Przekazanie mieszkania zazwyczaj powoduje konieczność zapłacenia podatku od spadków i darowizn. Zwolnione są jednak darowizny w kręgu najbliższej rodziny. Jeśli jednak nieruchomość obciążona jest hipoteką, podatku unikną nawet osoby niespokrewnione. Potwierdzają to wydane właśnie interpretacje skarbówki.
Opodatkowanie darowizn od zawsze budzi wątpliwości. Krajowa Informacja Skarbowa od lat zasypywana jest wnioskami podatników, którzy otrzymali majątek w spadku lub w darowiźnie, ale nie chcieliby musieć dzielić się nim z fiskusem. Wiele pytań dotyczy darowizn nieruchomości. Obowiązujące przepisy bez żadnych limitów zwalniają z podatku tylko najbliższych członków rodzin. Konieczne jest jedynie zgłoszenie otrzymania majątku urzędowi skarbowemu. Pozostałe osoby podatku już tak łatwo nie unikną.
Obowiązek zapłacenia podatku od spadków i darowizn zależy od dwóch podstawowych kwestii. Ważne jest po pierwsze – kto komu darowiznę lub spadek przekazuje, po drugie – jaka jest wartość prezentu czy spadku. Przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn dzielą bowiem podatników na kilka grup.
Do pierwszej zalicza się: małżonka, zstępnych (dzieci, wnuków), wstępnych (dziadków, pradziadków), pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów. Do drugiej grupy: zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych. Trzecią grupę podatników stanowią tzw. inni nabywcy.
Dla każdej z tych grup przewidziane są pięcioletnie limity kwotowe. Wynoszą one:
Darowizny, czy spadki niższe od wskazanych wartości są zwolnione z podatku. Jeśli są wyższe, podatek trzeba już zapłacić. Płaci się go od nadwyżki. Wartości kwot wolnych od podatku są jednak na tyle niskie, że w przypadku darowizny czy spadku nieruchomości kwestia podatku pojawia się właściwie zawsze.
Zobacz również: Prywatny majątek ma zostać w rodzinie >>
Darowizna mieszkania w najbliższej rodzinie bez podatku
W przypadku darowizny mieszkania jedynie ta przekazywana w najbliższej rodzinie (tzw. grupie zerowej) może być zwolniona z konieczności zapłacenia podatku od spadków i darowizn - bez względu na jej wartość - po spełnieniu dwóch warunków.
Zgodnie z ogólnymi zasadami, pierwszym jest zgłoszenie otrzymania darowizny do urzędu skarbowego w ciągu pół roku. Drugim jest udokumentowanie otrzymania pieniędzy przelewem lub przekazem. Do najbliższej rodziny - zaliczamy małżonkę, małżonka, dzieci, wnuki, rodziców, dziadków, pasierba, pasierbicę, rodzeństwo, ojczyma i macochę. Synowa czy zięć, z punktu widzenia podatków, najbliższą rodziną nie są. Faktu otrzymania mieszkania w darowiźnie w najbliższej rodzinie nie trzeba zgłaszać fiskusowi. Darowizna mieszkania musi mieć formę umowy notarialnej, odpowiedniego zgłoszenia w urzędzie skarbowym dokonuje więc notariusz.
Z przywilejów dla najbliższej rodziny nie skorzystają jednak osoby żyjące w związku nieformalnym. - W przypadku przekazania darowizny między partnerami, na gruncie ustawy o podatku od spadków i darowizn, nabywcą jest osoba zaliczona do III grupy podatkowej (tzw. inni nabywcy), co skutkuje brakiem preferencji podatkowych, z których korzystają m.in. małżonkowie. Stawka podatku może wynieść tu nawet 20 proc. – tłumaczy Paweł Szmańkowski, doradca podatkowy w RSM Poland.
Jak podkreśla z kolei Wojciech Jasiński, konsultant podatkowy w ATA Finance, w szczególnie niekorzystnej sytuacji znajdują się osoby, które przez lata gromadziły z drugą osobą wspólny majątek, formalnie będący własnością tylko jednego partnera. W przypadku jego nagłej śmierci i dziedziczenia testamentowego, jeżeli nie przedstawią odpowiednich dowodów potwierdzających ponoszenie wspólnych wydatków, są obowiązane zapłacić podatek od całej wartości otrzymanego spadku. Potwierdza to m.in. wyrok NSA sygn. akt II FSK 958/17).
Najnowsze interpretacje podatkowe wskazują jednak, że podatku od darowizny mieszkania nie zapłacą też osoby formalnie niespokrewnione, żyjące w związkach nieformalnych (interpretacje nr 0111-KDIB2-2.4015.2.2020.2.MM i 0111-KDIB2-2.4015.9.2020.2.MM. Aby nie musieć płacić podatku, nieruchomość musi być jednak... obciążona hipoteką (kredytem hipotecznym). Wartość obciążenia musi być też równa lub wyższa wartości darowizny. Wynika to z przepisów. Podstawę opodatkowania obniża się bowiem o tzw. długi i ciężary.
Hipoteka jest właśnie takim obciążeniem. Zasada ta wynika z art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w wydanych ostatnio interpretacjach potwierdził też, że dla kwestii ustalenia podstawy opodatkowania nie ma znaczenia jaka kwota kredytu pozostała do spłacenia. Istotna jest kwota hipoteki, którą została obciążona nieruchomość. W przypadku zatem gdy jeden z niespokrewnionych ze sobą właścicieli obciążonej hipoteką nieruchomości, przekaże drugiemu swoją połowę, nie będzie trzeba zapłacić podatku, jeśli wartość obciążenia kredytem będzie równa lub wyższa niż wartość darowizny.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
