Przypomnijmy, że od 1 marca 2026 r. zawodowi pełnomocnicy w sprawach cywilnych będą mogli wnosić do sądu w formie elektronicznej przez portal informacyjny sądu m.in. apelacje i zażalenia (poza zażaleniami do SN), a także pisma w postępowaniu drugoinstancyjnym. Poza tym, także w I instancji, m.in.:
- zgłoszenie się do udziału w sprawie,
- zawiadomienie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa procesowego,
- zgodę na mediację,
- wniosek o przeprowadzenie posiedzenia zdalnego,
- wniosek o uzasadnienie orzeczenia,
- wniosek o nadanie klauzuli wykonalności.
Co więcej, tą drogą – w przypadku pism procesowych wnoszonych do sądu w inny sposób niż za pośrednictwem portalu informacyjnego – adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy lub Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej będą mogli doręczać sobie nawzajem bezpośrednio odpisy pism procesowych z załącznikami.
Czytaj: Od marca 2026 r. e-apelacja w sprawach cywilnych? Ustawę musi podpisać nowy prezydent>>
Zgodnie z nowelizacją - art. 125 [2] Kodeksu postępowania cywilnego - jeśli załącznik pisma procesowego ze względu na jego właściwości nie będzie mógł zostać skutecznie wniesiony wraz z tym pismem za pośrednictwem portalu informacyjnego, będzie go można przesłać pocztą, ale „uprawdopodobniając tę okoliczność w terminie 3 dni od dnia wniesienia pisma". W przypadku niedopełnienia tych obowiązków sąd pominie załącznik. Przewidziano także ewentualne problemy z portalem. I tak, w przypadku gdy w dniu, w którym upływa termin do wniesienia pisma procesowego, wystąpią ograniczenia w dostępności portalu informacyjnego, leżące po stronie sądu, uniemożliwiające wniesienie tego pisma, pismo będzie można wnieść najpóźniej w następnym dniu po dniu, w którym przywrócono dostępność portalu (z wyłączeniem dnia wolnego od pracy i soboty). W takim piśmie procesowym również trzeba będzie uprawdopodobnić powyższe okoliczności.
Z kolei jeśli chodzi o sprawy karne, to od 1 marca prokurator, obrońca lub pełnomocnik, będący adwokatem lub radcą prawnym, będą mogli złożyć apelację i dalsze pisma w toku postępowania odwoławczego przez umieszczenie ich treści w portalu informacyjnym.
Czytaj też w LEX: Typowe błędy profesjonalnych pełnomocników w pismach procesowych >
Cena promocyjna: 135.16 zł
Cena regularna: 159 zł
Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 127.2 zł
![AI dla prawników. Sztuczna inteligencja w praktyce zawodów prawniczych [PRZEDSPRZEDAŻ]](/gfx/prawopl/_thumbs/produkty_foto/83262/978-83-8438-070-3_,mXqL62OeqFTLkrXdmIyYmw.jpg)
Moduł "Biuro podawcze", rozmiar załącznika 100 MB
W opiniowaniu jest obecnie pięć projektów rozporządzeń: w sprawie portalu informacyjnego (B937), zmieniający rozporządzenie w sprawie doręczenia pism sądowych za pośrednictwem portalu informacyjnego w postępowaniu cywilnym (B936), w sprawie określenia trybu i sposobu wnoszenia pism procesowych w postaci elektronicznej za pośrednictwem portalu informacyjnego (A545), w sprawie bezpośredniego wzajemnego doręczania odpisów pism procesowych z załącznikami pomiędzy adwokatami, radcami prawnymi, rzecznikami patentowymi lub Prokuratorią Generalną Rzeczpospolitej Polskiej za pośrednictwem portalu informacyjnego w postępowaniu cywilnym (A546) oraz w sprawie określenia trybu i sposobu wnoszenia pism procesowych w postaci elektronicznej za pośrednictwem portalu informacyjnego (A544).
