Rada Ministrów przyjęła we wtorek projekt nowelizacji ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Precyzuje ona podział na sprzęt nowy i stary, które podlegają innym reżimom odpowiedzialności prawnej i finansowej. Teraz nowela trafi do Sejmu.
Projekt ustawy (numer w RCL – UC97) modyfikuje daty graniczne przyjęte w unijnym rozporządzeniu, określające podział na sprzęt nowy i „sprzęt dawny”, aby wykluczyć moc wsteczną przepisów. Za sprzęt dawny (czyli taki, do którego stosuje się inne, bardziej liberalne zasady odpowiedzialności finansowej) uznawany będzie zużyty sprzęt powstały: z paneli fotowoltaicznych – wprowadzonych do obrotu przed 2016 r., a w przypadku innych sprzętów podlegających podziałowi na stare/nowe, chodzi o te wprowadzone do obrotu przed 2018 r.
Przyjęcie daty 1 stycznia 2016 r. odzwierciedla moment, od którego obowiązki producentów w zakresie paneli fotowoltaicznych były w krajowym systemie prawnym w sposób jednoznaczny określone i możliwe do przewidzenia. W przypadku sprzętu innego niż wymieniony w załączniku I do dyrektywy 2012/19/UE, dyrektywa 2024/884 wskazuje datę 15 sierpnia 2018 r., natomiast projekt ustawy – 1 stycznia 2018 r. Od początku 2018 r. producenci funkcjonowali już pod rządami przepisów krajowych dotyczących zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, co oznacza, że mogli racjonalnie przewidywać objęcie tej kategorii obowiązkami ustawowymi. Przyjęcie daty 1 stycznia 2018 r. nie prowadzi zatem do retroaktywnego rozszerzenia odpowiedzialności, lecz zapewnia spójność systemową – tłumaczy w uzasadnieniu projektu nowelizacji Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ), w który opracowano nowe przepisy.
W przypadku sprzętu przeznaczonego dla gospodarstw domowych wprowadzający ten sprzęt jest zobowiązany do „zorganizowania i sfinansowania zagospodarowania zużytego sprzętu”, czyli w praktyce odebrania i przetworzenia elektroodpadów. Obowiązek ma dotyczyć z zasady sprzętu, który dany podmiot wprowadził do obrotu, a w przypadku „sprzętu dawnego” – sprzętu tej samej grupy, proporcjonalnie do jego udziału w masie sprzętu wprowadzonego do obrotu.
W przypadku sprzętu, który nie jest przeznaczony dla gospodarstw domowych wprowadzający będzie miał obowiązek zorganizowania i sfinansowania zagospodarowania zużytego sprzętu ze wszystkich kategorii poza „sprzętem dawnym”, chyba że zastępuje ten sprzęt innym tego samego rodzaju lub spełniającym te same funkcje. W pozostałych przypadkach obowiązek zagospodarowania sprzętu dotyczy jego użytkownika.
Warto przypomnieć, że w obecnym stanie prawnym obowiązuje formalny podział obowiązków między wprowadzającego sprzęt i właściciela zużytego sprzętu, w zależności od tego, czy odpad powstał ze sprzętu wprowadzonego do obrotu do 13 sierpnia 2005 r. („sprzęt dawny”), czy po tej dacie. Tak wynika z art. 18-19 ustawy z 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz. U. z 2024 r. poz.573).
Równolegle przepisy krajowe nakładają na wprowadzających sprzęt elektryczny i elektroniczny obowiązek osiągnięcia minimalnych rocznych poziomów zbierania zużytego sprzętu, a następnie jego odzysku oraz przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Skutkiem przedmiotowych obowiązków jest zapewnienie po stronie wprowadzających sprzęt popytu na usługi zbierania i przetwarzania zużytego sprzętu. Zasadniczą konsekwencją nowelizacji będzie wyłączenie sytuacji, w której wprowadzający sprzęt do użytku profesjonalnego ma formalny obowiązek zapewnienia zagospodarowania odpadów powstałych z urządzeń wprowadzonych do obrotu w momencie, w którym nie były one objęte przepisami ustawy – podkreśla MKiŚ.
Projekt wprowadza też przepisy dotyczące autoryzowanego przedstawiciela w systemach rozszerzonej odpowiedzialności producenta dla pojazdów, baterii oraz opakowań. Zagraniczni sprzedawcy baterii, akumulatorów i produktów w opakowaniach, którzy bezpośrednio dostarczają produkty konsumentom w Polsce, będą musieli wyznaczyć przedstawiciela odpowiedzialnego za obowiązki związane z zagospodarowaniem odpadów. Pozostali przedsiębiorcy zagraniczni, w tym producenci pojazdów, którzy sprzedają w naszym kraju za pośrednictwem innej firmy, będą mogli wyznaczyć własnego przedstawiciela lub pozostawić ten obowiązek w gestii tej firmy.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
