też w LEX: Sztuczna inteligencja i prawo wzorów przemysłowych – wybrane problemy >
Według Pawła Kurcmana, zmiana może mieć negatywne skutki dla osób szukających profesjonalnej pomocy w sprawach własności przemysłowej.
- Budowanie łańcucha pośredników, w którym adwokat czy radca prawny przekazuje informacje od klienta do rzecznika patentowego, sztucznie podwyższa koszty projektu, ponieważ przedsiębiorca płaci podwójnie, pokrywając marżę kancelarii prawnej oraz wynagrodzenie faktycznie pracującego nad wnioskiem rzecznika. Taki trójstronny przepływ informacji paraliżuje również dynamikę procedowania, znacznie wydłużając czas reakcji na oficjalne pisma i zapytania ze strony ekspertów Urzędu Patentowego – zwraca uwagę prezes.
Czytaj też w LEX: Ubezpieczenia OC osób wykonujących wybrane zawody prawnicze w kontekście odpowiedzialności za korzystanie z rozwiązań AI >
Wskazuje też na różnego rodzaju błędy i uchybienia, które może popełnić mało doświadczony adwokat lub radca, a których konsekwencją będzie całkowite zamknięcie drogi do uzyskania monopolu rynkowego.
- To w realiach biznesowych oznacza bezpowrotną utratę przewagi konkurencyjnej oraz zmarnowanie budżetu przeznaczonego na badania i rozwój – alarmuje prezes Kurcman.
Wiceprezes KRRP odpowiada, że projekt nowelizacji będzie opiniowany przez radcowski Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji. Spodziewa się, że opinia do przepisu rozszerzającego uprawnienia adwokatów i radców prawnych będzie pozytywna.
- To nie jest tak, że radcowie prawni nie są w ogóle przygotowani do realizacji nowych zadań, a poza tym obowiązują nas zasady etyki: jeżeli ktoś się na czymś nie zna, nie powinien angażować się w dane postępowanie. Rozumiem, że samorząd rzeczników patentowych chroni swoich członków i ich interesy. Z drugiej strony, sam prezes Kurcman przyznaje, że nowe uprawnienia z zakresu p.w.p. mogłoby realizować kilkadziesiąt osób w przypadku samorządów radcowskiego i adwokackiego. Jestem przekonany, że proponowane rozwiązanie będzie elementem racjonalizacji systemu świadczenia profesjonalnej pomocy prawnej w Polsce – podsumowuje Tomasz Scheffler.
Czytaj też w LEX: Wytwory AI jako znaki towarowe >
Paweł Kurcman wskazuje tymczasem alternatywną drogę, jaką mogą przejść prawnicy chcący występować w sprawach wymagających wiedzy technicznej.
- Jako Polska Izba Rzeczników Patentowych zachęcamy do tego, by - tak jak to się już dzieje od lat - adwokaci i radcowie prawni a nawet aplikanci adwokaccy i radcowscy zdobywali uprawnienia rzecznika patentowego, gdzie w trakcie 3-letniej aplikacji oraz po zdaniu specjalistycznego egzaminu państwowego uzyskują nie tylko tytuł rzecznika patentowego, ale przede wszystkim unikalne umiejętności wymagane do obsługi m.in. spraw związanych z wynalazkami i wzorami użytkowymi – mówi.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
