Konsument będzie mógł domagać się naprawy części sprzętów AGD i RTV nawet po zakończeniu okresu gwarancji. Nowe obowiązki czekają natomiast producentów i sprzedawców. Przewiduje tak projekt ustawy implementującej dyrektywę R2R, którego założenia zostały opublikowane w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów.
Za projekt nowelizacji ustawy o prawach konsumenta oraz niektórych innych ustaw (UC154) odpowiada Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Akt ma na celu transpozycję dyrektywy 2024/1799, zwanej dyrektywą w sprawie prawa do naprawy lub dyrektywą R2R (ang. right to repair). Termin jej implementacji upływa 31 lipca 2026 r.
Dyrektywa wspiera wybór naprawy towarów w miejsce przedwczesnego pozbywania się ich, a także usuwa bariery, które zniechęcają do naprawy, takie jak brak informacji o naprawie, słaba dostępność usług, czy utrudnienia techniczne oraz kontraktowe. Jej wdrożenie ma przyczyniać się do obniżania kosztów życia oraz do lepszej ochrony środowiska poprzez wydłużenie cyklu życia towarów i ograniczenie ilości odpadów.
Nowe wymagania związane z naprawą dotyczą: pralek, zmywarek, odkurzaczy, suszarek, telefonów komórkowych, urządzeń chłodniczych, wyświetlaczy elektronicznych, sprzętu do spawania, serwerów, skuterów/rowerów elektrycznych (i podobnych towarów), zwanych towarami R2R.
Ustawa określi, że możliwość naprawy towaru – zadeklarowana przez sprzedawcę – stanowi obiektywny wymóg zgodności towaru z umową. Ustawa wydłuży jednokrotnie o 12 miesięcy okres odpowiedzialności sprzedawcy za zgodność towaru z umową, jeżeli konsument zdecydował się na naprawę. Sprzedawcy będą mieli obowiązek informowania konsumentów o przysługującym prawie do wyboru między naprawą a wymianą, a także o możliwym przedłużeniu o 12 miesięcy wspomnianego okresu. Obowiązek wymiany niezgodnego z umową towaru będzie mógł być realizowany przez dostarczenie towaru odnowionego – za zgodą konsumenta.
UOKiK podaje następujący przykład:
Konsument X, któremu 18 miesięcy po zakupie zepsuje się pralka udał się z reklamacją do sprzedawcy. Sprzedawca uznaje reklamację za zasadną i ocenił, że pralkę można naprawić. W takim przypadku ma on obowiązek poinformować konsumenta, że w gdy wybierze naprawę pralki zamiast jej wymiany, to będzie mu przysługiwało dodatkowe 12 miesięcy ochrony z tytułu zgodności towaru z umową, które przedłużą pozostały okres odpowiedzialności sprzedawcy.
Ustawa wprowadzi obowiązek naprawy - na żądanie konsumenta - towarów R2R, o ile taka naprawa jest możliwa, a także obowiązek informowania:
Dyrektywa przewiduje bowiem, że naprawę wykonuje się nieodpłatnie lub za „rozsądną cenę”, a także „w rozsądnym terminie”.
Obowiązek dokonywania napraw towarów R2R obejmuje również przypadki, gdy poprzednia naprawa została wykonana przez podmiot zajmujący się naprawą inny niż preferowany przez producenta. Ustawa ureguluje szczegóły dotyczące naprawy. Podczas jej prowadzenia można nieodpłatnie lub za rozsądną opłatą użyczyć konsumentowi towaru zamiennego, zaś gdy naprawa okaże się niemożliwa – konsumentowi będzie można zaoferować towar odnowiony. Doprecyzuje też, że towary R2R powinny być projektowane i produkowane w taki sposób, aby nie utrudniać ich naprawy oraz aby nie uniemożliwiać wykorzystania do ich naprawy części zamiennych
W przypadku gdy producent towaru R2R ma siedzibę poza Unią Europejską, jego obowiązki będzie wykonywał upoważniony przedstawiciel, a w jego braku – importer, a gdyby i jego nie było - dystrybutor.
Informacje dotyczące naprawy będą mogły być przekazywane konsumentom na europejskim formularzu informacji o naprawie, który będzie dobrowolny. Będzie on wydawany na żądanie konsumenta - bezpłatnie i na trwałym nośniku.
Podmioty prowadzące działalność w zakresie napraw będą mogły docierać do konsumentów poprzez udostępnienie swoich danych na specjalnej platformie. UOKiK postuluje, by nie tworzyć od zera infrastruktury informatycznej, a utworzyć polską sekcję na platformie Komisji Europejskiej.
Ustawa dopuści pobieranie opłat od konsumenta za usługę diagnostyczną.
Kary pieniężne za naruszenie nowych przepisów będą wynosić do 20 tys. zł, a w przypadku recydywy – do 40 tys. zł. Z tym, że jeżeli naruszenie obowiązków dotyczących zapewnienia prawa do naprawy będzie stanowiło praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, zastosowanie znajdzie już obowiązujący przepis uprawniający UOKiK do nałożenia kary w wysokości 10 proc. obrotu.
Naruszenia zasad związanych ze stosowaniem europejskiego formularza informacji o naprawie mają być zaś wykroczeniem podlegającym karze grzywny do 2 tys. zł.
