Legal design i prosta komunikacja jako nowe kompetencje w praktyce prawniczej
Zawód prawnika ulega zmianie – co do tego nie ma żadnych wątpliwości. Niezależnie od tego, czy jest się zwolennikiem AI, czy jego zagorzałym przeciwnikiem, i niezależnie od tego, czy modele godzinowego rozliczania czasu pracy są na topie, czy nie – ta zmiana następuje w różnych obszarach zawodów prawniczych – pisze Dominika Kornet, radca prawny.
Jednym z obszarów, którego ta zmiana dotyka i o której mówi się głośno, jest prawnicza komunikacja, materializująca się w postaci legal design i prostej komunikacji. Oba tematy są bardzo obszerne i nie sposób objąć wszystkich zagadnień jednym artykułem, dlatego w tym artykule zostaną przedstawione ogólne i wstępne zagadnienia związane z korzyściami stosowania podejścia legal design i prostej komunikacji w praktyce prawniczej. Ze względu na to, że legal design cały czas się rozwija, korzyści te też ulegają zmianie.
Czytaj: Prawnicy na co dzień korzystają z AI, a AI zmienia model ich zawodu>>
Potrzeby klienta jako centrum zainteresowania prawników
Bez klientów nie ma prawników i jest to fakt. W związku z tym klient stanowi niejako centrum zainteresowania pracy prawniczej, a jednak często pozostaje na jej marginesie. Wydaje się, że część przedstawicieli zawodów prawniczych skupia się wyłącznie na udzieleniu porady prawnej, a niekoniecznie na zgłębieniu rzeczywistych potrzeb klienta, który po tę poradę przychodzi. Klient tak naprawdę często nie wie, jaki jest jego problem – dysponuje tylko pewnymi elementami stanu faktycznego, które dopiero przy pomocy prawnika będzie można poskładać i wyłuskać z niego zagadnienia prawne, którymi należy się zaopiekować.
Warto zatem w trakcie ustalania zakresu zlecenia pozwolić klientowi mówić i zadawać precyzujące pytania. Przekazywanie klientowi skomplikowanych przepisów, okraszonych „to zależy", już przy pierwszym bądź drugim spotkaniu wprawi go w zakłopotanie (w najlepszym razie) albo we wściekłość (w najgorszym razie), co na pewno nie będzie sprzyjało dalszej, udanej realizacji zlecenia i współpracy.
Poznanie potrzeb klienta stanowi zaimplementowanie metody design thinking do prawa – bez ich znajomości trudno będzie udzielić rekomendacji, która będzie odpowiadała na bolączki klienta. Empatyczne słuchanie, dopytanie o szczegóły stanu faktycznego i poświęcenie chwili na przemyślenie, z czym klient tak naprawdę przychodzi, stanowić będzie przewagę konkurencyjną, której LLM-y nie będą w stanie pokonać.
Czytaj: AI wymaga nowych kompetencji od młodych prawników>>
Komfort klienta, czyli prosta komunikacja
Prosta komunikacja nie musi oznaczać komunikacji prostackiej, nie oznacza też, że klient traktowany jest „gorzej". Wręcz odwrotnie. Dopasowanie komunikacji do odbiorcy, zagadnienia, które jest omawiane, jej ewentualne uproszczenie to tak naprawdę wyraz szacunku i troski o klienta i jego czas. Poprzez pisanie „po prawniczemu", czyli tak, jak prawnicy zostali nauczeni przez lata kształcenia i lata czytania wyroków oraz komentarzy, dotarcie do klienta i umożliwienie mu zrozumienia rekomendacji prawnej jest trudne.
Pisząc z kolei prosto, tłumacząc skomplikowane zagadnienia na zrozumiałych przykładach dnia codziennego, zdobywa się nie tylko zrozumienie klienta, ale i jego zaufanie. Zaufanie nie tylko do tego, że prawnik rzeczywiście „wie, o czym mówi", ale też do tego, że nie wymyśla ani nie improwizuje, a realnie zna temat i ma szacunek do swojego klienta. Mając na uwadze wizerunek prawników w społeczeństwie, warto szerzyć ideę prostej komunikacji tak, aby ten wizerunek sukcesywnie się polepszał.
Idea prostej komunikacji faktycznie zatacza coraz szersze kręgi, szczególnie trend ten jest widoczny w programach studiów prawniczych, chociaż w programach aplikacji korporacyjnych nie jest aż tak popularny. Prawnicy, którzy ukończyli już kształcenie, a chcą zgłębiać zagadnienia prostego języka, działają zwykle we własnym zakresie bądź korzystają z coraz szerszej oferty szkoleniowej.
Legal design i prosta komunikacja jako przewaga konkurencyjna
Niezależnie od tego, jak głośno jest w środowisku prawnym na temat legal design i prostego języka, są to obszary, które nie są szeroko poznane i szeroko stosowane w praktyce prawniczej. W dalszym ciągu prosta komunikacja wzbudza opór nie tylko starszych pokoleń, a legal design traktowany jest raczej z przymrużeniem oka, jako dodawanie kolorów do umów.
W takim układzie poznanie (i stosowanie!) procesu design thinking, który stanowi korzenie legal design, i zgłębienie prostego języka staje się rzeczywistą przewagą konkurencyjną. Skoro bowiem klient może uzyskać poradę prawną, którą naprawdę zrozumie, to dlaczego miałby korzystać z takich porad, które zrozumie przy pomocy AI? Prosta komunikacja i legal design oszczędzają też czas obu stronom stosunku – prawnik nie musi ponownie tłumaczyć zagadnienia, które zostało przez niego wcześniej wytłumaczone w mało przystępny sposób, a klient nie musi dopytywać.
Prosty język i legal design to nie tylko trendy rynkowe, ale przede wszystkim wyraz dojrzałości zawodowej i szacunku do odbiorcy, który w gąszczu skomplikowanych przepisów szuka u prawnika poczucia bezpieczeństwa. Inwestycja w te kompetencje zwraca się najszybciej – buduje bowiem kapitał, którego nie zastąpi żadna technologia: autentyczne zaufanie klienta.
