Gwiazda pod ochroną. Policja będzie pozywać firmy za kopiowanie oznaczenia?

Policja bierze się za ochronę prawa do swojego graficznego symbolu – pod koniec sierpnia 2026 r. Urząd Patentowy RP udzielił jej prawa ochronnego na znak towarowy przedstawiający metalową gwiazdę policyjną, zaś 1 października 2026 r. weszła w życie nowelizacja ustawy chroniąca znak graficzny Policji oraz związane z tym rozporządzenie. Być może handel odznaczeniami łudząco podobnymi do policyjnych i posługiwanie się nimi przy świadczeniu usług nie będą już takie proste.

Niedawno w środowisku marketingowców rozgorzała dyskusja o skuteczności i legalności posługiwania się odznaką z napisem „detektyw” i nazwą firmy, która kształtem przypominała dobrze wszystkim znaną gwiazdę policyjną.

Nie jest to sprawa pojedynczego przedsiębiorcy świadczącego usługi detektywistyczne. W sklepach internetowych bez problemu znajdziemy podobne odznaki: począwszy od dziecięcych zabawek z plastiku za kilkanaście złotych, po bardziej wyrafinowane, metalowe gwiazdy za nieco ponad 100 zł, na których za kolejne kilkadziesiąt złotych można wygrawerować dowolny napis.

Takie przedmioty funkcjonują na rynku, mimo że jeden z wariantów metalowej gwiazdy policyjnej (z napisem „POLICJA” u góry i ciemnoniebieską wstęgą z numerem identyfikacyjnym funkcjonariusza) stanowi znak identyfikacji indywidualnej funkcjonariusza, zgodnie z par. 28 rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z 2009 r. w sprawie umundurowania policjantów.

Szczególnie wątpliwe są – w mojej opinii - odznaki odwzorowujące gwiazdę z numerem służbowym, bo naśladują znak, który ma pozwalać zidentyfikować konkretnego policjanta. Uważam więc, że wykorzystywanie takiego oznaczenia przez chociażby usługi detektywistyczne, które stosują w swoich działaniach elementy siłowe czy prewencyjne, właściwe przecież dla publicznych organów ścigania, jest co najmniej niepokojące i szkodliwe społecznie – uważa Piotr Lewandowski, adwokat w Patpol Legal.

Nowe przepisy o symbolach policyjnych w 2026 r.

Traf chciał jednak, że 1 października br. weszły w życie nowe przepisy chroniące policyjne insygnia.

Pierwszy z nich to nowe brzmienie art. 1 ust. 1a ustawy o Policji, zgodnie z którym już nie tylko nazwa „Policja”, ale też odpowiedni znak graficzny przysługują wyłącznie tej formacji.

Drugi to rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie znaku graficznego Policji, którego załącznik zawiera graficzny wzór podlegający ochronie. Jest to ta sama gwiazda co we wcześniejszym rozporządzeniu z 2009 r. w sprawie umundurowania policjantów, tyle że z napisem „POLICJA” na wstędze.

- Niezależnie od powyższych regulacji, w celu wzmocnienia ochrony prawnej ww. znaku identyfikacji indywidualnej policjanta wskazać należy, że Policja podjęła działania mające na celu uzyskanie prawa ochronnego na znak towarowy - metalową gwiazdę policyjną – wskazuje asp. szt. Aleksandra Laskowska z biura komunikacji społecznej Komendy Głównej Policji.

Dwa rozporządzenia w sprawie dwóch gwiazd policyjnych

Rozporządzenie z 2009 r. w sprawie umundurowania policjantów określa wzór gwiazdy, którą policjant nosi na mundurze, a przy odejściu ze służby ma obowiązek zwrócić.

Znak graficzny z rozporządzenia z 2026 r. ma szersze zastosowanie: będzie umieszczany na materiałach, sprzęcie i wyposażeniu. Jednostki organizacyjne Policji mają 10 lat na wizualne dostosowanie do tych przepisów.

Jak zwraca uwagę adwokat Piotr Lewandowski, oba rozporządzenia nie zawierają zakazów ani sankcji wobec osób trzecich.

- Więc dla sprzedawców formalnie nic się właściwie nie zmienia. Akty prawne dają jednak urzędowe wzory, do których łatwiej porównać odznaki „stylizowane”, co można wykorzystać przy analizie spraw i potencjalnego naruszenia – mówi mec. Lewandowski.

Gwiazda policyjna jako znak towarowy

W tym kontekście ochronę Policji przed kopiowaniem jej symbolu wzmacnia ochrona gwiazdy jako znaku towarowego. Od 2023 r. Skarb Państwa reprezentowany przez Komendanta Głównego Policji widnieje w bazie Urzędu Patentowego jako uprawniony do dwóch znaków towarowych zawierających policyjną gwiazdę (numery zgłoszeń: Z.551722 i Z.551725), jednakże będącą tylko elementem oznaczenia „POMAGAMY I CHRONIMY POLICJA 112”.