Zgodnie z propozycjami, wniesienie pisma ma oznaczać wywołanie z konta funkcji „Złóż pismo" w module „Biuro Podawcze", służącym do wnoszenia pism wraz z załącznikami. Założono również elektroniczne potwierdzenie wniesienia pisma, które ma być dokumentem elektronicznym generowanym automatycznie przez system teleinformatyczny po skutecznym wniesieniu pisma. Ma to być potwierdzenie, że dokument elektroniczny został skutecznie wniesiony do sądu; i ma też pełnić funkcję analogiczną do stempla wpływu w tradycyjnym obiegu dokumentów, może być wykorzystane jako dowód wniesienia pisma w terminie.
Data wniesienia pisma ma oznaczać dokładną datę wskazującą na rok, miesiąc, dzień, godzinę, minutę i sekundę utrwalenia pisma w portalu informacyjnym po wywołaniu funkcji „Złóż pismo".
Jak kupuje się usługi i produkty prawnicze w erze social mediów? - czytaj w LEX >
Pisma wnoszone za pośrednictwem portalu informacyjnego mają być sporządzane w formacie A4. Z kolei rozmiar pojedynczego załącznika wnoszonego za pośrednictwem portalu nie może - jak wynika z projektów - przekraczać 100 MB.
Z kolei jeśli chodzi o wzajemne doręczenia pism i załączników między użytkownikami za pośrednictwem portalu informacyjnego, to ma ono następować poprzez umieszczenie pism w module „Moje doręczenia". I tak, zgodnie z projektem rozporządzenia A546, w przypadku wskazanym w art. 132 par. 1[4] k.p.c. (doręczenia między pełnomocnikami profesjonalnymi) przekazanie pisma do modułu „Moje doręczenia" adresata będzie następować automatycznie po dodaniu w metryce pisma w module „Biura Podawczego" jako adresata właściciela konta i wywołaniu funkcji „Złóż pismo" albo po wniesieniu pisma poprzez wybór adresata i wywołanie funkcji „Przekaż pismo".
Jak budować wizerunek prawnika w relacjach z klientami? - zobacz w LEX >
Sądy mają obawy kadrowe i finansowe
Uwagi do projektów zgłaszają już m.in. sądy. W uwagach prezesa Sądu Apelacyjnego w Lublinie zwrócono uwagę na ryzyko generowania znacznego obciążenia pracą sekretariatów wydziałów.
- Powstanie bowiem konieczność drukowania pism, załączników i dołączania ich do akt, co będzie wymagało odpowiednich narzędzi, materiałów, a przede wszystkim wzmocnienia kadrowego sekretariatów. Czynności, które do tej pory wykonywali profesjonalni pełnomocnicy, będą przerzucone na sąd, co poza nakładem pracy spowoduje także dodatkowe koszty tych technicznych czynności (papier, drukarki, tonery itp.). Niewątpliwie należałoby, w ślad za powyższym projektem, rozważyć wzmocnienie etatowe urzędników sądowych, którzy będą musieli realizować nowe, wskazane w projekcie zadania - wskazuje w swojej opinii do projektu rozporządzenia A544 Barbara du Château, wiceprezes sądu.
Zwraca na to uwagę w swojej opinii również Paweł Rygiel, prezes Sądu Apelacyjnego w Krakowie. Wskazuje, że czynności, które do tej pory wykonywali adwokaci lub radcowie prawni - drukowanie odpisów pozwu i załączników - będą wykonywane przez sądy. - W związku z tym znacznie zwiększy się obciążenie pracą sekretariatów sądów i to sądy poniosą wysokie koszty tych technicznych czynności (czas pracy pracownika, papier, drukarki itp.). Projekt doskonały z punktu widzenia zawodów prawniczych (adwokatów i radców prawnych), bowiem znacznie ułatwiający ich pracę, w tym istotnie ograniczający pracę biurową kancelarii prawniczych związaną z wydrukowaniem pism i załączników dla strony przeciwnej (które teraz będzie można „mnożyć" bez ograniczeń związanych z kosztami ich drukowania), a przede wszystkim ograniczający koszty kancelarii, które (niestety) w znacznej części zostają przerzucone na sądy - podsumował.
