Operatorzy telekomunikacyjni mogą zyskać większą swobodę jednostronnej zmiany warunków umów z abonentami. Ministerstwo Cyfryzacji chce m.in. wprost dopuścić powoływanie się na inflację przy podwyżkach cen w umowach bezterminowych, a także ułatwić modyfikowanie umów zawartych na czas określony. Resort zapewnia, że projekt uwzględni interes klientów.
Nowelizację prawa komunikacji elektronicznej (PKE), planowaną w ramach rządowego procesu legislacyjnego, zapowiedział wiceminister cyfryzacji Michał Gramatyka w odpowiedzi na interpelację poselską nr 20221.
Wynika z niej, że resort cyfryzacji – nawiązując m.in. do postulatów inicjatywy deregulacyjnej SprawdzaMY - chce zmienić przepisy określające sytuacje, w których dostawca usług komunikacji elektronicznej jest uprawniony do jednostronnej zmiany warunków umowy:
Obecnie umowa na czas nieokreślony może zostać zmieniona, „jeżeli możliwość wprowadzania zmiany przewidziano w treści umowy”, przepis milczy jednak na temat przyczyn i zakresu tej zmiany. Poseł Ryszard Petru, autor interpelacji, uważa, że takie rozwiązanie nie daje ani abonentom, ani przedsiębiorcom, wystarczająco jasnej informacji.
- Ministerstwo Cyfryzacji podziela ocenę, że art. 308 PKE wymaga doprecyzowania – napisał wiceminister Gramatyka.
Dodał, że planowana zmiana tego przepisu zakłada określenie otwartego katalogu okoliczności, które mogą uzasadniać jednostronną zmianę warunków umowy o świadczenie usług komunikacji elektronicznej, w tym ceny za świadczone usługi.
Pomysł pozytywnie odbiera Krzysztof Witek, adwokat z Kancelarii Schönherr Attorneys At Law. Zwraca uwagę, że Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w dotychczasowej praktyce krytycznie podchodził do nieprecyzyjnych klauzul modyfikacyjnych, nie tylko w umowach o usługi komunikacji elektronicznej.
- Mam nawet wrażenie, że stanowisko organu z biegiem czasu staje się coraz bardziej rygorystyczne – mówi.
W konsekwencji przedsiębiorca, który chce wprowadzić do umowy z konsumentem klauzulę modyfikacyjną, często ma problem z oceną, czy może z niej skorzystać, jak ją skonstruować i jaki poziom precyzji będzie wystarczający. - Katalog przykładowych okoliczności mógłby więc stanowić dla biznesu trop, wskazówkę, jak konstruować odpowiednie klauzule, tak żeby zmniejszyć ryzyko regulacyjne – mówi mec. Witek.
Jak uściśla, nie sposób przewidzieć wszystkich okoliczności, które za kilka lat mogą uzasadniać zmianę umowy, stąd ich katalog musi mieć charakter przykładowy. - Pytanie tylko, jakie będą to okoliczności i czy przy projektowaniu przepisów zostanie należycie uwzględniony interes konsumentów, reprezentowany przede wszystkim przez UOKiK – mówi mec. Witek.
Wiceminister Gramatyka potwierdził w swojej odpowiedzi, że resort rozważa wpisanie wzrostu rocznego wskaźnika cen towarów i usług do katalogu, jaki ma znaleźć się w art. 308 PKE. Dostawca usług komunikacji elektronicznej mógłby więc powołać się na inflację, wprowadzając podwyżkę abonamentu.
Mec. Witek zwraca uwagę, że już w obecnym stanie prawnym niektórzy operatorzy próbują to robić. - To próba odpowiedzi na skokowe wzrosty kosztów działalności. Problem nasilił się zwłaszcza po pandemii i wybuchu wojny w Ukrainie. Siłą rzeczy ściąga to jednak uwagę prezesa UOKiK. Przykładowo w odniesieniu do Vectry wielokrotnie zwracał on uwagę, że takie zmiany nie powinny być możliwe w umowach zawartych na czas oznaczony, a w umowach na czas nieoznaczony – powinny być tworzone w jasny, przejrzysty i sprawiedliwy sposób – mówi adw. Krzysztof Witek. - Wprowadzenie w przepisach wskazówki dotyczącej tego, jak formułować taką klauzulę inflacyjną mogłoby pomóc biznesowi, a z całą pewnością dostarczyłoby argumentów w ewentualnych sporach z organami – dodaje.
Małgorzata Miś, prezes Stowarzyszenia Ochrony Konsumentów AQUILA, zwraca uwagę na jeszcze jeden aspekt – usługi telekomunikacyjne w Polsce należą do najtańszych w Europie., a ponadto dostępne dane wskazują, że około 20 proc. umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych stanowią umowy zawarte wiele lat temu na czas określony, które po upływie okresu obowiązywania zostały przekształcone w umowy na czas nieokreślony.
- Jako organizacja konsumencka nie uważamy, że w każdym przypadku utrzymywanie w mocy umowy zawartej kilkanaście lat temu, w odmiennych realiach gospodarczych i technologicznych, jest korzystne dla konsumentów. Zmieniają się wymagania dotyczące bezpieczeństwa, rosną także oczekiwania użytkowników wobec standardu świadczonych usług, choćby w zakresie prędkości internetu czy jakości i dostępności sygnału. To z kolei oznacza konieczność ponoszenia przez operatorów nakładów na rozwój infrastruktury – mówi Małgorzata Miś.
Jej zdaniem zasadne jest pytanie, czy konsumenci byliby skłonni zaakceptować wzrost opłat w zamian za usługi wyższej jakości, a jeśli tak, to w jakiej wysokości.
- Obecnie nie dysponujemy takimi danymi. Nasze stowarzyszenie zamierza je pozyskać w ramach badania prowadzonego wspólnie z Centrum Badań nad Zachowaniami Ekonomicznymi SWPS – dodaje prezes stowarzyszenia.
Obecnie umowa na czas określony może zostać zmieniona jednostronnie, jeśli strony przewidziały taką możliwość, a ponadto zaistniały okoliczności „na które dostawca usług komunikacji elektronicznej nie ma wpływu i których nie mógł przewidzieć”.
Z odpowiedzi wiceministra cyfryzacji na interpelację wynika, że przesłanka „nie mógł przewidzieć” może zostać wykreślona, pozostałaby więc tylko przesłanka „na które nie ma wpływu”.
Pomysł takiego uelastyczniania krytycznie ocenia mec. Krzysztof Witek.
Rozumiem zastrzeżenia biznesu do obecnego brzmienia przepisu, nie powinno być jednak tak, że umowa zawarta na czas określony może być przez przedsiębiorcę zmieniana w sposób niemal dowolny. W takich kwestiach zgadzam się z prezesem UOKiK, który od lat wskazuje, że konsument zawierając umowę na czas oznaczony ma prawo oczekiwać, że będzie ona niezmienna do końca obowiązywania – komentuje adwokat.
Małgorzata Miś uważa, że w dyskusji nad planowanymi zmianami należy wziąć pod uwagę głos różnych interesariuszy, w tym abonentów.
- Dobrym benchmarkiem są prowadzone ostatnio przez Ministerstwo Sprawiedliwości prekonsultacje dotyczące implementacji dyrektywy CCDII – dodaje, wskazując na prace poprzedzające zaprezentowanie projektu nowelizacji ustawy o kredycie konsumenckim.
Ministerstwo Cyfryzacji zapewnia, że uwzględnia możliwy wpływ nowelizacji „na funkcjonowanie wszystkich uczestników rynku telekomunikacyjnego”.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
