Jeśli stroną w konkretnej sprawie jest określony sędzia sądu właściwego miejscowo do rozpoznania sprawy, to sąd nad nim przełożony wyznacza do jej rozpoznania inny sąd równorzędny. Jednak bez znaczenia pozostaje, czy sędzia został już wyznaczony lub wylosowany do jej rozpoznania, w jakim wydziale orzeka, ilu sędziów liczy dany sąd - stwierdziła Izba Cywilna Sądu Najwyższego. Jednak odmówiła uwzględnienia wniosku o wyznaczenie innego sądu, gdyż podstawą był błędny przepis kodeksu.
Sąd Najwyższy 25 sierpnia br. w jednoosobowym składzie na posiedzeniu niejawnym odmówił przekazania sprawy o zapłatę innemu sądowi równorzędnemu.
Czytaj też: Sądy utknęły na testach bezstronności - problemy ze stosowaniem i pouczaniem stron>>
Sąd Rejonowy w W. złożył taki wniosek do Sądu Najwyższego ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości i na podstawie art. 441 kpc. Przepis ten dotyczy dowodów w postępowaniu rozwodowym i okoliczności dotyczących rozkładu pożycia, jak również okoliczności dotyczących dzieci stron i ich sytuacji.
LINIE ORZECZNICZE w LEX:
Sąd Rejonowy miał na względzie społeczne postrzeganie tego sądu jako organu bezstronnego. W uzasadnieniu wskazał, że pozwana w tej sprawie Anna Z.-M. jest od 20 lat sędzią Sądu Rejonowego w W., a pozew wiąże się z wykonywaniem przez nią obowiązków zawodowych. Ponadto jej mąż Marek M. był prezesem tego sądu przez ostatnie dwie kadencje, a pozwana jest osobą znaną w miejscowym środowisku. Co więcej - sędziowie i pracownicy tego sądu utrzymują z nią relacje koleżeńskie i towarzyskie.
Sąd Najwyższy uznał, że wniosek nie podlega rozpoznaniu na podstawie art. 441 kpc, gdyż w tej sprawie znajduje zastosowanie art. 481 k.p.c., dodany do kodeksu postępowania cywilnego ustawą z 7 lipca 2019 r. o zmianie tego aktu prawnego.
Zgodnie z tym unormowaniem, w przypadku wyłączenia sędziego na podstawie art. 48 par. 1 pkt 1-4 kpc, sąd występuje do sądu nad nim przełożonego o wyznaczenie innego sądu do rozpoznania sprawy, a sąd przełożony wyznacza inny równorzędny sąd. W uzasadnieniu projektu nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego wskazano, że „uwzględnienia wymaga społeczne oczekiwanie, by konsekwencją wyłączenia sędziego w sytuacjach, gdy jest on osobiście zainteresowany w sprawie (czyli w przypadkach określonych w art. 48 par. 1 pkt 1-4), było rozpoznanie sprawy przez inny sąd.
WZORY DOKUMENTÓW w LEX:
Według sędziego sprawozdawcy Agnieszki Piotrowskiej, takie rozwiązanie pozwala z góry wykluczyć wpływ oczywistych zależności osobistych (koleżeńskich, towarzyskich) między wyłączonym sędzią a pozostałymi sędziami danego sądu na rozstrzygnięcie danej sprawy.
Co warto podkreślić, rozpoznanie sprawy przez inny równorzędny sąd nie narusza konstytucyjnego prawa stron do sądu, skoro rozpoznanie sprawy następuje na podstawie i w trybie tych samych norm prawnych, co w sądzie pierwotnie właściwym, a odejście od zasad ustalania właściwości jest uzasadnione potrzebą lepszego zagwarantowania bezstronności sądu. Zmianę tę wprowadza projektowany art. 481”.
W założeniu ustawodawcy wprowadzenie tej nowej instytucji procesowej miało zatem służyć wzmocnieniu społecznego zaufania do wymiaru sprawiedliwości przez wyeliminowanie sytuacji, w której sprawa z udziałem sędziego miałaby podlegać osądowi w ,,macierzystym sądzie sędziego strony”.
Jak ocenił sąd Najwyższy, art. 481 k.p.c. należy rozumieć w ten sposób, że jeśli stroną w konkretnej sprawie jest określony sędzia sądu właściwego miejscowo i rzeczowo do rozpoznania sprawy, to na wniosek tego sądu sąd nad nim przełożony wyznacza do jej rozpoznania inny sąd różnorzędny i bez znaczenia pozostaje, czy sędzia wyłączony z mocy ustawy został wyznaczony lub wylosowany do jej rozpoznania, w jakim wydziale orzeka, ilu sędziów liczy dany sąd oraz jakiego rodzaju relacje łączą sędziego wyłączonego z mocy ustawy z innymi sędziami sądu właściwego.
Sygnatura akt III CO 594/22, postanowienie Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 sierpnia 2022 r.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
