Tylko do końca 2025 r. można skorzystać z ulgi IP Box za 2019 r., składając korektę zeznania podatkowego. Jednak, mimo iż wkrótce dojdzie do przedawnienia, to wszystko wskazuje na to, że podatnicy nie doczekają się drugiej części objaśnień Ministerstwa Finansów w sprawie IP Box. W efekcie z ulgi korzystają głównie informatycy. Duże firmy mają problem z obliczeniem wartości kwalifikowanego IP zawartego w cenie ich towarów czy usług.
Chodzi o ulgę wprowadzoną w 2019 r., która ma zachęcić podatników do wdrażania innowacyjnych rozwiązań związanych z prawami własności intelektualnej. Pozwala ona skorzystać z preferencyjnej stawki podatkowej wynoszącej 5 proc., w odniesieniu do dochodów z kwalifikowanych praw własności intelektualnej.
Jak wynika z danych Ministerstwa Finansów, w 2024 r. z ulgi skorzystało łącznie 7650 podmiotów, w tym 7494 podatników PIT oraz 156 podatników CIT. To najlepszy wynik od momentu obowiązywania tej preferencji. Łącznie podatnicy zapłacili ponad 255 mln zł od dochodów z kwalifikowanych praw własności intelektualnej.
Zobacz procedurę w LEX: Innovation Box - preferencyjne opodatkowanie dochodów generowanych przez prawa własności intelektualnej >
– Warto pamiętać, że ulga IP Box miała pierwotnie wspierać polskich twórców i wynalazców, promując rozwój rodzimej innowacyjności. Niestety, wskutek braku precyzyjnych wytycznych i praktycznych narzędzi jej stosowania, cel ten nie został osiągnięty. Z ulgi w przeważającej mierze korzystają dziś informatycy, podczas gdy przedsiębiorcy z innych branż, w tym ci faktycznie tworzący wynalazki i nowe technologie, często rezygnują z jej stosowania z uwagi na niejasności interpretacyjne i ryzyko błędów w rozliczeniach – mówi dr Izabela Andrzejewska-Czernek, radca prawny, członek zarządu IFA Polska.
Również według Michała Rodaka, doradcy podatkowego w Grant Thornton, mimo iż ulga skierowana jest do innowacyjnych przedsiębiorstw ze wszystkich branż, to w praktyce korzystają z niej głównie podatnicy z sektora IT. Większość stanowią programiści prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą.
- Uważam, że grupa podatników korzystających z IP Box byłaby większa, gdyby Ministerstwo Finansów wydało drugą część objaśnień w sprawie stosowania ulgi IP Box, co zapowiadało już w 2019 r. Wiele firm prowadzących innowacyjną działalność w innych branżach wstrzymuje się ze skorzystaniem z ulgi, albo w ogóle z niej rezygnuje z powodu niejasnych przepisów. Przedsiębiorcy nie wiedzą, w jaki sposób obliczyć wartość kwalifikowanego IP zawartego w cenie ich towarów czy usług. Niestety, wygląda na to, że szybciej przedawni się możliwość skorygowania rozliczenia za 2019 r. (co nastąpi z końcem 2025 r.), niż przedsiębiorcy doczekają się objaśnień – mówi Michał Rodak.
Przypomina, że pierwsza część objaśnień została wydana w lipcu 2019 r. i dotyczyła dość prostych sytuacji (link do objaśnień). Zabrakło w niej natomiast wskazań, jak obliczać dochód z kwalifikowanego IP zawartego w towarach i usługach. Do obliczenia tej wartości należy stosować odpowiednio przepisy o cenach transferowych, dlatego miało się tym zająć Forum Cen Transferowych. Resort finansów zapowiadał wówczas, że druga część będzie gotowa jesienią 2019 r., ale tak się nie stało.
