Prawodawca europejski zapowiada kolejną transzę uproszczeń przepisów o wylesianiu (EUDR), które wkrótce będą dotyczyć wielu firm, nawet tych niezwiązanych z przemysłem drzewnym. Zmieni się też lista towarów, których wprowadzanie na rynek będzie wymagało spełnienia wymagań. Zakres obowiązków nakładanych na przedsiębiorców, koncentrujących się wokół śledzenia łańcucha dostaw, pozostanie skomplikowany.
Komisja Europejska w tym tygodniu przedstawiła nowe dokumenty dotyczące rozporządzenia o wylesianiu (EUDR). Są to:
Jednocześnie zapowiedziała aktualizację systemu IT rejestrującego dokumenty przedsiębiorców stosujących EUDR, który ma być bardziej przyjazny dla użytkowników.
Warto przypomnieć, że EUDR dotyczy każdego, kto chce wprowadzić do obrotu i udostępnić na rynku unijnym, a także wywieźć z Unii określone produkty z takich towarów jak: bydło, kakao, kawa, olej palmowy, kauczuk, soja i drewno. Prawodawca unijny wprowadza w tym zakresie nowe wymogi, chcąc zmniejszyć wpływ gospodarki na wylesianie na Ziemi i degradację lasów.
Czytaj też w LEX: Obowiązki producentów, importerów i eksporterów w związku z rozporządzeniem EUDR o wylesianiu – studium przypadku >
Według zaktualizowanego pod koniec 2025 r. harmonogramu, średni i duzi przedsiębiorcy będą musieli stosować wymagania EUDR od 30 grudnia 2026 r., zaś mikro- i małe firmy od 30 czerwca 2027 r.
Praktycy komentujący zapowiedzi Komisji, szczególną uwagę zwracają na projekt aktu delegowanego, aktualizujący zakres produktów objętych przepisami o wylesianiu. Jest on określony w załączniku I do EUDR, ale art. 34 tego rozporządzenia upoważnia KE do przyjmowania aktów delegowanych w celu wprowadzania w nim zmian.
Agnieszka Ratajczak, adwokat w kancelarii Affre i Wspólnicy uważa, że najważniejsze zmiany obejmują rozszerzenie zakresu produktów m.in. o kawę rozpuszczalną i część pochodnych oleju palmowego.
- Przy czym wskazano na wcześniejsze niespójności: do tej pory kawa w formie ziaren podlegała pod obowiązek przeprowadzenia procedury należytej staranności, ale produkt końcowy – kawa rozpuszczalna – już nie. Potwierdzono też wyłączenie próbek, produktów testowych, części opakowań oraz materiałów marketingowych. Wszystko zależy od tego, czy są wprowadzane na rynek UE jako samodzielne produkty czy jako dodatki do innych produktów. W pierwszej sytuacji - podlegają pod rozporządzenie, w drugiej - już nie - wyjaśnia mec. Ratajczak.
Zarówno rozszerzenia na kolejne etapy przetwarzania (np. kawa rozpuszczalna), jak i selektywne wyłączenia (m.in. skóra) pokazują, że regulacja będzie „żywa” i podatna na dalsze dostrajanie. W praktyce oznacza to, że największym ryzykiem przestaje być sama niezgodność, lecz brak zdolności do szybkiego dostosowania się – bo to, co dziś pozostaje poza zakresem, jutro może się w nim znaleźć - dodaje Łukasz Pamuła, starszy menedżer w Thedy & Partners.
Czytaj też w LEX: Uproszczenia dla przedsiębiorców po nowelizacji rozporządzenia o wylesianiu (EUDR) >
Pakiet obejmuje też sprawozdanie na temat uproszczeń EUDR, przygotowane w odpowiedzi na zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady. KE przypomniała w nim, że już wcześniej wymagania tego rozporządzenia były luzowane – m.in. ograniczono obowiązki administracyjne podmiotów znajdujących się na dalszym etapie łańcucha dostaw. Dodając do tego kolejną transzę uproszczeń, koszty dostosowania przez przedsiębiorstwa w związku z regulacją mają być niższe aż o 75 proc. w stosunku do pierwotnie zakładanych.
