Wiesława Moczydłowska: Planowanie podatkowe definiowane jest jako strategia mająca na celu legalne minimalizowanie zobowiązań podatkowych przedsiębiorstwa. Czym się różni planowanie podatkowe od unikania opodatkowania?
Stefan Kowalski: Planowanie podatkowe to w mojej ocenie pojęcie szersze, obejmujące rozważenie jeszcze przed podjęciem aktywności, jakie podatki mogą wystąpić, jakie zagrożenia można zidentyfikować przy danej działalności oraz takie ułożenie stosunków prawnych, aby przy zdefiniowanym ryzyku podatki były jak najbardziej optymalne i zgodne z prawem. Jest wiele definicji unikania opodatkowania można jednak przyjąć, że jest to formalnie legalne zachowanie podjęte w celu uniknięcia podatków, jednak obecnie (klauzule GAAR) mogą spowodować zakwestionowanie czynności. Planowanie podatkowe to także przyjęcie, że przy danej działalności mogą wystąpić podatki, które mogą spowodować, że całe przedsięwzięcie nie ma ekonomicznej racji bytu lub uwzględnić, że podatki takie wystąpią i inaczej zaplanować działalność.
Co do zasady planowanie podatkowe polega więc na szczegółowej analizie sytuacji podatkowej firmy, identyfikacji dostępnych ulg, zwolnień i optymalnych rozwiązań podatkowych. Ale jak dokonać takiego planowania w tak zmieniającej się rzeczywistości prawnej?
Rzeczywiście bywa to skomplikowane choćby ostatnie dyskusje polityczne dotyczące fundacji rodzinnych. Jednak im bardziej zmienia się rzeczywistość prawna tym ważniejsze jest planowanie podatkowe ponieważ świat który znaliśmy przestaje istnieć, pojawiają się nowe rozwiązania lub znikają stare ulgi. Trzeba też zauważyć profesjonalizację administracji skarbowej i szybsze wyłapywanie błędów podatników co może się wiązać z sankcjami. Planowanie podatkowe jest niezbędne przy podejmowaniu całkowicie nowych działań np. rozpoczęciu wykonywania robót budowlanych w Niemczech, zakupie nieruchomości w Hiszpanii, sprzedaży nieruchomości, przeprowadzce do innego kraju czy rozpoczęciu współpracy z zagranicznym kontrahentem. W przeciwnym wypadku podatki mogą okazać się na tyle wysokie, że całe przedsięwzięcie będzie nieatrakcyjne finansowo.
Jak zatem dobrze zaplanować podatki, aby uzyskać korzyści podatkowe?
Przede wszystkim należy przyjąć, że jest wiele podatków, a nie tylko podatek dochodowy od osób fizycznych i odpowiednio uwzględnić ryzyko podatkowe.
Prowadzenie dużego przedsiębiorstwa w formie jednoosobowej działalności gospodarczej lub spółki cywilnej przy braku rozdzielności majątkowej z małżonkiem może w przyszłości, w przypadku problemów także natury finansowej okazać się złym rozwiązaniem. Nie ma jednej najlepszej formy dla wszystkich, są w danej sytuacji najbardziej optymalne. Pamiętać trzeba np. o odpowiedzialności całym swoim majątkiem czy odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe. Najpierw definiujemy ryzyko i staramy się je zminimalizować poprzez odpowiednie planowanie podatkowe a dopiero potem możemy rozważać jak zmniejszyć obciążenia publicznoprawne w legalny sposób. Optymalne rozwiązania to także bezpieczne rozwiązania dla nas, naszej rodziny, naszego biznesu a nie tylko rozwiązania skupiające się na niskich podatkach.
Ważnym elementem planowania podatkowego, nie wiem czy nie najważniejszym jest wybór formy opodatkowania. Które z form komu Pan zaleca? Komu opłaca się wciąż 19 proc. liniowo, skala podatkowa, ryczałt ewidencjonowany czy estoński CIT?
Nie ma jednego cudownego takiego samego rozwiązania dla wszystkich. Dużo zależy od sytuacji majątkowej, finansowej czy rodzinnej podatnika oraz od branży w której działa.
Skala podatkowa jest korzystna, jeśli nasze prognozowane dochody nie przekraczają obecnie 120 tys. złotych rocznie i dodatkowo możemy skorzystać np. ze wspólnego rozliczenia ze współmałżonkiem czy skorzystać z ulg podatkowych. Są oczywiście podatnicy np. osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę, które nie mogą wybrać innej formy opodatkowania.
Przy ryczałcie ewidencjonowanym trzeba dokładnie przyjrzeć się branży w której podatnik działa oraz czy w ciągu roku nie planuje żadnej innej działalności, transakcji powodującej, że nie będzie mógł być opodatkowany ryczałtem. Ryczałt ewidencjonowany może być atrakcyjny dla podmiotów osiągających przewidywane wysokie przychody przy niskich kosztach czyli m. in. specjaliści prowadzący własną działalność gospodarczą, którzy nie planują w danym roku żadnych większych inwestycji, nie spodziewają się dużych kosztów czy zatrudnienia pracowników.
Podatek liniowy polega na opodatkowaniu całości dochodu, niezależnie od jego wysokości, jedną stałą stawką 19 proc. Ta forma sprawdzi się głównie w przypadku przedsiębiorców o wysokich dochodach. Przy dochodach około 140 tys. zł opodatkowanie liniowe zaczyna być korzystniejsze od skali podatkowej. Warto więc wówczas rozważyć tę formę opodatkowania.
