W 2025 roku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło 24 429 spraw, a do wojewódzkich sądów administracyjnych łącznie 73 832 sprawy – wynika ze sprawozdania „Informacji o działalności sądów administracyjnych w 2025 roku”, które odnosi się do liczby, rodzaju oraz sposobu załatwienia spraw wpływających do sądów administracyjnych. Z 24 429 spraw 17 144 to skargi kasacyjne, a 6 288 skarg dotyczyło wznowienia postępowania. Świadczy to o tym, że wpływ ten utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie. Z poprzedniego okresu pozostało do rozpatrzenia 34 847 spraw. Ogółem w 2025 r. NSA miał do rozpatrzenia 59 276 spraw i w minionym roku załatwiono ogółem rekordową w historii liczbę 27 693 spraw. Dla porównania: w 2024 r. załatwiono 26 693 sprawy, w 2023 r. załatwiono 25 653, a w 2022 r. załatwiono 21 532 sprawy. Oznacza to, że w 2025 r. NSA nie tylko opanował wpływ, ale zmniejszył również zaległość z lat poprzednich o 3030 spraw.
Sprawy w Izbie Finansowej
W 2025 r. do Izby Finansowej wpłynęło 5213 skarg kasacyjnych, w tym 78 skarg o wznowienie postępowania. Pozostały też skargi nierozpoznane z poprzednich okresów. Spośród spraw właściwych dla Wydziału I Izby Finansowej 32,57 proc. (1698) dotyczyło podatku od towarów i usług, a 5,49 proc. (286) podatku akcyzowego. W sprawach właściwych dla Wydziału II Izby Finansowej 16,40 proc. (855) dotyczyło podatku dochodowego od osób fizycznych, a 13,24 proc. (690) podatku dochodowego od osób prawnych. Natomiast spośród skarg rozpatrywanych przez Wydział III Izby Finansowej najwięcej dotyczyło podatku od nieruchomości – 11,82 proc. (616), 6,91 proc. (360) to sprawy związane z odpowiedzialnością podatkową osób trzecich, a 6,48 proc. (338) z postępowaniem egzekucyjnym. Pozostałe sprawy dotyczące właściwości tego Wydziału to podatek od spadków i darowizn, podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty.
Wśród wszystkich skarg kasacyjnych zarejestrowanych w tym okresie statystycznym, interpretacje indywidualne wydawane przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych stanowiły ponad 22,27 proc. (1161 spraw), ponadto wpłynęło 29 skarg kasacyjnych od interpretacji indywidualnych wydawanych przez inne organy, dwie sprawy dotyczące skarg kasacyjnych na opinię zabezpieczającą i 44 skargi kasacyjne dotyczące wiążących informacji stawkowych. Ilość skarg dotyczących interpretacji od wielu lat pozostaje bardzo wysoka.
Skargi kasacyjne zostały wniesione przez różne podmioty uprawnione. Osoby prawne złożyły 1798 skarg kasacyjnych, osoby fizyczne – 2110, organy – 2078. Prokurator wniósł 7 skarg kasacyjnych, Rzecznik Praw Obywatelskich nie złożył żadnej skargi kasacyjnej. Nie wpłynęła również żadna skarga kasacyjna od organizacji społecznej.
W Izbie Finansowej rozstrzygnięto 5920 skarg kasacyjnych, w tym 9 spraw zamknięto zarządzeniem, 4574 sprawy rozpoznano na rozprawie oraz 1337 spraw na posiedzeniu niejawnym.
Pełnomocnicy przed NSA – rośnie rola doradców podatkowych
W 2025 r. pełnomocnicy organów administracji wzięli udział w postępowaniu przed NSA w Izbie Finansowej w 2505 sprawach, co stanowi 55 proc. spraw załatwionych w Izbie na rozprawach (4574). Udział adwokatów jako pełnomocników skarżących i uczestników postępowania miał miejsce w sprawach 633 (14 proc.). Radcowie prawni jako pełnomocnicy skarżących i uczestników postępowania nie będących organami administracji, wystąpili w 1136 sprawach (25 proc.). Doradcy podatkowi, nie będący adwokatami ani radcami prawnymi, doganiają radców prawnych jako pełnomocnicy, uczestniczyli oni w 949 sprawach (21 proc.). Prokurator nie uczestniczył w żadnej sprawie. Rzecznik Praw Obywatelskich uczestniczył w 3 rozprawach przed NSA w postępowaniu kasacyjnym w sprawach podatkowych.
Należy podkreślić, że w 2025 r. wpływ skarg kasacyjnych był nadal bardzo wysoki.
- Z prawdziwą satysfakcją przyjmuję natomiast dane dotyczące pełnomocników. Doradcy podatkowi jako reprezentanci stron przed NSA, systematycznie gonią radców prawnych — i nie widzę w tym nic zaskakującego. Poziom wiedzy i zaangażowania, z jakim doradcy podatkowi podchodzą do spraw swojej specjalności, trudno przecenić i trudno dorównać przedstawicielom innych zawodów zaufania publicznego. Sprawozdanie NSA po raz kolejny to potwierdza. Myślę, że to tylko kwestia roku, dwóch, zanim doradcy podatkowi (słusznie!) staną się najczęstszymi pełnomocnikami podatników w podatkowych sprawach sądowo-administracyjnych. Trzymam za to kciuki – stwierdza dr Bartosz Kubista, adwokat, doradca podatkowy, partner w GLC.
