Będą ostrzejsze kryteria weryfikacji, czy rzeczywiście jest się aktywnym rolnikiem, co ma wspomóc osoby, które rzeczywiście pracują w gospodarstwach rolnych. Mniejsi rolnicy od 2027 r. - aby liczyć na dopłaty bezpośrednie - musieliby wykazywać, że rzeczywiście prowadzą działalność rolniczą. Tak wynika z projektu ustawy, którą we wtorek przyjął rząd.
Te ważne dla polskiej wsi zmiany przygotowało Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) – chodzi o definicję tzw. aktywnego rolnika, która będzie zawarta w specjalnej ustawie. Projekt ustawy przyjęty we wtorek przez Radę Ministrów, trafi teraz do laski marszałkowskiej. Zgodnie z przepisami UE, od 2023 r. płatności bezpośrednie i płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW), są przyznawane wyłącznie rolnikom aktywnym zawodowo, co oznacza, że stosowanie definicji aktywnego rolnika jest obowiązkowe dla państw członkowskich. -Automatycznie (na mocy ustawy) za rolników aktywnych zawodowo zostaną uznane osoby, które spełniają wskazane kryteria, takie jak posiadanie zwierząt lub korzystanie z wybranych płatności czy wsparcia inwestycyjnego. Pozostali rolnicy będą musieli udokumentować ponoszenie kosztów działalności rolniczej lub uzyskanie przychodów ze sprzedaży produktów rolnych - czytamy w komunikacie po obradach rządu.
Ma to służyć ukierunkowaniu wsparcia w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) na faktycznych rolników, zapewniając tym samym efektywne wykorzystanie środków finansowych. Celem jest też wyeliminowanie takich zjawisk na wsiach, jak m.in. ustne umowy dzierżawy, przez co pieniądze trafiają teraz do gospodarstw z małym areałem, a nie do faktycznych producentów rolnych (piszemy o tym w tekście Reforma rolna - dzierżawa tylko pisemna). -Natomiast rolnicy gospodarujący (prowadzący działalność rolniczą) na gruntach wydzierżawionych na podstawie umowy ustnej nie wnioskują o przyznanie płatności bezpośrednich oraz płatności ONW pomimo faktycznego użytkowania gruntu. Ponadto są pozbawieni możliwości korzystania z innych świadczeń związanych z taką powierzchnią. Deklarowana powierzchnia wpływa na parametry decydujące o kwalifikowalności gospodarstwa do różnych innych interwencji, np. może być podstawą dla wypłaty innych płatności krajowych (np. do paliwa rolniczego), wpływa na obsadę zwierząt, której zbyt wysoki poziom może wykluczyć gospodarstwo z niektórych interwencji (np. z rolnictwa ekologicznego, ekoschematu ekstensywne użytkowanie gruntów) oraz może wpływać na wyliczaną wielkość ekonomiczną gospodarstwa, której wysokość decyduje o dostępie do wsparcia inwestycyjnego – tłumaczy resort rolnictwa planowaną zmianę przepisów. Oprócz tego powstanie rejestr rolników aktywnych zawodowo. Informacja o statusie rolnika jako aktywnego zawodowo znajdzie się też w ewidencji prowadzonej przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR).
Urzędnicy przewidzieli wnikliwą weryfikację statusu aktywnego rolnika na podstawie np. faktur za zakup nawozów, środków ochrony roślin, materiału siewnego i rozmnożeniowego, usług/zabiegów agrotechnicznych, ubezpieczeń, płodów rolnych, dowodów opłacenia czynszu dzierżawnego bądź pracy najemnej, a także umowy kontraktacji lub dostawy. Rolnikiem aktywnym zawodowo będzie też automatycznie osoba, która ma inwentarz zarejestrowany w systemie Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt, otrzymuje płatności związane z produkcją do roślin albo płatności ekologiczne, rozlicza VAT itp.
Rząd przewiduje jednak, że w 2026 r. będzie także okres przejściowy dla ok. 600 tysięcy gospodarstw rolnych, który pozwoli im na przygotowanie i dostosowanie się do nowych wymagań. Za rolników aktywnych zawodowo automatycznie będą uznawane te osoby, którym w 2025 r. przyznano płatności bezpośrednie w wysokości nie większej niż równowartość kwoty 1125 euro (kwota ta odpowiada limitowi płatności na gospodarstwo w ramach płatności dla małych gospodarstw, czyli nie większych niż 5 hektarów). Oznacza to, że małe gospodarstwa nie będą musiały w tym jednym roku dokumentować kosztów lub przychodów ze sprzedaży produktów rolnych.
Nowe przepisy - o ile przyjmie je parlament i podpisze prezydent Karol Nawrocki - miałyby obowiązywać już od 15 marca 2026 roku.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
