Dlatego Czytelnik postuluje – w ramach zgłoszeni do akcji „Poprawmy prawo”, prowadzonej przez Prawo.pl i LEX - zmianę art. 3 ust. 2 pkt 5 i art. 67 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 1461). Przepisy te przewidują, że za ubezpieczonych uznaje się m.in. członków rodzin zamieszkujących na terytorium któregokolwiek z państw członkowskich Unii Europejskiej lub Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA), czyli Szwajcarii, Lichtensteinu, Norwegii i Islandii lub – to skutek Brexitu - Zjednoczonego Królestwa, jeżeli nie są osobami podlegającymi obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Czytelnik sugeruje dodanie regulacji, że za członka rodziny uznaje się również osobę bliską, czyli faktycznie pozostającą we wspólnym pożyciu (konkubenta, partnera), a nawet osobę o bardzo silnych więzach uczuciowych. - W polskim prawie osoba pozostająca w stałym pożyciu (konkubent) nie jest automatycznie uznawana za członka rodziny w rozumieniu ustawy z 2004 r. i nie może być zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego przez swojego partnera. - W mojej ocenie wskazane przepisy ustawy naruszają prawo europejskie w zakresie zabezpieczenia społecznego oraz prawo krajowe - podkreśla.
W systemie LEX znajdziesz zagadnienie powiązane z tym artykułem:
Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego
Najczęściej czytane w temacie:
- Świadczenia opieki zdrowotnej finansowane ze środków publicznych. - Dz.U.2025.1461 t.j.
- Jak należy postąpić, jeśli zleceniobiorca nie poinformował o utracie statusu studenta?
- Czy niezachowanie terminu 7 dni do zgłoszenia płatnika do ZUS z kodem 0570 (warunki preferencyjne) pozbawia zastosowania ulgi?
Czytaj więcej w systemie informacji prawnej LEX
To zagadnienie zawiera:
Najczęściej czytane w temacie:
- Świadczenia opieki zdrowotnej finansowane ze środków publicznych. - Dz.U.2025.1461 t.j.
- Jak należy postąpić, jeśli zleceniobiorca nie poinformował o utracie statusu studenta?
- Czy niezachowanie terminu 7 dni do zgłoszenia płatnika do ZUS z kodem 0570 (warunki preferencyjne) pozbawia zastosowania ulgi?
Czytaj więcej w systemie informacji prawnej LEX
Sprawdź również książkę:
Akredytacja w POZ. Zalety, zasady, praktyczne porady
>>
Zdaniem naszego Czytelnika, przepisy powinny być też zmienione w kontekście konkubinatów (zarówno hetero- jak i homoseksualnych). - Zmiana powinna polegać na dodaniu partnera, niezależnie od płci, w rozumieniu prawa UE tj. związków i małżeństw zawartych w innych państwach UE, jak również „umów” w formie aktów notarialnych, regulujących kwestię stosunków pomiędzy osobami tej samej płci lub innych regulacji prawnych wprowadzonych do porządku prawnego w przyszłości w drodze ustawy.
Pojawia się też postulat zmiany art. 21 ust. 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 581). Przepis ten przewiduje, że - na życzenie pacjenta - przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych może być obecna osoba bliska. Tu też definicja osoby bliskiej powinna zostać precyzyjnie opisana, a jednocześnie być jak najszersza.
Czytaj też w LEX: Prawne aspekty co-parentingu w związkach heteroseksualnych na gruncie polskiego prawa rodzinnego >
Europa wytyka nam luki w prawie
Przypomnijmy, że w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z 25 listopada 2025 r. (C-713/23) wynika, że Polska jest zobowiązana do uznania stanu małżeńskiego ustanowionego zgodnie z prawem w innym państwie członkowskim. Obowiązek ten nie oznacza wprowadzenia związków osób tej samej płci do prawa krajowego, ale państwo nie może udawać, że związek nie istnieje - orzekł TSUE. Dotyczy to nie tylko prawa rodzinnego, aktów stanu cywilnego, ale i tak prozaicznych spraw jak ubezpieczenie zdrowotne i towarzyszenie podczas wizyt w lekarskich gabinetach.
