Spółka, która wykorzystała głos znanego lektora Jarosława Łukomskiego przerobiony przez sztuczną inteligencję, musi usunąć tak wytworzone materiały, przeprosić i zapłacić lektorowi wysoką rekompensatę. Sąd Okręgowy w Warszawie uznał głos za dobro osobiste, którego wykorzystanie nie może być dowolne.
Taki jest finał w pierwszej instancji precedensowego procesu, w którym pozwana była spółka sprzedająca szamba JFC Polska sp. z o.o. Firma przy pomocy AI wygenerowała do swoich reklam tekst z głosem lektora Jarosława Łukomskiego. Lektor znany jest z użyczania swojego głosu zwłaszcza w filmach sensacyjnych i wojennych, m.in. w takich klasykach jak „Das Boot” (Okręt) z 1981 r. o niemieckiej łodzi podwodnej U-156 albo „Milczenie Owiec” z kultowymi rolami Antony’ego Hopkinsa i Jodie Foster.
Sprawa dotyczyła naruszenia dóbr osobistych lektora przez pozwaną spółkę przez stworzenie i wykorzystanie bez wiedzy i zgody Łukomskiego cyfrowego modelu jego głosu, który użyty został w reklamie produktów firmy. W trakcie procesu m.in. sporządzono oparte na różnych metodach analizy biegłych badających wygenerowany głos i to, czy może być identyfikowany z głosem Łukomskiego. Powołany przez sąd biegły ocenił w opinii, że „z punktu widzenia percepcji przeciętnego odbiorcy oba głosy należy uznać za wyraźnie (łudząco) podobne".
Sędzia Sylwia Wit vel Wilk oceniła, że wygenerowane treści mają charakter deepfake, czyli materiału (obrazu czy nagrania) stworzonego przy użyciu sztucznej inteligencji, który ma łudząco przypominać np. konkretną osobę i jej wypowiedzi. Sąd nakazał ich usunięcie, a także finansowe zadośćuczynienie za doznaną krzywdę oraz odszkodowanie za bezpodstawne wzbogacenie się spółki, jak również przeprosiny dla lektora. W uzasadnieniu wyroku sędzia Wit vel Wilk wskazała, że w przypadku tego typu treści znaczenie ma przede wszystkim fakt, czy ich odbiorcy mogą uznać, że pochodzą one rzeczywiście od naśladowanej przez deepfake osoby, co narusza jej prawo do ochrony wizerunku czy prywatności.
Zdaniem sądu AI może stwarzać zagrożenia i generować szkody fizyczne, psychiczne czy ekonomiczne materialne i niematerialne dla interesów jednostki i społeczeństwa.
Głos, jako narzędzie identyfikacji powoda, został stworzony przez sztuczną inteligencję i wykorzystany przez przypisanie powodowi wypowiedzi, których nie wygłosił. Z tego powodu ta sprawa stanowi pierwszy tego typu spór we właściwości krajowej - wskazała w ustnym uzasadnieniu sędzia Wit vel Wilk, dodając, że podobne wyroki zapadały już m.in. w sądach w Niemczech.
Jednym z takich przypadków była sprawa Manfreda Lehmanna — niemieckiego aktora dubbingowego użyczającego głosu m.in. Bruce'owi Willisowi. Rok temu sąd w Berlinie uznał, że bezprawne sklonowanie głosu przez AI narusza dobra osobiste lektora i zasądził na jego rzecz rekompensatę 4000 euro od znanego youtubera, który wykorzystał go w dwóch filmikach (wyrok Sądu Krajowego Berlin II z 20 sierpnia 2025 r., 2 O 202/24).
Sąd Okręgowy w Warszawie uznał w piątek, że głos danej osoby stanowi jej dobro osobiste, podlegające ochronie. Co istotne, w ustanym uzasadnieniu wyroku sąd ocenił, że chronionym dobrem jest głos każdego indywidualnego człowieka, bez względu na jego rozpoznawalność (a więc nie tylko osób publicznych bądź celebrytów). Głos podlega więc ochronie na podstawie art. 23-24 kodeksu cywilnego.
Wyrok nakłada na firmę, która użyła sztucznie wygenerowanego głosu lektora, obowiązek zamieszczenia przeprosin: na 45 dni na profilu spółki na portalu Meta (dawny Facebook), na 14 dni na jej firmowej stronie internetowej oraz na portalu Wirtualne Media. Wyrok nakłada także obowiązek usunięcia materiałów wykorzystujących głos Jarosława Łukomskiego i zakazuje używania ich w przyszłości. To jednak nie wszystko - spółce nakazano wypłatę lektorowi 30.000 zł zadośćuczynienia wraz z odsetkami oraz odszkodowania z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia w wysokości ponad 17.000 zł. Pozwana firma została też obciążona kosztami procesu. Oznacza to, że sąd zasądził na rzecz powoda kwoty niższe, niż wnosił on w pozwie (Łukomski domagał się odpowiednio 50 tysięcy zł i 102 tysięcy złotych) m.in. ze względu na wątpliwości co do metod wyceny strat poniesionych przez lektora.
Wyrok nie jest prawomocny, spółka może złożyć apelację, ale po zakończeniu sprawy w piątek jej pełnomocnicy nie chcieli jeszcze deklarować, czy to na pewno nastąpi.
Z wyroku zadowoleni są przedstawiciele osób, które są zawodowymi lektorami i zajmują się dubbingiem. Podczas procesu silnie wspierała Łukomskiego koalicja Związku Artystów Scen Polskich (ZASP), Związku Zawodowego Twórców Dubbingu (ZZTD) oraz Związku Zawodowego Aktorów Polskich (ZZAP) powołując Koalicję Organizacji w obronie aktorów głosowych, dubbingowych oraz lektorów w ramach akcji, „Mój głos – moja własność”.
Jako reprezentanci tego środowiska wyrażamy stanowczy protest wobec rosnącej skali wykorzystywania technologii sztucznej inteligencji w sposób naruszający prawa twórców oraz wykonawców. Domagamy się prawnej i finansowej ochrony praw twórców przed bezprawnym wykorzystywaniem wizerunku i dobra osobistego jakim jest głos, przez nowe technologie i ich użytkowników – podkreślali szefowie ZASP Jan Tomaszewicz i ZZAP, Robert Gulaczyk w oświadczeniach rozsyłanych przed każdą z rozpraw.
Związki artystów nadal domagają się m.in. pełnej jawności źródeł danych treningowych modeli AI, obowiązku udokumentowania zgody każdego twórcy, którego głos został użyty, jak również prawa do usunięcia swojego głosu z modeli AI. Oprócz tego Koalicja postuluje wprowadzenie transparentnych systemów wynagradzania za wykorzystanie głosu w procesie trenowania i generowania treści oraz realnej odpowiedzialności firm za nadużycia technologiczne.
Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 13 listopada 2026 r. (XXII GW 724/25)
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
