Mamy prawo pytać organy samorządów zawodowych o praktykę wszczynania postępowań dyscyplinarnych i kryteria doboru kontrolowanych – wynika z odpowiedzi Ministerstwa Rozwoju i Technologii (MRiT) na pytania przesłane przez Prawo.pl po ujawnieniu, że resort żądał wyjaśnień od architektów. Samorząd zaczął bowiem sprawdzać potencjalnych tzw. podpisywaczy bądź pieczątkowców, czyli osoby z uprawnieniami budowlanymi masowo sygnujące projekty architektoniczne. Resort tłumaczy, że korzysta ze swoich, dość ograniczonych zresztą, ustawowych kompetencji.
MRiT na prośbę Prawo.pl udostępniło nam pismo, jakie przesłało do architektów, ale bez zanonimizowanego listu-załącznika, będącego wystąpieniem jednego z zainteresowanych czynnościami kontrolnymi samorządu zawodowego. Skąd całe zamieszanie? Izba Architektów RP (IA RP) i jej struktury terenowe bacznie przygląda się najbardziej „pracowitym” architektom posiadającym uprawnienia budowlane, czyli tym, którzy podpisują dużą liczbę wykonywanych projektów. Trzej najwięksi projektanci, którymi zainteresowali się rzecznicy mają odpowiednio po 255, 345 i 440 projektów rocznie. Architekt-rekordzista ciągu trzech lat podpisał 1320 projektów przy 250 dniach roboczych rocznie, czyli prawie dwa w każdy dzień pracy (opisywaliśmy to dokładnie w tekście Architekci biorą się za podpisywaczy, w kolejce czekają geodeci).
Dlatego MRiT zwrócił się do Prezesa Krajowej Rady IA RP z prośbą o zajęcie stanowiska na temat praktyki wszczynania przez Okręgowych Rzeczników Odpowiedzialności Zawodowej postępowań wyjaśniających wobec takich osób. MRiT powołuje się na ustawę z 15 grudnia 2000 r. o samorządzie zawodowym architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 1783), choć zaznacza, że kompetencje ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa ograniczają się jedynie do unormowań wynikających z art. 12 ust. 2 i 3 tej ustawy.
Minister może zaskarżyć, w terminie 30 dni od dnia otrzymania, uchwały organów okręgowych izb do właściwych organów Krajowych Izb, a uchwały organów Krajowych Izb do sądu administracyjnego – podkreśla MRiT.
Izba zaznacza zaś, że procedura sprawdzająca wszczynana przez rzeczników dyscyplinarnych to jeszcze nie skazanie ani stygmatyzacja. Z drugiej strony - liczba projektów przypisanych jednemu architektowi może stanowić uzasadnioną przesłankę do wszczęcia postępowania wyjaśniającego, jeżeli w konkretnych okolicznościach rodzi obiektywne wątpliwości co do możliwości ich rzeczywistego i należytego wykonania.
Prowadzenie takiego postępowania nie oznacza ustanowienia limitu liczby projektów ani ograniczenia wolności działalności gospodarczej. Weryfikacja rzeczywistego udziału architekta w procesie projektowym stanowi realizację ustawowego obowiązku sprawowania nadzoru nad należytym i sumiennym wykonywaniem zawodu – odpisała na wątpliwości MRiT Renata Święcińska, przewodnicząca zespołu ds. ochrony zawodu w Izbie.
Minister może zwrócić się do właściwego Krajowego Zjazdu lub właściwej Krajowej Rady o podjęcie uchwały w określonej sprawie należącej do właściwości samorządu. MRiT wyjaśnia, że zaskarżanie uchwał samorządów jest wyłączną i jedyną kompetencją ministra w odniesieniu do organów samorządu zawodowego architektów oraz inżynierów budownictwa. Ministerialny nadzór, o którym mowa w art. 12 ustawy, jest aktualny wyłącznie w sytuacji realizacji przez samorządy zawodowe zadań o charakterze publicznoprawnym.
Natomiast minister nie ingeruje w sferę spraw wewnętrznych i organizacyjnych samorządów, a także w sprawy indywidualne. Takie stanowisko pozostaje w zgodzie z ideą samorządności – zastrzega MRiT.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