Estoński CIT to bardzo interesujące rozwiązanie dla podmiotów spełniających kryteria wyboru tej formy opodatkowania jednak pamiętać trzeba o rygorach związanych z tą formą opodatkowania oraz zmieniającą się wykładnią i orzecznictwem dotyczącym wypłat na rzecz wspólników.
Kiedy warto skorzystać z usług eksperta w zakresie planowania podatkowego?
Minimum raz na kilka lat warto jest zwrócić się do eksperta, aby przeanalizował nasz model, czy nie można zoptymalizować obciążeń. Zawsze warto skorzystać z jego usług, kiedy podejmujemy nową aktywność gospodarczą, rozpoczynamy nowe przedsięwzięcie czy wiemy, że ustawodawca zmienia w znacznym stopniu przepisy, tak jak np. przy Polskim Ładzie.
Osoby nieprowadzące działalności gospodarczej powinny rozważyć zwrócenie się do specjalisty, kiedy mogą się spodziewać zdarzeń, takich jak zakup/sprzedaż nieruchomości, realizowanie zysków z inwestycji na zagranicznych giełdach czy w kryptowaluty albo odziedziczeniem spadku. No i oczywiście zawsze wtedy, kiedy mamy wątpliwości.
Jakie wymierne korzyści daje planowanie podatkowe?
Przede wszystkim daje podatnikowi większy spokój, zmniejszenie ryzyka podatkowego oraz obciążenia podatkowego. Czasami drobne różnice powodują duże różnice w obciążeniu podatkowym.
Przedsiębiorstwo, które nie wdraża najbardziej optymalnych rozwiązań w prowadzonej działalności ryzykuje, że przegra z konkurencją, która przyjmuje najbardziej optymalne rozwiązania dotyczące nie tylko produkcji, świadczenia usług czy systemów zarządzania jakością ale także kosztów związanych z podatkami.
Brak zmian w zabezpieczaniu się przed ryzykiem podatkowym (czyli planowanie podatkowe w szerszym zakresie) może spowodować utratę całego przedsiębiorstwa i w skrajnym przypadku całego majątku w przypadku współpracy z podmiotami, uznanymi przez fiskusa za wyłudzające podatki.
Przypadkowe uwikłanie się w nierzetelne faktury czy karuzelę VAT są niebezpieczeństwami, na które także należy zwracać uwagę prowadząc działalność gospodarczą.
Blokada rachunków firmowych, zajęcie komputerów i dokumentacji rachunkowej czy nawet nieplanowana bardzo duża kwota do zapłaty na rzecz państwa (np. zakwestionowanie prawa do odliczenia VAT, czy uznanie za zaniżoną wartości celnej importowanych towarów) może spowodować upadek całego biznesu. Artykuły prasowe opisują wiele przypadków przedsiębiorstw lub osób, które nie planowały podatków i źle na tym wyszły.
Na koniec warto wskazać, że konieczne jest systematyczne monitorowanie zmian w przepisach podatkowych oraz dostosowywanie strategii planowania podatkowego do nowych okoliczności.
Czyli nie za bardzo możemy planować długoterminowo? Przełom roku obrotowego to jednak chyba najlepszy czas na planowanie podatkowe?
Rzeczywistość zawsze nas będzie zaskakiwała, zmiany są nieuniknione, a czarne łabędzie będą się zdarzały.
Możemy planować długoterminowo, ale plan powinien być elastyczny i uwzględniać wydarzenia, które mogą nas zaskoczyć – niekorzystne interpretacje podatkowe, zmianę orzecznictwa sądów czy wprowadzenie nowych przepisów przez prawodawcę polskiego czy unijnego.
Przełom roku to bardzo dobry czas na planowanie podatkowe – czas podsumowania starego roku, zaplanowania nowego oraz zmian w podatkach czy czas prawa do zmiany wyboru opodatkowania. Nie możemy przewidzieć, jakie podatki i w jakiej wysokości będziemy musieli płacić w perspektywie dłuższej niż 10 lat. Możemy przyjąć za pewne w perspektywie najbliższych lat, że państwu będzie brakować pieniędzy i będzie się starało zwiększyć obciążenia publicznoprawne, a przedsiębiorcy będą starali się w możliwie bezpieczny sposób prowadzić biznes.
Co jeszcze chciałby Pan poradzić przedsiębiorcom, podatnikom w związku z nowym rokiem podatkowym i zmianami w podatkach?
Warto pozostać czujnym i uważnym. Okazuje się, że zapowiadane zmiany nie zawsze ujrzą światło dzienne np. wpływ reformy Państwowej Inspekcji Pracy na wybór formy opodatkowania. Przyjąć należy, że wdrożenie KSeF spowoduje większą kontrolę państwa nad działalnością gospodarczą, zwiększy ryzyko zakwestionowania transakcji oraz może przysporzyć wielu problemów dla podmiotów, które nie zaplanowały dokładnego dokumentowania transakcji handlowych. Organy podatkowe będą miały możliwość monitorowania sytuacji danego podmiotu niemal na bieżąco a algorytmy będą mogły wyłapać każdą podejrzaną transakcję. Trzeba to mieć na uwadze.