Sprawdź w LEX: Czy strata wygenerowana w ramach ulgi IP BOX podlega odliczeniu? >
W branży IT sprawa jest prosta, ponieważ wytworzony program komputerowy stanowi co do zasady w całości kwalifikowane IP. Dochód z jego sprzedaży może być więc w całości opodatkowany stawką 5 proc. Mimo to wielu z nich przechodzi na rozliczenie ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, według stawki 12 proc., który wyklucza korzystanie z ulg. W przypadku podatników CIT główną przeszkodą korzystania z IP Box jest brak drugiej części objaśnień MF (które miały wydane już kilka lat temu) oraz rozbieżności w orzecznictwie sądów. Wiele firm obawia się korzystać z ulgi, ponieważ nie mają pewności, w jaki sposób obliczyć dochód z kwalifikowanego IP, jeśli np. firma wykorzystuje trzy patenty w jednym produkcie.
Sprawdź też w LEX: Jak rozliczać różnice kursowe przy IP Box? >
Jak wskazuje dr Izabela Andrzejewska-Czernek, ulga IP Box skierowana jest do wszystkich podatników PIT i CIT osiągających dochody z kwalifikowanych IP, więc co do zasady może mieć bardzo szerokie zastosowanie. Mogą z niej skorzystać zarówno duże spółki, jak i przedsiębiorcy prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą. Nie ma też ograniczenia, jeśli chodzi o branże. Jednak podstawowym założeniem miało być promowanie polskich wynalazców, a efektem miały być innowacyjne patenty.
Zgodnie z art. 24d ustawy o CIT i art. 30ca ustawy o PIT kwalifikowanymi prawami własności intelektualnej są:
Sprawdź też w LEX: Czy korzystanie z ulgi IP Box wymaga dokończenia rejestracji patentu? >
- Ulga IP Box to ogromny niewykorzystany potencjał. Według opublikowanych przez Ministerstwo Finansów danych dotyczących rozliczeń największych podatników, o których mowa w art. 27b ustawy o CIT (o przychodach powyżej 50 mln euro), z ulgi korzysta nieliczna grupa spółek. Nie wydaje się, by najwięksi podatnicy nie prowadzili działalności badawczo-rozwojowej i nie mieli dochodów z kwalifikowanych praw własności intelektualnej. Problem polega na tym, by w cenie produktu czy usługi wyodrębnić dochód przypadający na każde z osobna kwalifikowane IP. Częste są sytuacje, w których produkt, np. sprzęt elektroniczny, zawiera kilkanaście czy nawet kilkadziesiąt patentów. Podatnik musi wówczas wyodrębnić je w ten sposób, by każde IP miało swój strumień przychodów i kosztów, umożliwiający wyodrębnienie dochodu - mówi dr Izabela Andrzejewska-Czernek.
– Brak zapowiadanej drugiej części objaśnień stanowi w tym kontekście duże utrudnienie. Co istotne, prace nad tą częścią były prowadzone w ramach grup roboczych z udziałem ekspertów i przedstawicieli środowiska podatkowego, jednak efekty tych prac – mimo zaawansowanego etapu – nie zostały ostatecznie wykorzystane i popadły w zapomnienie. To szczególnie rozczarowujące, ponieważ druga część objaśnień miała rozwiać praktyczne wątpliwości dotyczące zasad kalkulacji dochodu z kwalifikowanych IP w produktach złożonych – dodaje ekspertka.
Sprawdź w LEX: Czy współtwórcy i współwłaściciele wynalazku mogą stosować ulgę IP BOX? >
Zgodnie z art. 24e ustawy o CIT i art. 30cb ustawy o PIT podatnicy podlegający opodatkowaniu na podstawie art. 30ca są obowiązani m.in. wyodrębnić każde kwalifikowane prawo własności intelektualnej w prowadzonych księgach rachunkowych; prowadzić księgi rachunkowe w sposób zapewniający ustalenie przychodów, kosztów uzyskania przychodów i dochodu (straty), przypadających na każde kwalifikowane prawo własności intelektualnej oraz wyodrębnić koszty przypadające na każde kwalifikowane prawo własności intelektualnej, w sposób zapewniający określenie kwalifikowanego dochodu. Podatnicy prowadzący podatkową księgę przychodów i rozchodów wykazują informacje w odrębnej ewidencji.
Sprawdź w LEX: Czy samo projektowanie produktu cyfrowego może kwalifikować się pod ulgę IP BOX? >
Czytaj również: Ulgi B+R i IP Box - ilu podatników skorzystało w 2024 r.
Ulga IP Box ciągle pełna niejasności
