Dodatek węglowy wypłacony będzie z opóźnieniem i nie wszystkim
Obecne przepisy ustawy o dodatku węglowym zobowiązują gminy do wypłaty świadczenia w ciągu 30 dni od złożenia wniosku. Termin pierwszych wypłat mija w tym tygodniu, ale na wypłatę wnioskodawcy nie mają co liczyć. Nie dość, że poczekają, to mogą dostać nawet mniej niż 3 tysiące. Ponieważ już jest więcej zgłoszeń niż zakładany limit, zgodnie z ustawą kwoty dodatku mogą być obniżane.
Dodatek węglowy to jednorazowe świadczenie w wysokości 3 tys. zł, które przysługuje gospodarstwu domowemu, w którym główne źródło ogrzewania zasilane jest węglem kamiennym, brykietem lub peletem zawierającym co najmniej 85 proc. węgla kamiennego. A wskazane przez wnioskodawcę źródło ogrzewania musi być wpisane lub zgłoszone do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB). Nabór wniosków ruszył 17 sierpnia, kiedy minister klimatu i środowiska podpisała rozporządzenie w sprawie wzoru wniosku. Więcej o warunkach otrzymania dodatku w tekście: Komu przysługuje dodatek węglowy>>
Nowelizacja zmieni zasady przyznawania dodatku
Ale wkrótce okazało się, że przepisy są nieszczelne. Aby uzyskać większe niż przy innych źródła ciepła dopłatę, sporo obywateli zaczęło nagminnie zmieniać złożone wcześniej deklaracje wskazując jako główne źródło ciepła te węglowe, niektórzy gdy rząd zaproponował taką pomoc zaczęli korygować wnioski dopisują te źródła. Inni wykorzystując nieprecyzyjną definicję gospodarstwa domowego sztucznie dzielić takie gospodarstwa, aby na jeden adres otrzymać jak najwięcej świadczeń, czasem dwa, trzy a nawet cztery. Więcej pisaliśmy w tekście: Przez dodatek węglowy rodzina w kryzysie>>
Sprawdź więcej w LEX: Dodatek węglowy - nowe zadanie dla gmin/jednostek organizacyjnych pomocy społecznej >>
Rząd zdecydował się więc dokręcić warunki otrzymania dodatku. Zgodnie z uchwaloną 2 września nowelizacją prawo do dodatku węglowego powiązano z adresem zamieszkania, według zasady jeden dodatek na jeden adres. Określono, że gdy pod jednym adresem zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, dodatek otrzyma ten wnioskodawca, który złożył wniosek jako pierwszy. Przy czym pod uwagę będzie brane źródło ciepła wpisane lub zgłoszone do CEEB do 11 sierpnia 2022 r.
Jednocześnie, wydłużono przepisy dotyczące terminu wypłaty świadczenia z miesiąca do dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku, określając przy tym, że wnioski złożone po 30 października 2022 r, wypłaca się do dnia 30 grudnia 2022 r.
Nowelizacja przewiduje też, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie noweli (w tym tygodniu Sejm ma zająć się poprawkami Senatu, a potem ustawę musi podpisać Prezydent) stosuje się już nowe przepisy. O wstrzymanie się z informowaniem wnioskodawców o przyznaniu dodatku apelowała też na Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego wiceminister klimatu i środowiska Anna Łukaszewska-Trzeciakowska. I gros urzędów wstrzymała się rozpoznaniem.
Przeczytaj także: Wrzutka w ustawie o dodatku węglowym uniemożliwi dochodzenie dotacji oświatowych? >>
Czytaj w LEX: Dodatek węglowy – nowe zadanie dla OPS - KOMENTARZ PRAKTYCZNY >>>
Pula środków prawie na wyczerpaniu
Na razie przypisy obowiązujące mówią o terminie 30 dni. I już wiadomo, że termin nie zostanie dotrzymany. Choćby dlatego, że wojewodowie nie przeleli do gmin jeszcze żadnych środków na wypłatę dodatków. Rzecznik rządu Aleksander Brzózka też nie jest w stanie wskazać, kiedy to może się stać.
Może się też okazać się, że ostatecznie obywatele otrzymają nie 3 tys. zł ale mniej. W ustawie o dodatku węglowym zastrzeżono, że gdy wykorzystanie zaplanowanych środków (czyli 11,5 mld zł ) wyniesie więcej niż 95 procent (czyli 10,9 mld zł), wysokość wypłacanych dodatków węglowych będzie podlegać proporcjonalnemu obniżeniu. A jak wynika z ustaleń dziennikarzy TVN24 tylko w pierwszym miesiącu do samorządów tylko z 13 województw wpłynęły wnioski na ok. 15 mld zł. Wnioski można składać je do 30 listopada 2022 r. Samorządowcy wskazują jednak, że po wejściu w życie wobec części wniosków będą wydawać decyzję odmowną bo nie będą wyczerpywać one przesłanek do wypłaty świadczenia na bazie znowelizowanych przepisów.
WZORY DOKUMENTÓW w LEX:
Zawiadomienie o przekazaniu dodatku węglowego według właściwości >
Informacja o przyznaniu dodatku węglowego >
Przepisy zobowiązują, gminy czekają
Na razie samorządy mają problem, co robić z wnioskami, które już wpłynęły do urzędów, tym bardziej że rząd ostrzega urzędników przed odpowiedzialnością za naruszenie dyscyplinie finansów publicznych. Związek Miast Polskich przypomina, że art. 49 ust. 5 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego stanowi, że dotacje celowe powinny być przekazywane w sposób umożliwiający pełne i terminowe wykonanie zlecanych zadań. Z orzecznictwa wynika, że wydatkowanie środków na niezaplanowane w budżecie, nagle nałożone zadania, nie powinno mieć miejsca przed otrzymaniem dotacji na ten cel. Także Regionalne Izby Obrachunkowe – nawet w odniesieniu do zaplanowanych zadań zleconych – wskazują, że j.s.t. powinny otrzymywać z budżetu państwa dotacje celowe w wysokości zapewniającej realizację zadań zleconych, a w przepisach nie przewidziano możliwości planowania i finansowania tych zadań ze środków własnych jednostek samorządu.
- Faktyczny, choć ułomny stan prawny wymaga od nas wypłacania dodatków, ale rząd apeluje, by zaczekać na wejście w życie korekty złych przepisów, stawiając organ wykonawczy gminy i jego służby w trudnym położeniu prawnym i społecznym – uważają przedstawiciele ZMP.
Sprawdź w LEX: Jak należy klasyfikować środki dotyczące dodatku węglowego? >>>
Związek opracował wzór pisma, które samorządy, w przypadku nieotrzymania środków na wypłatę dodatków powinny wysyłać do wnioskodawców. Pismo ma formę postanowienia, które informuje, że:
- sprawa nie zostanie zakończona w przewidzianym ustawowo w terminie;
- określa nowy termin załatwienia sprawy;
- wyjaśnia, że niezałatwienie sprawy w terminie wynika z konieczności realizacji dla potrzeb prowadzonego postępowania stosownych czynności procesowych, mających na celu wszechstronne rozpoznanie okoliczności sprawy.
- informuje, że w przypadku zakończenia niniejszego postępowania po wejściu w życie ustawy z dnia 2 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, postępowanie to zakończy się na podstawie przepisów ustawy (tj. zgodnie z regułą przejściową wskazaną w jej art. 52).
- poucza, że strona zgodnie z art. 36 par. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego ma prawo wnieść ponaglenie do właściwego miejscowo Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem organu wydającego postanowienie.
Takie pismo ma uchronić gminy od ewentualnych roszczeń wnioskodawców.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
