Projektowana ustawa przewiduje, że wysokość opłaty rocznej za aplikację będzie określana jako krotność tego wynagrodzenia, przy czym może być to najwyżej sześciokrotność. Jak wynika z uzasadnienia projektu, rozwiązanie jest wzorowane na przepisie ustawy o radcach prawnych. Szczegóły, tak jak obecnie, dookreśli w akcie wykonawczym premier, stąd też projektowi ustawy towarzyszy projekt stosownego rozporządzenia.
Opłata za aplikację – teraz i w przyszłości
Obecnie wysokość opłaty jest uregulowana w rozporządzeniu prezesa Rady Ministrów z 11 sierpnia 2016 r. w sprawie wysokości opłaty rocznej za aplikację rzecznikowską. Zgodnie z jego brzmieniem, jest ona równa dwukrotności przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce. W 2026 roku daje to kwotę 17 807,12 zł.
- Zgodnie z nowelizowanym rozporządzeniem, wysokość opłaty będzie po jego wejściu w życie stanowiła trzykrotność minimalnego wynagrodzenia, w roku 2026 kwota tej trzykrotności to 14 418 zł. Następuje zatem obniżka opłaty rocznej o około 19,5 proc. - czytamy w uzasadnieniu projektu.
Za jego przygotowanie odpowiada Ministerstwo Rozwoju i Technologii.
Czytaj też w LEX: Przewodnik po zmianach w doręczeniach pism (PISP, e-Doręczenia, doręczenia tradycyjne) dla profesjonalnych pełnomocników >
Samorząd rzeczników popiera obniżkę opłat
Aplikacja jest jednak organizowana - na zasadzie samofinansowania – nie przez resort, a przez samorząd rzeczników patentowych. Jak mówi Paweł Kurcman, prezes Polskiej Izby Rzeczników Patentowych, samorząd nie tylko popiera obniżkę, ale wręcz sam ją postulował.
PIRP wsłuchała się w głosy aplikantów rzecznikowskich, iż wysokość opłaty za aplikację jest stosunkowo wysoka. Mając jednocześnie świadomość rosnących kosztów związanych z prowadzeniem aplikacji, staraliśmy się szukać rozwiązań, które byłyby korzystne zarówno dla samych aplikantów, jak też takich, które nie wpłynęłyby w sposób bardzo znaczący na możliwość prowadzenia aplikacji i jej finansowania przez naszą Izbę – mówi prezes Kurcman.
MRiT przywołuje dane PIRP, z których wynika, że w 2025 roku wpływy z tytułu opłat rocznych za szkolenie aplikantów rzecznikowskich wyniosły niespełna 1,6 mln zł, zaś łączne wydatki na przygotowanie kandydatów do zawodu wyniosły prawie 1,5 mln zł. Średni koszt szkolenia jednego aplikanta (z uwzględnieniem obniżek i zwolnień z opłaty) wyniósł 14 757,16 zł.
Czytaj też w LEX: Niezależne samorządy i niezależność w samorządach - refleksje na temat zachowania idei niezależności w funkcjonowaniu samorządów zawodowych zrzeszających przedstawicieli prawniczych zawodów zaufania publicznego w Polsce >
Prezes Kurcman zapowiada, że samorząd będzie przyglądać się ogólnemu rozrachunkowi kosztów aplikacji i wpływów, bowiem aplikacja musi się samofinansować w głównej mierze z wpływów z opłat za aplikację.
- Chcemy również uatrakcyjnić aplikację rzecznikowską dla osób, dla których bariera finansowa była do tej pory trudna do pokonania. Zmniejszenie opłat z pewnością obniży tzw. „próg wejścia”, bowiem w sposób znaczący zmniejsza obciążenia finansowe dla przyszłych adeptów naszego zawodu. To powinno przyczynić się do większego zainteresowania naszą aplikacją - mówi prezes PIRP. - Przypominam też, że trwa aktualnie nabór i można składać wnioski o przyjęcie na aplikację rzecznikowską do 18 września 2026 r., do czego serdecznie zachęcam – dodaje.
Więcej w tekście: Patenty – rusza aplikacja rzecznikowska i dwa konkursy
Kiedy niższe opłaty wejdą w życie
Problematyczna jest jednak data wejścia w życie nowych przepisów. Projektodawca założył, że rozporządzenie w sprawie niższej opłaty miałoby obowiązywać już 14 dni od dnia ogłoszenia.
Wcześniej musi jednak wejść w życie nowelizacja ustawy o rzecznikach patentowych, która upoważni premiera do wydania nowego rozporządzenia. Jej projekt jest jednak na etapie Stałego Komitetu Rady Ministrów i nie został jeszcze przyjęty przez rząd. Do tego przewiduje, że ustawa co do zasady wchodzi w życie po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia.
Biorąc pod uwagę okres dalszych prac legislacyjnych oraz vacatio legis, zmian należałoby spodziewać się raczej w przyszłym niż obecnym roku.
Czytaj też w LEX: Sąd właściwy w przedmiocie sporów z zakresu własności intelektualnej dotyczących systemów sztucznej inteligencji >
Inne zmiany dla aplikantów rzecznikowskich
Projektowana ustawa przewiduje więcej zmian istotnych z punktu widzenia aplikantów. Jedna z nich dotyczy zastępowania rzecznika patentowego przez aplikanta. Obecnie aplikant po ukończeniu pierwszego roku aplikacji może zostać upoważniony do zastępstwa wyłącznie przez patrona. - Takie rozwiązanie istotnie ogranicza możliwości rozwoju zawodowego aplikanta. Stąd też zasadne jest wprowadzenie zmian w tym zakresie – pisze w ocenie skutków regulacji MRiT. Chce, by – tak jak w przypadku adwokatów i radców prawnych - takiego upoważnienia mógł udzielić nie tylko patron, ale każdy rzecznik patentowy.
Zobacz w LEX: Jak czytać i stosować w argumentacji orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawach cywilnych? - szkolenie online >
Inna z proponowanych zmian dotyczy egzaminu na aplikację oraz egzaminu zawodowego. Obecnie przeprowadza je komisja składająca się z rzeczników patentowych oraz ekspertów Urzędu Patentowego, natomiast odwołania rozpatruje Krajowa Rada Rzeczników Patentowych. Według projektodawcy, rozwiązanie, w którym odwołania rozpatruje organ złożony z przedstawicieli tylko jednego zawodu, nie w pełni realizuje cele procedury odwoławczej. - Zasadnym wydaje się wprowadzenie rozwiązania przyjętego w przypadku innych zawodów zaufania publicznego, gdzie funkcjonują komisje pierwszego i drugiego stopnia i w każdej zasiadają zarówno przedstawiciele danego zawodu, jak i np. sędziowie – postuluje ministerstwo.
Czytaj też w LEX:
Doręczanie pism przez sąd za pośrednictwem portalu informacyjnego w postępowaniu cywilnym >
Postępowanie w sprawach własności intelektualnej a inne postępowania odrębne >
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