Nowy znak towarowy, na który Urząd Patentowy udzielił prawa 27 sierpnia 2026 r., odpowiada gwieździe opisanej w rozporządzeniu z 2009 r. w sprawie umundurowania policjantów (numer zgłoszenia Z.600897).

- Rejestracja daje uprawnionemu z niej wyłączne prawo do używania znaku w obrocie gospodarczym. Pozwala, co do zasady, zakazać innym używania oznaczeń identycznych lub podobnych, jeśli mogą wprowadzić odbiorców w błąd. Należy jednak pamiętać, że to prawo dotyczy jednak towarów i usług wpisanych do rejestru oraz im podobnych. Znak towarowy chroni więc funkcje rynkowe danego oznaczenia, a nie powagę instytucji jako takiej – wyjaśnia mec. Piotr Lewandowski.

Asp. szt. Aleksandra Laskowska dodaje, że obecnie trwa procedura związana z wydaniem przez Urząd Patentowy RP świadectwa ochronnego na najnowszy znak towarowy. - Działania prawne wobec osób naruszających prawa ochronne na wyżej wymieniony znak towarowy będą mogły być podejmowane po zakończeniu postępowania przed Urzędem Patentowym RP, na podstawie obowiązujących przepisów prawa – zapowiada policjantka.

Mec. Lewandowski ma jednak wątpliwości, czy policyjne znaki towarowe obejmują wprost oznaczenia. Przykładowo, najnowsze z sierpnia 2026 r. dotyczy towarów i usług w klasyfikacji nicejskiej zakwalifikowanych jako:

• 9 : Komputery, grafika do pobrania do telefonów komórkowych, oprogramowanie komputerowych wygaszaczy ekranu, programy komputerowe,
• 16 : Broszury, kalendarze, czasopisma, książki, naklejki, ulotki,
• 41 : Fotografia, usługi reżyserii i produkcji filmów, usługi kulturalne, edukacyjne lub rozrywkowe, organizowanie wystaw w celach kulturalnych lub edukacyjnych,
• 42 : Projektowanie graficzne, 
• 45 : Usługi prawne, usługi w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony osób i mienia.

- W praktyce oznacza to, że wobec sprzedawców odznak Policja musiałaby wykazywać podobieństwo towarów, np. do mundurów czy zabawek przy odznakach sprzedawanych jako przebranie. To wydaje się jak najbardziej możliwe przy konkretnych przypadkach i po ich odpowiedniej analizie – mówi mecenas Lewandowski.

Jego zdaniem nieco inaczej jest, gdy oznaczenie stylizowane na policyjną gwiazdę pojawia się przy świadczeniu usług ochrony lub usług podobnych, np. detektywistycznych.

- Tutaj musimy sobie zadać kolejne pytanie: czy odznaka noszona przez pracownika jest w ogóle używana jako oznaczenie pochodzenia usług, czy raczej jako element jakiegoś wizerunku. Sądy oceniają takie sytuacje różnie i rozstrzyga konkretny kontekst. Bez pełnego materiału nie można przesądzić, że dochodzi do naruszenia – zastrzega mecenas.

Czy za używanie gwiazdy grozi kara?

Niezależnie od powyższych przepisów, podawanie się za policjanta może skutkować odpowiedzialnością karną. Aleksandra Laskowska z KGP wskazuje na art. 227 kodeksu karnego: „kto, podając się za funkcjonariusza publicznego albo wyzyskując błędne przeświadczenie o tym innej osoby, wykonuje czynność związaną z jego funkcją, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku”.

- Jednak w tym przypadku samo posługiwanie się odznaką, bez sugestii, że ma się prawo ją wykorzystywać jako Policja, nie byłoby wystarczające – ocenia adw. Piotr Lewandowski.

W grę może wchodzić też 61 par. 1 kodeksu wykroczeń: „kto przywłaszcza sobie stanowisko, tytuł lub stopień albo publicznie używa lub nosi odznaczenie, odznakę, strój lub mundur, do których nie ma prawa, podlega karze grzywny do 1000 złotych albo karze nagany”.

- Pozostają również potencjalne roszczenia na gruncie prawa cywilnego, a więc roszczenia z prawa własności przemysłowej w postaci zaniechania dokonywania naruszeń i wycofania z obrotu oraz zniszczenia towarów. Tutaj jednak konieczna byłaby analiza zwracająca uwagę na wspomniane przeze mnie kryteria rejestracji znaków towarowych, które podlegają ochronie – dodaje mecenas.