Minister Żurek zakłada, że późną jesienią Trybunał Konstytucyjny zacznie działać
Waldemar Żurek, minister sprawiedliwości, prokurator generalny, zakłada, że późną jesienią "będzie można zobaczyć działający Trybunał Konstytucyjny”. W jego ocenie jego odbudowa jest jedyną nadzieją stworzenia realnego porządku prawnego w Rzeczypospolitej Polskiej. Dodał, że w tym roku Sejm wybrał już siedmioro sędziów Trybunału (sześcioro w marcu, jednego w maju), a w najbliższym czasie wybrany zostanie ósmy.
- To jest zagadnienie niezwykle trudne dla państwa, ale doprowadzimy do tego, że ten Trybunał stanie na nogi – zapewnił minister Waldemar Żurek, podczas konferencji podsumowującej rok odkąd objął stanowisko. Dodał, że w tym roku Sejm wybrał już siedmioro sędziów Trybunału (sześcioro w marcu, jednego w maju), a w najbliższym czasie, jak dodał, wybrany zostanie ósmy. -Zakładam, że późną jesienią zobaczycie państwo działający Trybunał – stwierdził.
Prywatny folwark prezesa Święczkowskiego?
Nawiązując do tego, że czworo z sześciorga wybranych w marcu przez Sejm sędziów TK wciąż nie orzeka, Żurek zaznaczył, że „oczywiście ma świadomość trudności”.
Pan (prezes TK, Bogdan) Święczkowski traktuje Trybunał jak prywatny folwark i tych legalnie wybranych sędziów w części nie dopuszcza do pracy. To jest zagadnienie niezwykle trudne dla państwa, ale możecie państwo mi wierzyć, że doprowadzimy do tego, że ten Trybunał stanie na nogi – powiedział.
Czytaj:
Prof. Sławomir Patyra, nowy sędzia TK, już po ślubowaniu w Pałacu Prezydenckim>>
Prof. Dziurda: Przyczyną kryzysu wokół TK jest niedopuszczanie części sędziów do orzekania>>
Apel sędziów Trybunału o zwołanie zgromadzenia ogólnego>>
Wojna o Trybunał Konstytucyjny trwa, nowi sędziowie nadal nie orzekają>>
TK: przepisy nie zobowiązują prezydenta do przyjęcia ślubowania sędziów TK>>
Skład TK do sporu kompetencyjnego wadliwy - Bentkowska i Szostek nie będą orzekać>>
O co chodzi z nowymi sędziami TK
Przypomnijmy, że 9 kwietnia br. w Sejmie, w obecności m.in. notariusza, odbyło się ślubowanie szóstki sędziów TK wybranych 13 marca br. przez Sejm. Czworo z nich: prof. Krystian Markiewicz, prof. Marcin Dziurda, prof. Maciej Taborowski oraz sędzia Anna Korwin-Piotrowska, ślubowało po raz pierwszy. Prezydent Karol Nawrocki nie zaprosił ich bowiem dotąd na ślubowanie do Pałacu Prezydenckiego. Nie było też dotychczas informacji, że tego zaproszenia nie będzie. Dr Magdalena Bentkowska i prof. Dariusz Szostek zrobili to po raz drugi, ponieważ 1 kwietnia br. złożyli ślubowanie podczas uroczystości z udziałem prezydenta w Pałacu.
Kwestię ślubowania sędziów TK reguluje art. 4 ustawy o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (ustawa z 30 listopada 2016 r.). Zgodnie z nim osoba wybrana na stanowisko sędziego Trybunału składa wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ślubowanie. Odmowa złożenia ślubowania jest równoznaczna ze zrzeczeniem się stanowiska sędziego Trybunału. Z kolei, w myśl art. 5, stosunek służbowy sędziego Trybunału nawiązuje się po złożeniu ślubowania. Prezes Święczkowski przydzielił następnie sprawy i gabinety dwójce sędziów, którzy ślubowali w Pałacu Prezydenckim, a w przypadku pozostałych poinformował, że nie może nawiązać stosunku służbowego, dopóki nie dostanie informacji od prezydenta, że ich ślubowanie w Sejmie traktuje jako ślubowanie zgodne z ustawą.
Czytaj też w LEX: Znaczenie trójpodziału władzy dla wymiaru sprawiedliwości >
Kolejnym etapem było wydanie 6 maja br. przez Europejski Trybunał Praw Człowieka zabezpieczenia nakazującego Polsce zapewnienie, by jej właściwe władze publiczne powstrzymały się od utrudniania objęcia i wykonywania obowiązków sędziowskich przez sędziów Trybunału Konstytucyjnego wybranych przez Sejm 13 marca 2026 roku. A 12 maja br. Trybunał wydał wyrok, w którym wskazał, że art. 4 ust. 1 ustawy o statusie sędziów TK, rozumiany w ten sposób, iż nakłada na prezydenta obowiązek odebrania ślubowania od osoby wybranej przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej na sędziego TK, jest niekonstytucyjny. Zaznaczył również, że ślubowanie „wobec” prezydenta oznacza „w obecności” prezydenta.
