Jeśli dzisiaj policja mówi, że cel wyjazdu świątecznego będzie indywidualnie oceniał policjant, to mamy do czynienia z normą uznaniową. To w administracji się zdarza, ale zdaniem prawników ostatnio coraz częściej i co gorsza przepisy zakazujące dotyczą żywotnych praw i wolności obywatelskich, a często są niejasne. Jak mówią, pojawiło się w związku z pandemią tzw. prawo opowiadane. A obywatele nie mogą nawet przeciw temu zaprotestować publicznie.
- Sami policjanci są zdezorientowani, różnie te zakazy interpretują w różnych częściach Polski, za to samo jeżdżenie na rowerze wlepiają mandaty lub tylko pouczają. Jak ma się tłumaczyć obywatel, że "premier powiedział"? - mówi Alina Czyżewska z Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska. - Są zalecenia rządu, a na stronie Kancelarii Premiera nie ma wykazu aktów prawnych ograniczających prawa obywatelskie. Co więcej np. Ministerstwo Środowiska o zakazie wejścia do lasu poinformowało na facebooku i z tego wywiodło ograniczenie poruszania się - dodaje prawniczka.
Czytaj: Zakaz wstępu do lasów fikcyjny?>>
Konferencje zamiast projektów aktów
Sieć Obywatelska Watchdog Polska ocenia, że władza, zbyt często zarządzając poprzez konferencje, a nie akty prawne i nie respektując podstawowych standardów, przyczynia się do dezorganizacji życia społecznego i zwiększa chaos.
Alina Czyżewska przypomina anegdotyczną sytuację związaną z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 24 marca 2020 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie ogłoszenia na obszarze RP stanu epidemii, które – zanim zostało opublikowane i poznaliśmy jego treść – zostało „opowiedziane” i zinterpretowane na rządowej stronie, a następnie „opowiedziane” i zinterpretowane na konferencji prasowej – nie trzeba przypominać, jak bardzo te interpretacje różniły się w temacie wyjścia na spacer.
Czytaj: Ograniczenia przedłużone - matury później, do kościołów najwyżej 5 osób, obowiązkowe maseczki>>
Inny przykład – to Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 20 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Projekt tego rozporządzenia również nie został opublikowany, w związku z czym nie było okazji do zwrócenia Ministerstwu uwagi, że tworzy sytuację prawną, w której jednocześnie zawiesza prowadzenie działalności edukacyjnej i wskazuje, że ta zawieszona de facto działalność edukacyjna ma być prowadzona na odległość.
Kolejny przykład: komunikatem z 3 kwietnia br. Ministerstwo Środowiska obwieściło, że jednak myśliwi nie mogą także wchodzić do lasu. Tymczasem nadal obowiązuje rozporządzenie z 1 kwietnia o możliwości odstrzału sanitarnego dzików w związku ze zwalczaniem świńskiej grypy. Nigdy dotąd komunikat nie uchylał rozporządzenia. I nie uchyla, więc powstał w umysłach odbiorców zamęt.
Apel do rządu
Sieć Obywatelska zwróciła się zatem do rządu z apelem, na podstawie art. 241 kpa o:
Czytaj: Rodzinne święta na razie tylko niezalecane>>
Wolność zgromadzeń i wyrażania opinii
Wprowadzenie zakazu zgromadzeń w formie rozporządzenia może budzić pewne wątpliwości natury konstytucyjnej, chociaż jest uzasadnione z medycznego punktu widzenia - przyznaje prof. Andrzej Wróbel, sędzia Sądu Najwyższego w stanie spoczynku i były sędzia Trybunału Konstytucyjnego.
W obecnym stanie prawnym wątpliwości te są tym większe, że zakaz gromadzeń wprost ogranicza wolność słowa i prawo każdego do wyrażania poglądów a na poziomie politycznym praktycznie uniemożliwia prowadzenie skutecznej kampanii wyborczej przed wyborami prezydenckimi zaplanowanymi na maj tego roku.-dodaje prof. Andrzej Wróbel.
Pojęcie "przemieszczanie się w niezbędnych celach życiowych" używane w tych aktach jest niejasne, ale nie tylko u nas, także w Niemczech. Te przepisy na pewno budzą wątpliwości konstytucyjne, bo nie mieszczą się w kategoriach stanu nadzwyczajnego - twierdzą prawnicy.
Prawnicy zauważają też, że z tym wiąże się ograniczone prawo do wyrażania opinii. - Mogą nas zamknąć nie dlatego, że krzyczymy nieprawomyślne hasła, lecz dlatego, że wychodzimy na ulicę nie dla zaspokojenia swoich bieżących potrzeb - wskazują.
Jeśli by ulicą przemaszerowało 100 osób z flagami i banerami, i gdyby wszystkie te osoby zachowały odstęp, jaki jest wymagany, to jest wątpliwość, czy można by je rozwiązać jako zgromadzenie nielegalne.
