Sąd Apelacyjny w Gdańsku przy rozpoznawaniu zarzutów apelacji powziął poważne wątpliwości czy rozłożenie świadczenia jednorazowego na raty skutkuje wyznaczeniem różnych terminów wymagalności jego poszczególnych rat, a tym samym różnym momentem rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia roszczenia o zapłatę poszczególnych części świadczenia jednorazowego?

Czytaj też: Frankowicze pozywający grupowo mBank nie muszą spłacać rat>>

Sąd Apelacyjny, odnosząc przedstawione zagadnienie do treści art. 120 § 1 k.c., zauważył, że przy założeniu, iż świadczenie z tytułu spłaty należności z umowy kredytu czy pożyczki rozłożone na raty pozostaje świadczeniem jednorazowym, możliwe są dwa podejścia do rozwiązania przedstawionego problemu. Przy czym za każdym z nich przemawiają określone racje natury jurydycznej lub celowościowej.

Wymagalność w terminie kolejnych rat

Zgodnie z powołanym przepisem, bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie.

Według jednego z rozwiązań, art. 120 § 1 k.c. może być rozumiany tak, że w celu ustalenia wymagalności świadczenia w nim wskazanego w odniesieniu do świadczenia jednorazowego podzielonego na raty wystarczające pozostaje nadejście ustalonych w umowie terminów płatności poszczególnych rat, co skutkuje odmiennym początkiem biegu terminu przedawnienia roszczenia dla części świadczenia objętych poszczególnymi ratami.

Wymagalność całego świadczenia

Z kolei według innego stanowiska, art. 120 § 1 k.c. może być rozumiany tak, że do ustalenia wymagalności świadczenia w nim wskazanego w odniesieniu do świadczenia jednorazowego podzielonego na raty konieczna jest wymagalność całego podzielonego na raty świadczenia. Przy czym niekiedy będzie to data związana z wymagalnością całego świadczenia jako skutkiem wypowiedzenia umowy w związku z zaleganiem przez dłużnika z zapłatą poszczególnych rat świadczenia.

Czytaj też:  SN: Pożyczki z "hakami" w umowach są zakazane>>

Dokonując analizy orzeczeń, Sąd Apelacyjny zauważył, że prezentowane są różne poglądy dotyczące początku biegu terminu przedawnienia roszczenia jednorazowego rozłożonego na raty, skutkujące możliwością przyjęcia różnych terminów przedawnienia roszczenia objętego ratami, których termin zapłaty nastąpił przed wypowiedzeniem umowy.

Ocenił m.in., że za trafnością poglądu, zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia roszczeń o spłatę kredytu lub pożyczki należy liczyć od terminu płatności jego poszczególnych rat, przemawia uzasadniona chęć powiązania terminu wymagalności świadczenia z realnie ustalonym terminem jego płatności.

W innym przypadku w umowach zawartych na długi okres może dojść do sytuacji, w których wymagalność roszczenia będzie następowała wiele lat po ustalonym terminie zapłaty poszczególnej raty. Na trafność poglądu, że bieg terminu przedawnienia roszczeń o spłatę kredytu lub pożyczki może wskazywać to, że świadczenie to ma charakter jednorazowy, a do jego spełnienia dochodzi dopiero ze spłatą ostatniej raty i tego charakteru świadczenia nie zmienia samo rozłożenie go na raty.

Poza uwagami dotyczącymi argumentów natury jurydycznej, celowościowej i systemowej Sąd Apelacyjny przedstawił również uwagi praktyczne odnoszące się do możliwych skutków opowiedzenia się za którymś z opisanych stanowisk.

Sygnatura akt III CZP 17/21