Zgłoszono jednak dwa zdania odrębne. M.in. sędzia Jarosław Wyrembak wskazał, że ten wyrok może być oceniany jako precedens zagrażający w wymiarze systemowym, konstytucyjnym i ustawowym regułom obsadzania urzędów, organów i stanowisk.
Czytaj też w LEX: Konstytucyjne standardy procedury wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego >
Następnie 11 czerwca Sejm wybrał kolejnego sędziego TK, prof. Sławomira Patyrę. 28 lipca w Pałacu Prezydenckim odbyło się jego ślubowanie.
Dodatkowo 24 czerwca odbyło się Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Jak dowiedział się serwis Prawo.pl, stawili się na nim m.in. dwaj nowi sędziowie niedopuszczeni do orzekania: Marcin Dziurda i Krystian Markiewicz. Prezes Bogdan Święczkowski miał stwierdzić jednak, że do sali wtargnęli bezprawnie. Następnie na stronie TK pojawiła się informacja, że do Zgromadzenia nie doszło z powodu braku kworum, a konkretnie dlatego, że dwoje sędziów, również „nowych”, Magdalena Bentkowska i Dariusz Szostek, nie złożyło podpisu na liście obecności. Ci oświadczyli, że na sali byli i wnioskują o kolejne Zgromadzenie.
Powtórka była 14 lipca br. Jak informowały media, ponownie nie doszło do skutku Zgromadzenie Ogólne Sędziów TK, które miało zająć się m.in. projektem budżetu Trybunału na przyszły rok. Do budynku nie wpuszczono dwóch osób wybranych przez Sejm w marcu tego roku na sędziów TK: Krystiana Markiewicza i Marcina Dziurdy. Wezwali oni wówczas policję, której na miejscu towarzyszył prokurator z Prokuratury Krajowej. Prezes TK Bogdan Święczkowski ocenił później, że zdarzenie było próbą „zamachu na konstytucyjny organ państwa, jakim jest Trybunał Konstytucyjny”.
Czytaj też w LEX: Co wymaga zmiany w procedurze wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego w Polsce? >
Rząd nie publikuje wyroków TK
Kolejną kwestią, która zdaniem prawników będzie do rozwiązania, jest to, że od półtora roku obowiązuje uchwała rządu o niepublikowaniu wyroków Trybunału Konstytucyjnego. Prawnicy mieli w tym zakresie od początku wątpliwości, część z nich wskazywała, że taka decyzja nie ma mocy powszechnie obowiązującej, i przypominała, że zgodnie z Konstytucją wyroki TK mają być niezwłocznie ogłaszane.
Sprawa wraca co pewien czas przy bardziej medialnych wyrokach. RPO interweniował np. w związku z nieopublikowanym, korzystnym dla wcześniejszych emerytów, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 140/20. Sporo emocji, tym razem wśród adwokatów i radców, budziło nieopublikowanie wyroku TK stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów dotyczących wynagrodzenia dla kuratorów, m.in. dla osób nieznanych z miejsca pobytu. W lipcu 2025 r. Stowarzyszenie Forum Adwokatów zwróciło się do premiera Donalda Tuska z petycją o niezwłoczne ogłoszenie w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej tegoż wyroku.
Czytaj też w LEX: Przyszłość sądownictwa konstytucyjnego w Polsce >
Są też pierwsze wyroki sądów powszechnych z nawiązaniem do tej sytuacji. Sąd Okręgowy w Szczecinie w wyroku z 18 marca 2026 r. (sygn. akt VI U 1590/25) nakazał ZUS ponowne obliczenie emerytury na podstawie nieopublikowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20), uznając stanowisko organu, jakoby brak publikacji wykluczał zastosowanie wyroku, za oczywiście błędne i pozbawione podstaw prawnych.
Uzasadnił, że zaniechanie publikacji wyroków TK może być oceniane jedynie jako nieuprawnione zaniechanie władzy wykonawczej, stanowiące wprost delikt konstytucyjny. Oparł się przy tym na art. 8 Konstytucji, z którego jasno wynika, że ustawa zasadnicza jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej, a jej przepisy stosuje się bezpośrednio.
Czytaj też w LEX: Safjan Marek, O stosowaniu Konstytucji w niekonstytucyjnym otoczeniu, czyli jak uniknąć naruszania rządów prawa w procesie przywracania rządów prawa >
pru/pap
