W poprzedniej części wskazałem, że opublikowane przez Komisję Europejską wytyczne do rozporządzenia PPWR zmieniają punkt wyjścia dla analizy obowiązków przedsiębiorców – odchodząc od formalnych klasyfikacji na rzecz rzeczywistej funkcji pełnionej w łańcuchu dostaw. W praktyce oznacza to, że o objęciu regulacją nie decyduje wpis w rejestrze, lecz faktyczna działalność.
Wytyczne zawierają jednak również szereg dalszych doprecyzowań, które w sposób istotny wpływają na identyfikację obowiązków oraz przypisanie odpowiedzialności między podmiotami.
Jedno opakowanie – jeden podmiot odpowiedzialny
Jednym z kluczowych założeń przyjętych przez Komisję jest dążenie do jednoznacznego przypisania odpowiedzialności w łańcuchu dostaw. W odniesieniu do każdego opakowania powinien zostać zidentyfikowany jeden podmiot odpowiedzialny za realizację obowiązków wynikających z PPWR.
W praktyce nie oznacza to jednak uproszczenia, lecz raczej konieczność dokładniejszej analizy relacji biznesowych. W wielu modelach dystrybucji – szczególnie w przypadku sprzedaży transgranicznej – podmiot odpowiedzialny nie będzie tożsamy ani z producentem fizycznym opakowania, ani z jego importerem w rozumieniu potocznym.
Komisja wyraźnie rozróżnia bowiem dwie role: podmiotu odpowiedzialnego za zgodność opakowania z wymogami regulacyjnymi oraz podmiotu ponoszącego odpowiedzialność za finansowanie systemu gospodarowania odpadami. W konsekwencji przedsiębiorcy funkcjonujący w jednym łańcuchu dostaw mogą równolegle pełnić różne role regulacyjne.
„Pierwsze udostępnienie” jako punkt odniesienia
Wytyczne doprecyzowują również znaczenie momentu pierwszego udostępnienia produktu w opakowaniu na rynku danego państwa członkowskiego. To właśnie ten moment – a nie np. import w sensie celnym czy miejsce produkcji – determinuje powstanie obowiązków.
W praktyce oznacza to, że podmiot, który jako pierwszy oferuje produkt w opakowaniu na danym rynku, staje się odpowiedzialny za realizację obowiązków w tym państwie, niezależnie od tego, gdzie opakowanie zostało wytworzone. Szczególne znaczenie ma to w przypadku modeli sprzedaży wewnątrzunijnej oraz e-commerce, gdzie tradycyjne rozróżnienie na import i dystrybucję traci na znaczeniu.
Ograniczenie roli struktur formalnych – przypadek oddziałów
Na tym tle istotne znaczenie ma również stanowisko Komisji dotyczące statusu oddziałów. Wytyczne jednoznacznie wskazują, że oddział przedsiębiorcy zagranicznego – jako podmiot nieposiadający odrębnej osobowości prawnej – nie może zostać uznany za importera w rozumieniu PPWR.
W praktyce oznacza to, że struktury oparte wyłącznie na rejestracji VAT lub prowadzeniu działalności poprzez oddział mogą nie spełniać wymogów regulacyjnych w zakresie przypisania odpowiedzialności za opakowania. W takich przypadkach konieczne może być ustanowienie odrębnego podmiotu w Unii Europejskiej lub wyznaczenie odpowiedniego przedstawiciela.
To doprecyzowanie ma szczególne znaczenie dla podmiotów spoza UE, które prowadzą sprzedaż na rynku unijnym bez klasycznej struktury korporacyjnej w danym państwie członkowskim.
Opakowanie jako funkcja, a nie element materialny
Nowe wytyczne rozwijają również podejście do samej definicji opakowania, podkreślając jej funkcjonalny charakter. O tym, czy dany element stanowi opakowanie, decyduje jego przeznaczenie – w szczególności funkcja przechowywania, ochrony, transportu lub prezentacji produktu.
W konsekwencji ten sam przedmiot może być kwalifikowany odmiennie w zależności od sposobu jego wykorzystania. Przykładowo, elementy wykorzystywane w procesie produkcyjnym nie będą traktowane jako opakowanie, jeżeli pełnią funkcję technologiczną, natomiast te same elementy mogą zostać uznane za opakowanie, jeżeli towarzyszą produktowi w procesie jego sprzedaży lub dostawy do klienta.
Takie podejście prowadzi do istotnych konsekwencji praktycznych, szczególnie w branżach wykorzystujących niestandardowe rozwiązania logistyczne lub materiały o podwójnym zastosowaniu.
PPWR jako regulacja produktowa
Analiza wytycznych prowadzi do wniosku, że PPWR nie powinien być postrzegany wyłącznie jako regulacja środowiskowa. W istocie ma on charakter regulacji produktowej, która wpływa bezpośrednio na możliwość wprowadzania towarów na rynek.
Odpowiedzialność przedsiębiorcy nie ogranicza się do raportowania czy ponoszenia opłat, lecz obejmuje również zapewnienie zgodności opakowania z wymogami projektowymi, materiałowymi i informacyjnymi. W praktyce oznacza to konieczność ścisłej współpracy z dostawcami oraz weryfikacji całego łańcucha dostaw.
W kontekście zbliżającej się daty 12 sierpnia 2026 r. szczególnego znaczenia nabiera nie tylko znajomość przepisów, lecz przede wszystkim ich prawidłowa implementacja w modelu operacyjnym przedsiębiorstwa. Wytyczne Komisji stanowią w tym zakresie istotny punkt odniesienia – i jednocześnie wyraźny sygnał, że dotychczasowe podejście oparte na formalnych klasyfikacjach może okazać się niewystarczające.
Autor: Łukasz Pamuła, starszy menedżer w Thedy & Partners.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