Czas oczekiwania na rozpatrzenie skraca się
W 2025 r. czas oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy w wojewódzkich sądach administracyjnych wynosił średnio 4,35 miesiąca, co świadczy o wysokiej sprawności postępowania. W sytuacji, gdy około 76 proc. spraw zakończyło się prawomocnie w sądzie administracyjnym pierwszej instancji, konstytucyjne prawo jednostki do sądu zostało w pełni zrealizowane w wojewódzkich sądach administracyjnych w krótkim, kilkumiesięcznym terminie. WSA uwzględniły skargi w 24,4 proc. rozpoznanych spraw. W latach 2021–2023 współczynnik ten przekraczał 30 proc.
W 2025 r. NSA załatwił 46,54 proc. ogółu spraw w terminie do 12 miesięcy od ich wpływu, a 63,63 proc. w terminie do 24 miesięcy od ich wpływu. Średni czas oczekiwania na rozpoznanie skargi kasacyjnej wynosił 17,15 miesięcy.
W 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał o 13,36 proc. więcej skarg niż wpłynęło do sądu. Był to zatem kolejny rok, w którym opanowano wpływ roczny, pomimo tego, że wpływ spraw w minionym roku był wyższy od tego w 2024 roku. Szczególnie istotne jest jednak to, że załatwione zostały sprawy najstarsze. Natomiast te, które wpłynęły w 2023 roku zostały zakończone w 83 proc.
W Naczelnym Sądzie Administracyjnym w 2025 r. podjęto 12 uchwał w składach powiększonych.
Organy podatkowe w kontrze do ugruntowanego orzecznictwa
- Z mojej perspektywy – jako pełnomocnika podatników – sądy administracyjne generalnie pracują bardzo sprawnie i bardzo efektywnie. Oczywiście, na rozpoznanie sprawy czeka się stosunkowo długo, ale w mojej ocenie główne przyczyny takiego stanu rzeczy nie leżą po stronie sądów. Czas rozpoznania sprawy jest ściśle skorelowany z liczbą spraw, które trafiają do sądów. Uważam, że są trzy główne przyczyny przeciążenia sądów administracyjnych sprawami podatkowymi. Pierwszą z nich jest bardzo niska jakość stanowionego prawa, w tym jego wielokrotne nowelizacje. Drugą stanowią liczne rozbieżności co do jego wykładni, w tym te generowane przez administrację podatkową uparcie forsującą interpretację profiskalną. Trzecią zaś wadliwe procedowanie przez organy kontroli i postępowania podatkowego – komentuje Marcin Bodziony, doradca podatkowy, ekspert w zakresie kontroli i postępowań podatkowych. Zdaje on sobie sprawę, że perspektywa pełnomocnika jest szczególna, ale stawia tezę, że jednym ze sposobów odciążenia sądownictwa administracyjnego byłoby po prostu uwzględnianie orzecznictwa przez organy podatkowe, w tym Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (interpretacje odpowiadają za ponad 20 proc. wszystkich skarg kasacyjnych).
- Wielokrotnie spotykam się z sytuacją, w której istnieje jednolite i ugruntowane orzecznictwo w jakimś temacie, a organ podatkowy i tak rozstrzyga w kontrze do niego, podając „dyżurne” argumenty o tym, że dany wyrok wiąże tylko w danej sprawie. Szczególnie bulwersuje mnie sytuacja, w której organy podatkowe wydają rozstrzygnięcia sprzeczne z orzecznictwem, przegrywają w WSA, a potem i tak wnoszą skargę kasacyjną, skazując podatnika na długie oczekiwanie na ostateczne rozstrzygnięcie sporu. Dodam, że nierzadko zdarza się tak, że sprawa musi kilkakrotnie trafić do NSA, aby udało się ją ostatecznie zakończyć – podkreśla Marcin Bodziony.
Podatnicy znają swoje prawa
- Sprawozdanie NSA za 2025 rok mówi wiele nie tylko o samym sądownictwie administracyjnym, ale i o kondycji całego systemu podatkowego. Skala spraw trafiających co roku do WSA i NSA pokazuje dobitnie, że właśnie na wokandach sądów administracyjnych w głównej mierze rozstrzyga się dziś polska polityka podatkowa. Widać, że podatnicy znają swoje prawa do sądowej kontroli decyzji i chętnie z nich korzystają. Bardzo mnie to cieszy – komentuje dr Kubista.
Jego zdaniem, nie można przejść obojętnie obok coraz lepszej sprawności samych sądów.
- Tempo sądownictwa administracyjnego w obu instancjach, na tle przeciągających się latami postępowań przed sądami powszechnymi, wyraźnie się wyróżnia - uważam, że należy to powiedzieć wprost. Efektywność widać zwłaszcza po stronie NSA, który już kolejny rok rozpatruje więcej spraw, niż do niego wpływa, konsekwentnie skracając zaległości. Oczywiście jako pełnomocnik zawsze będę apelował o jeszcze krótsze terminy, ale potrafię docenić to, co już osiągnięto – podkreśla dr Kubista.