Praktyczny wymiar mają zaktualizowane wytyczne i najczęściej zadawane pytania. Dokumenty te zawierają m.in.:
Czytaj też w LEX: Obowiązki podmiotu handlowego w związku z rozporządzeniem EUDR o wylesianiu – studium przypadku >
Mec. Agnieszka Ratajczak wskazuje, że doprecyzowania dotyczą m.in. możliwości objęcia wielu dostaw jedną deklaracją należytej staranności (DDS), sposobu, w jaki firmy mogą określić swoją rolę w łańcuchu dostaw oraz szczegółowości przedstawiania dowodów w przypadku łańcuchów dostaw o wyższym ryzyku.
- Są również zapowiedzi wprowadzenia narzędzi wspierających handel, m.in. bazy przepisów krajów producentów oraz systemów certyfikacji towarów objętych EUDR, które mają ułatwiać ocenę ryzyka i procesy należytej staranności - dodaje.
Łukasz Pamuła postrzega dokumenty KE jako próbę skonkretyzowania obowiązków, które w dotychczasowym kształcie budziły istotne wątpliwości interpretacyjne po stronie przedsiębiorców.
- Komisja wyraźnie odchodzi od podejścia transakcyjnego (jedna dostawa = jedna analiza) w kierunku zarządzania zgodnością jako procesem o charakterze systemowym – co widać choćby w dopuszczeniu agregowania deklaracji czy rozwoju funkcjonalności systemu IT. To dobra wiadomość dla podmiotów działających na większą skalę, ale tylko tych, które mają uporządkowane dane - komentuje.
Czytaj też w LEX: Rozporządzenie EUDR o wylesianiu – lista podmiotów zobowiązanych >
- W mojej ocenie pozytywnie należy ocenić zarówno dalszy rozwój systemu informacyjnego, jak i planowane wprowadzenie narzędzi ułatwiających prowadzenie handlu. Istnieje szansa, że działania te wpłyną na zwiększenie przejrzystości procesów oraz w konsekwencji ułatwienie przedsiębiorcom realizacji obowiązków wynikających z EUDR - mówi mec. Ratajczak.
Zwraca jednak uwagę, że zakres obowiązków nałożonych na firmy nadal pozostaje złożony i opiera się na śledzeniu łańcucha dostaw, a część zaproponowanych „uproszczeń” ma raczej charakter doprecyzowujący.
- Jednocześnie pojawiają się zapowiedzi wprowadzenia nowych narzędzi czy też mechanizmów certyfikacji, a takie działania będą wymagały wdrożenia i potencjalnie mogą generować dodatkowe koszty. Ostatecznie – spore zmiany odczuje szczególnie branża kawowa i kosmetyczna, ponieważ rozszerzony zakres produktów podlegających pod rozporządzenie wpłynie na ich procesy w zakresie dochowania należytej staranności - podsumowuje mec. Ratajczak.
Czytaj też w LEX: Kontrola przedsiębiorców na podstawie rozporządzenia o wylesianiu (EUDR) >
Do 1 czerwca 2026 r. trwają konsultacje zaproponowanych zmian. KE zapewnia, że koncentruje się na ułatwieniu pomyślnego rozpoczęcia stosowania rozporządzenia od 30 grudnia 2026 r.
- Widać, że KE robi wszystko co w jej mocy, aby wywiązywać się z raz postawionych deklaracji i zapewnić, aby firmy miały odpowiednie narzędzia do dostosowania się do przepisów na czas. Natomiast to, w jakim stopniu odczują te uproszczenia sami przedsiębiorcy będzie zależało w dużej mierze od tego, jak będą w praktyce działały narzędzia usprawniające handel, system certyfikacji oraz sam System Informacyjny - uważa mec. Agnieszka Ratajczak.
- Termin stosowania przepisów nie został przesunięty, a ich szczegółowe wymogi są już znane, co oznacza, że jest to najwyższy moment, aby działania przygotowawcze prowadzić na pełną skalę – nie ma już uzasadnienia dla dalszego odkładania wdrożenia w organizacji - podsumowuje Łukasz Pamuła.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
