Przyjrzyjmy się temu na przykładzie krajowej firmy korzystającej ze zwolnienia podmiotowego na podstawie art. 113 ust. 1 lub ust. 9 ustawy o VAT.
Generalnie podatnicy VAT są zobowiązani przed dniem wykonania pierwszej czynności określonej w art. 5 ustawy o VAT złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie rejestracyjne (art. 96 ust. 1 ustawy o VAT). W tym przypadku naczelnik urzędu skarbowego, po weryfikacji danych podanych w zgłoszeniu, rejestruje przedsiębiorcę jako „podatnika VAT czynnego" i na jego wniosek potwierdza to zarejestrowanie.
Komu przysługuje zwolnienie
Należy jednak zauważyć, że podmioty wymienione w art. 15 ustawy o VAT, u których sprzedaż jest zwolniona na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 (zwolnienie podmiotowe do 200 tys. zł) lub wykonujące wyłącznie czynności zwolnione od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 (zwolnienie przedmiotowe) lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3 ustawy o VAT, mogą złożyć zgłoszenie rejestracyjne. W tym przypadku, naczelnik urzędu skarbowego, po weryfikacji danych podanych w zgłoszeniu, rejestruje podatnika jako "podatnika VAT zwolnionego" i na jego wniosek potwierdza to zarejestrowanie.
Wyjątkiem są tu firmy, które wcześniej były zarejestrowane jako podatnicy VAT czynni, a następnie wybrały zwolnienie podmiotowe. W myśl bowiem art. 96 ust. 10 ustawy o VAT, zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, u których następnie sprzedaż została zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 lub którzy następnie zgłosili, że będą wykonywać wyłącznie czynności zwolnione od podatku na podstawie art. 43 ustawy o VAT, pozostają w rejestrze jako podatnicy VAT zwolnieni.
Zatem firmy zwolnione podmiotowo nie muszą się rejestrować jako podatnicy VAT zwolnieni. Mogą jednak dokonać takiej rejestracji fakultatywnie. Jak wskazał dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 4 września 2024 r., nr 0114-KDIP4-3.4012.321.2024.2.RK, wykonując wyłącznie czynności zwolnione na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 ustawy, czyli których wartość sprzedaży nie przekroczy kwoty 200 tys. zł lub wykonując wyłącznie czynności zwolnione na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3, mają możliwość złożenia zgłoszenia rejestracyjnego. Zgłoszenie takie nie ma charakteru obligatoryjnego.
Kiedy trzeba się zarejestrować
Należy jednak mieć na uwadze, że jeżeli firmy zwolnione podmiotowo rozpoczną dokonywanie sprzedaży opodatkowanej, utracą zwolnienie lub zrezygnują z tego zwolnienia, obowiązane są do złożenia zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R. Podmioty zarejestrowane jako podatnicy VAT zwolnieni są zobowiązani do aktualizacji tego zgłoszenia. Trzeba to zrobić w terminie:
- 1) przed dniem dokonania pierwszej sprzedaży towaru lub usługi, innych niż zwolnione na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2, 2a i 4-41 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3 ustawy o VAT - w przypadku rozpoczęcia dokonywania tej sprzedaży;
- 2) przed dniem, w którym podatnik traci prawo do zwolnienia podmiotowego - w przypadku utraty tego prawa;
- 3) przed początkiem miesiąca, w którym podatnik rezygnuje ze zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 3 oraz art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o VAT - w przypadku rezygnacji z tego zwolnienia;
- 4) przed dniem wykonania pierwszej czynności określonej w art. 5 ustawy o VAT - w przypadku rezygnacji ze zwolnienia, o którym mowa w art. 113 ust. 9, od pierwszej wykonanej czynności.
Naczelnik urzędu skarbowego, po weryfikacji danych podanych w zgłoszeniu, rejestruje wówczas podatnika jako „podatnika VAT czynnego" i na jego wniosek potwierdza to zarejestrowanie.
Marcin Szymankiewicz, doradca podatkowy
Czytaj również: Dwa lata fundacji rodzinnej - duży sukces i obawa o przyszłość
