Korzystający z ogrodów działkowych protestują przeciwko obciążaniu przez samorządy trzyprocentowymi opłatami za użytkowanie wieczyste. Problemem są niejasne przepisy, stąd postulaty, aby znowelizować ustawę o gospodarce nieruchomościami.
Polski Związek Działkowców (PZD) szacuje, że w całym kraju aż 650 tysięcy działek wchodzących w skład rodzinnych ogrodów działkowych (ROD) znajduje się na gruntach oddanych w użytkowanie wieczyste.
Ogrody od lat korzystają ze zwolnienia z opłat rocznych. Obecne przepisy nie zapewniają już ochrony przed ich wprowadzeniem – twierdzi PZD.
Związek wskazuje, że kolejne gminy i starostowie podejmują działania zmierzające do obciążenia ROD opłatami wynoszącymi 3 proc. wartości nieruchomości (czyli maksymalną stawką opłaty rocznej). PZD podkreśla, że w przeliczeniu na jedną działkę oznacza to dodatkowy wydatek od kilkuset do nawet kilku tysięcy złotych rocznie. Związek przeanalizował przypadki nakładania opłat i wynika z nich, że poszczególne ROD mają przez to dodatkowe koszty sięgające od kilkunastu do nawet ponad 140 tysięcy złotych rocznie (rozkładane potem pomiędzy wszystkich działkowców z terenu danego ROD).
Działkowcy widzą też w sprawie „drugie dno”. Te 650 tysięcy działek to prawie 70 proc. zasobów 4,6 tysiąca wszystkich ROD (jest ich ponad 900.000 i zajmują powierzchnię prawie 25 tysięcy hektarów, często w bardzo atrakcyjnych miejscach blisko centrów miast).
Wysokie opłaty mogą zmusić działkowców do rezygnacji z działek. Nie zmniejszy to jednak obciążenia ogrodu – koszty spadną na pozostałych działkowców. Grozi to spiralą kolejnych rezygnacji i upadkiem ROD. Luka otwiera drogę do „uwolnienia” terenów od działkowców – czytamy w stanowisku PZD.
Działkowcy wskazują, że winna jest luka w ustawie z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2026 r. poz. 399), która nie przewiduje oddzielnej stawki opłat przewidzianej dla ogrodów działkowych. Ponieważ teraz działkowcy nie kwalifikują się wprost do żadnej z ulgowych kategorii stawek opłat, to trafiają do tej maksymalnej, trzyprocentowej, przeznaczonej dla „pozostałych nieruchomości gruntowych”. Dlatego przygotowali swój własny projekt nowelizacji ustawy, który rozesłali do klubów parlamentarnych i kierownictwa Sejmu.
Dwie najważniejsze propozycje to wprowadzenie w art. 72 ustawy kolejnej, dodatkowej stawki 0,1 proc. wartości nieruchomości jako opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntów ROD (zamiast stosowanej obecnie maksymalnej stawki 3 proc.) oraz wprowadzenie możliwości zwolnienia ROD z opłat przez gminę. PZD chciałby też, aby przepisy przejściowe zapewniły ochronę ROD już objętych procedurami ustalania opłat.
Umowy, na podstawie których przejmowano grunty ROD w użytkowanie wieczyste, "gwarantowały" nieodpłatność. Zgodnie z ustawą, miały one zapewniać bezpieczeństwo prawne działkowcom, a nie dochody publicznym właścicielom nieruchomości. Działkowcy przez lata inwestowali w tereny, ufając trwałości umów. Dziś, wskutek zmian sytuacji prawnej, państwo i samorządy podważają dotychczasowe zasady, próbując wprowadzać wysokie opłaty. Trudno pogodzić to z zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Ustawowe ograniczenie opłat ma chronić uzasadnione oczekiwania działkowców i przywrócić bezpieczeństwo prawne ogrodów – tłumaczy PZD.
Zdaniem PZD, stawka 0,1 proc. stanowi kompromis: uwzględnia społeczne funkcje ROD, a jednocześnie daje właścicielowi gruntu możliwość pobierania opłat. Możliwość zachowania zwolnień pozwoli gminie, gdy taka będzie jej wola, na kontynuację wspierania ROD.
Obecna aktywność parlamentarzystów i działkowców to już kolejna taka inicjatywa w ostatnich miesiącach. Pierwsza fala pism, protestów i petycji przechodziła w wakacje, gdyż w okresie letnim kilka miast i gmin (głównie w województwie kujawsko-pomorskim) zdecydowało o obciążeniu lokalnych ROD stawkami opłat w wysokości 3 proc. Wtedy jednak Ministerstwo Rozwoju i Technologii (MRiT), odpowiedzialne za ewentualną nowelizację ustawy o gospodarce nieruchomościami, uznało problem za marginalny, dotyczący jedynie około 1 proc. powierzchni wszystkich ROD (tak przynajmniej wynikało z danych zebranych przez wojewodów od samorządów i od jednostek zarządzających mieniem Skarbu Państwa, które zlokalizowały niecałe 200 ha gruntów objętych opłatami). MRiT uznało też, że proponowana przez działkowców stawka 0,1 proc. stawiałaby ROD w bardziej uprzywilejowanej pozycji niż podmioty wykorzystujące grunty oddane w użytkowanie wieczyste na działalność charytatywną oraz na niezarobkową działalność: opiekuńczą, kulturalną, leczniczą czy oświatową. Najniższa obowiązująca stawki opłaty rocznej teraz bowiem to 0,3 proc. wartości nieruchomości – tak wynika z art. 72 ust. 3 pkt 1-3 ustawy.
Ponieważ jednak pojawiały się kolejne miasta chętne do obciążenia opłatami działkowców, stąd kolejny apel PZD, kolejne petycje i inicjatywa legislacyjna w tej kwestii. Po prawie dwóch latach przerwy uaktywnił się nawet, działający do tej pory dość niemrawo, Parlamentarny Zespół ds. Wspierania Rozwoju Rodzinnych Ogrodów Działkowych składający się z siedmiu posłów i jednego senatora (wszyscy z PiS). Posłowie z zespołu skierowali w tej sprawie interpelację do MRiT, w której sugerują, że ROD są teraz zdane na łaskę samorządów, które mają co prawda możliwość zastosowania bonifikaty, ale nie jest to ich obowiązek.
Możliwość udzielenia bonifikaty na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy nie zapewnia wszystkim ogrodom jednakowej ochrony, gdyż zależy od rozstrzygnięcia właściwego organu – czytamy w interpelacji nr 20608 posła Roberta Warwasa i jego kolegów z zespołu.
Obecnie nie ma jeszcze odpowiedzi na interpelację w sprawie ROD, żaden z klubów poselskich nie zdecydował się również na przejęcie projektu PZD jako własnego. PZD podkreśla również, że od czasu wakacji skala problemu znacznie wzrosła, do obecnie powierzchni co najmniej 400 ha. Jako przykład podaje Rawicz i okolice (w woj. wielkopolskim), w którym w trzech ROD starosta nałożył 3 proc. stawki opłat rocznych.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