Pracownicy sądów sceptyczni - obawiają się chaosu
Dariusz Kadulski, wiceprzewodniczący NSZZ „Solidarność" Pracowników Sądownictwa i Prokuratury, podkreśla, że obawy, które słychać w sądach, nie biorą się z niechęci do elektronizacji ani z przywiązania do papieru. - One wynikają z doświadczenia. Z bardzo konkretnego doświadczenia ostatnich dwudziestu lat, w których kolejne rozwiązania informatyczne były wdrażane fragmentarycznie, niespójnie i bez realnego zabezpieczenia kadrowego. Z punktu widzenia sekretariatów sądowych problemem nie są same przepisy procesowe dopuszczające wnoszenie pism przez portal informacyjny – tutaj cenne są uwagi przedstawicieli zawodów prawniczych. Tworzone procedury, w oderwaniu od praktyki, mogą wyglądać neutralnie, a nawet racjonalnie. Prawdziwe ryzyko leży gdzie indziej – w tym, jak to rozwiązanie zostanie opisane w przepisach wykonawczych, zarządzeniach i instrukcjach oraz jak zostanie wdrożone do codziennego stosowania - wskazuje.
I dodaje, że sądy doskonale wiedzą, czym w praktyce kończą się „przejściowe" i „częściowe" rozwiązania. - Zamiast uproszczeń pojawia się dodatkowa praca, nowe obowiązki kontrolne, drukowanie stosów dokumentów przesyłanych elektronicznie, ręczna obsługa systemów, które nie są ze sobą zintegrowane. I wszystko to trafia na barki sekretariatów, które już dziś funkcjonują na granicy wydolności. Boję się nawet pomyśleć, jak będzie wyglądał proces drukowania i rozsyłania obszernego pisma procesowego z licznymi załącznikami w sprawie, w której występuje kilkudziesięciu uczestników – a takich spraw cywilnych nie jest mało. Bez dodatkowych etatów i bez sensownej organizacji pracy każda taka zmiana – w mojej ocenie – oznacza dalsze wydłużenie postępowań - podsumowuje.
Wiceprzewodniczący przyznaje również, że w sądach jest silne poczucie, iż znów próbuje się zbudować jedynie wrażenie cyfryzacji. - Dlatego sceptycyzm pracowników sądów jest zwykle uzasadniony. On wyrasta z codziennej praktyki, z braków kadrowych, z przeciążenia sekretariatów i z pamięci wcześniejszych reform, które w założeniach miały usprawniać postępowania, a w rzeczywistości generowały chaos organizacyjny. Jeśli te realia zostaną pominięte, kolejne regulacje – nawet dobrze brzmiące na papierze – znów okażą się kosztowne i nieskuteczne - podkreśla.
Zobacz też w LEX: Najnowsze narzędzia marketingu prawnika - jak być widocznym w Internecie? >
Konieczne dostosowanie prokuratorskiego systemu
Dariusz Korneluk, prokurator krajowy, w swojej opinii przekazuje również informacje Departamentu do Spraw Cyberprzestępczości i Informatyzacji Prokuratury Krajowej. Wynika z niej, że obecnie wykorzystywany przez prokuraturę System PROK-SYS obsługuje z portalem informacyjnym sądów powszechnych wymianę dokumentów tylko jednokierunkową, umożliwiającą powszechnym jednostkom organizacyjnym prokuratury odbieranie pism od sądów.
- Wysyłanie przez prokuratury pism procesowych do ww. portalu wymaga modyfikacji Systemu PROK-SYS, której będzie mógł dokonać wykonawca Systemu dopiero po otrzymaniu od Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu zaktualizowanej dokumentacji technicznej API portalu. Dopiero otrzymana z Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu dokumentacja techniczna umożliwi wykonawcy Systemu PROK-SYS podjęcie prac deweloperskich w systemie - wskazano. Dokumentacja miała być przekazana pod koniec 2025 r.
Czytaj też w LEX: Ubezpieczenia OC osób wykonujących wybrane zawody prawnicze w kontekście odpowiedzialności za korzystanie z rozwiązań AI >
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów w programie LEX jest zależny od posiadanych licencji.
