Tak wynika z interpretacji indywidualnej opublikowanej ostatnio przez Narodowy Fundusz Zdrowia (decyzja nr 21/2025/BP, sygnatura NFZ-BP.5202.50.2025). Z wnioskiem o interpretację wystąpił – przy pomocy reprezentującej go matki - małoletni biznesmen, prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą (zarejestrowaną w CEiDG). We wrześniu 2025 r. szesnastolatek założył firmę, ma NIP i REGON, jednak nie wiadomo w jakiej branży działa. Z okoliczności sprawy wynika jedynie, że nastolatek otworzył ten biznes na terenie Mazowsza.
Nastolatek uważał jednak, że nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia takiej działalności gospodarczej, a w konsekwencji – nie musi opłacać odpowiedniej składki do swojej „osiemnastki”, którą będzie miał 13 stycznia 2027 r. Jego pewność w tej mierze miała ugruntować pozytywna interpretacja NFZ, o którą wystąpił, zwłaszcza, gdy zapoznał się z wydanymi w 2025 r. interpretacjami Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), z których wynika, że niepełnoletni przedsiębiorca nie płaci składek na ubezpieczenie społeczne. ZUS uznał, że małoletni przedsiębiorca nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, a oznacza (zdaniem ZUS), że nie spełnia warunków do objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi. Dopiero po ukończeniu osiemnastego roku życia wchodzi się w system ubezpieczeń społecznych jak każdy normalny przedsiębiorca. Chodzi o stanowiska ZUS zawarte w pismach z 28 lutego 2025 r. (DI/100000/43/79/2025) i z 4 lipca 2025 r. (DI/200000/43/628/2025).
W systemie LEX znajdziesz zagadnienie powiązane z tym artykułem:
Osoby fizyczne
Najczęściej czytane w temacie:
Czytaj więcej w systemie informacji prawnej LEX
To zagadnienie zawiera:
Najczęściej czytane w temacie:
Czytaj więcej w systemie informacji prawnej LEX
Nastolatek zakładał więc, że nie podlega też ubezpieczeniu zdrowotnemu. Stanowisko NFZ go jednak rozczarowało.
Biznesmeni przed osiemnastką
Niepełnoletni mogą prowadzić w Polsce jednoosobową działalność gospodarczą. Każde działanie takiej osoby – począwszy od uzyskania wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), a po zawieranie umów z kontrahentami - będzie jednak wymagać zgody przedstawicieli ustawowych. O istotnych sprawach dziecka, a takim jestem podjęcie i prowadzenie działalności gospodarczej, rodzice rozstrzygają wspólnie. W przypadku braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy. Przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską są rodzice. Jeżeli rodziców nie ma bądź zostali pozbawieni praw rodzicielskich, rolę tę przejmuje opiekun ustanowiony przez sąd (kurator).
Niepełnoletni, który chce się wpisać do CEiDG muszą złożyć taki wniosek osobiście w towarzystwie przedstawicieli ustawowych w dowolnym urzędzie gminy. Wniosek podpisują przedstawiciele ustawowi osoby niepełnoletniej. Tym samym wyrażają zgodę, aby ta osoba założyła działalność gospodarczą. Wniosku nie podpisuje natomiast niepełnoletni.
Osoby niepełnoletnie (pomiędzy 13-18 lat) mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych, czyli nie mogą dokonywać we własnym imieniu czynności prawnych, które powodują powstanie, zmianę lub ustanie stosunku prawnego. To oznacza, że nie mogą same zrealizować wielu standardowych czynności przedsiębiorcy – zawierać umów ze swoimi kontrahentami na dostawę towarów czy sprzedaż produktów. Ponadto np. przy umowie sprzedaży lub kupna nieruchomości, potrzeba będzie zgoda sądu na transakcję.
Kto podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu
Nastolatek i jego matka argumentowali, że podmioty podlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego określone są w przepisie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 1461) jako osoby prowadzące działalność pozarolniczą. Definicja w ustawie z 2004 r. odsyła do kolejnej – zawartej w art. 8 ust. 6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025, poz. 350, z późn.zm.), a ta odsyła jeszcze dalej - do ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 1480).
W ocenie wnioskodawców małoletni, którzy ukończyli trzynaście lat mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Do ważności czynności prawnej, przez którą osoby takie zaciągają zobowiązania lub rozporządzają swoimi prawami, potrzebne są zgody ich przedstawicieli ustawowych. Pełną zdolność do czynności prawnych posiada zaś osoba pełnoletnia. Przez to osoba nieposiadająca pełnej zdolności prawnej nie może uzyskać status przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 prawa przedsiębiorców. Wnioskodawcy powołali się na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 22 kwietnia 2009 r. (VI ACa 1083/08), zgodnie z którym prowadzenie działalności gospodarczej we własnym imieniu przez przedsiębiorcę wiąże się z dokonywaniem czynności prawnych przekraczających zakres wynikający z art. 14 par. 2 Kodeksu cywilnego (czyli umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego) i wymaga posiadania przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną pełnej zdolności do czynności prawnych. Czyli od momentu rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej do dnia uzyskania pełnoletności, nastoletni biznesmen, nie podlegałby ubezpieczeniu zdrowotnemu i nie ciążyłby na nim obowiązek opłacania składek.