Jak ma więc to wyglądać w przyszłości na podstawie przedstawionej przez rząd planowanej polskiej ustawy o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu oraz przepisów ją wprowadzających (druki sejmowe nr 2110 i 2111)? Czy przewiduje ona zmiany w przepisach o ubezpieczeniach zdrowotnych? Tu też krąg osób bliskich jest zawężony, gdyż określono status osoby najbliższej w związku oraz zasady zawarcia i rozwiązania umowy o wspólnym pożyciu, prawa i obowiązki stron umowy, a także stosunki majątkowe między nimi. Czyli w ubezpieczeniach zdrowotnych zmiany objęłyby tylko osoby, które sformalizują swoje relacje. Niewykluczone jednak, że na etapie prac parlamentarnych będzie jednak okazja, aby zaproponować w tej kwestii szersze, bardziej "życiowe" rozwiązanie.
Czytaj też w LEX: Równość małżeńska >
Co ciekawe, szerszą definicję osoby bliskiej - niż w ubezpieczeniu zdrowotnym - przewiduje projektowana nowelizacja ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 134 przepisów wprowadzających). Obejmuje ona nie tylko drugą stronę umowy o wspólnym pożyciu, ale i osobę pozostającą we wspólnym pożyciu (choćby związek nie był w żaden sposób sformalizowany) lub osobę wskazaną przez pacjenta. Ta ostatnia opcja pozwoliłaby w tym przypadku rozwiązać prawie wszystkie postulaty naszego Czytelnika w tym zakresie.
W uzasadnieniu czytamy, że projekt ustawy ma także na celu wykonanie wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 12 grudnia 2023 r. w sprawie Przybyszewska i inni przeciwko Polsce. - Zgodnie z tym wyrokiem Polska jest zobowiązana do zapewnienia ram prawnych umożliwiających parom tej samej płci odpowiednie uznanie i ochronę ich związku. Ochrona par tej samej płci powinna być „odpowiednia” i zapewniać prawo do wsparcia materialnego, odnosić się do podatków i dziedziczenia, a także nakładać na osoby w związkach partnerskich prawa i obowiązki w zakresie wzajemnej pomocy – czytamy w uzasadnieniu.
Czytaj też w LEX: Instytucjonalizacja związków osób tej samej płci. Uwagi na tle wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Przybyszewska i in. vs. Polska >
Drugi wyrok ETPCz, który powołano w uzasadnieniu (z 19 września 2024 r. – Formela i inni przeciwko Polsce, skarga 58828/12 i 4 inne), Trybunał stwierdził, że Polska, odmawiając dokonania transkrypcji (przeniesienia) zagranicznego aktu małżeństwa tej samej płci, odmawia jednocześnie uznania i ochrony związkom osób tej samej płci i narusza ich prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. Skarżący nie mogli m.in. skorzystać z urlopu na opiekę nad chorym partnerem, objąć go ubezpieczeniem zdrowotnym. Jak więc wynika z uzasadnienia projektu, jego twórcy chcieliby jakoś systemowo rozwiązać ten problem, przynajmniej w stosunku do tych osób, które zechcą sformalizować swoje relacje przed notariuszem. Innych przypadków zaś nie obejmie.
Zmiany potrzebne, ale niepewne
Nie wiadomo jednak, jakie będą losy tego projektu w Sejmie i czy nie zawetuje uchwalonej ustawy prezydent Karol Nawrocki. Na przeszkodzie zmianom prawnym może tez stanąć dziurawa państwowa kasa. Oznaczałoby to bowiem kolejnych korzystających z „podpięcia” pod zgłoszenie głównego ubezpieczonego, a alibi, aby nie zmieniać przepisów, mogą być kłopoty finansowe Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ). Tu słynne powiedzenie króla Zygmunta Augusta „nie jestem królem waszych sumień”, może się zderzyć z innym, mocno współczesnym bon motem jednego z polskich polityków, że „pieniędzy nie ma i nie będzie”.
Czytaj też w LEX: Stosunki majątkowe między konkubentami >
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów w programie LEX jest zależny od posiadanych licencji.