Wiek przedsiębiorcy nie ma znaczenia
Prezes NFZ nie podziela zapatrywań nastolatka i jego matki. W odpowiedzi na wniosek niepełnoletniego biznesmena NFZ podkreśla, że - zgodnie z art. 43(1) k.c. przedsiębiorcami są osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające zdolności prawnej, którym ustawa przyznaje zdolność prawną prowadzące we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową. Natomiast, zgodnie z art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą.
NFZ podkreśla, że cechą wspólną wszystkich wymienionych kategorii podmiotów jest posiadanie zdolności prawnej. Chodzi o możność posiadania praw i obowiązków z zakresu prawa cywilnego, tj. zdolność do bycia stroną stosunku cywilnoprawnego. Należy ją odróżnić od zdolności do czynności prawnych, która oznacza możność nabywania tych praw i obowiązków w drodze własnych czynności prawnych. Zdolność prawna to cecha, która przysługuje każdemu człowiekowi od chwili urodzenia. -Dlatego nawet niemowlę może być właścicielem, wierzycielem lub dłużnikiem itd., choć ze względu na brak zdolności do czynności prawnych nie może własnym działaniem nabywać praw ani zaciągać zobowiązań. Brak czy ograniczenie w zdolności do czynności prawnych nie ma wpływu na zdolność prawną – czytamy w interpretacji Prezesa NFZ, który powołuje się w tej mierze na różne wypowiedzi doktryny. -W konsekwencji oznacza to, że osoba niepełnoletnia może posiadać status przedsiębiorcy w rozumieniu prawa przedsiębiorców.
Każdy podmiot (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna nieposiadające zdolności prawnej, którym ustawa przyznaje zdolność prawną) posiadający status przedsiębiorcy w świetle przepisów prawa przedsiębiorców podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. -Możliwość posiadania statusu przedsiębiorcy wiążę się zatem z posiadaniem zdolności prawnej. Natomiast kwestia pełnej czy niepełnej zdolności do czynności prawnych nie ma znaczenia dla samego uzyskania statusu przedsiębiorcy – przekonuje NFZ.
NFZ podkreśla również, że gdyby ustawodawca chciał dokonać wyłączenia przedsiębiorców mających ograniczoną zdolność do czynności prawnych, to wskazałby to wprost w ustawie. Nie można bowiem dokonywać wykładni zawężającej krąg podmiotów objętych ubezpieczeniem zdrowotnym o przedsiębiorców posiadających jedynie pełną zdolność do czynności prawnych.
Będzie nowelizacja przepisów
Pojawia się też szansa na doprecyzowanie przepisów dotyczących praw i obowiązków małoletnich (w tym obowiązku podleganiu ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu), którzy chcieliby prowadzić własny biznes i zacząć od wpisu do CEiDG. Do Sejmu trafił bowiem wreszcie przygotowywany około roku rządowy projekt nowelizacji ustawy o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (druk sejmowy nr 2076).
Nie wiadomo jeszcze do końca, jak będzie wyglądała procedura zgłoszenie do CEiDG, gdyż celem nowelizacji jest „całkowite odejście od papieru”, co uniemożliwi dotychczasowe wizyty nastolatków w urzędach gmin wraz ze swoimi rodzicami. Na razie ustawodawca daje sobie długi czas do namysłu, gdyż w przypadku rejestracji w CEiDG małoletnich przepisy o elektronicznych wnioskach obowiązywałyby dopiero od jesieni 2028 r. Projekt zakłada natomiast doprecyzowanie przepisów, aby było wiadomo, kiedy zgłasza się przedstawiciela ustawowego, innego przedstawiciela, a także, aby z urzędu odnotowywać w CEiDG, czy matka albo ojciec nadal mają prawa rodzicielskie (czyli, czy mogą reprezentować dziecko-biznesmena). -Dla zagwarantowania pewności obrotu gospodarczego zdecydowano się na przyjęcie rozwiązania pozwalającego na zidentyfikowanie, że dany przedsiębiorca wpisany do CEIDG jest małoletnim reprezentowanym przez swojego przedstawiciela ustawowego przez prezentację oznaczenia wpisu w CEIDG – rozwiązanie zaproponowano w art. 43 ust. 4 będzie umożliwiało więc identyfikacje wpisów w CEIDG małoletnich przedsiębiorców. Zaproponowane rozwiązanie jest nową funkcjonalnością w CEIDG – czytamy w uzasadnieniu projektu. Pośrednio z nowelizacji wynika, że przy rejestracji firmy nastolatka, urzędnicy nie będą wymagali zgody sądu na założenie biznesu (do tej pory istniały w tej kwestii rozbieżności).
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów w programie LEX jest zależny od posiadanych licencji.
![AI dla prawników. Sztuczna inteligencja w praktyce zawodów prawniczych [PRZEDSPRZEDAŻ]](/gfx/prawopl/_thumbs/produkty_foto/83262/978-83-8438-070-3_,mn6D62SdolTgn7bKqdfXjIVm.jpg.webp)
