NSA: Wójt spiera się z wędkarzami, kto ma zarabiać na łowisku

Na północnym Mazowszu trwa spór pomiędzy gminą Rzewnie a Polskim Związkiem Wędkarskim o to, kto ma prawo decydować o połowach na terenie starorzecza Narwi i pobierać za to opłaty. Po sukcesie wędkarzy, teraz sędziowie uchylili wyrok, który zabraniał wójtowi pobierania opłat licencyjnych oraz likwidował dzienne limity połowów na akwenie zarybianym przez lokalny samorząd. Potrzebne będą jeszcze co najmniej dwa wyroki sądów administracyjnych, aby zakończyć ten spór.

W 2021 r. Rada Gminy Rzewnie (położonej na północnym Mazowszu nad brzegami Narwi) przyjęła uchwałę wprowadzającą własny regulamin amatorskiego połowu ryb. Zgodnie z tą uchwałą, aby legalnie wędkować na zalewach Brzóze Duże i Małe, wymagane jest zezwolenie wójta gminy. W 2022 r. wójt Wiesław Chrzanowski wydał zarządzenie nr 68/2022, w którym doprecyzował zasady połowów. Zalewy te to starorzecza Narwi zarybiane przez gminę różnymi gatunkami słodkowodnymi.

Komu wolno moczyć kija

Wójt podkreślał w zarządzeniu z 2022 r., że oba te zbiorniki wodne są własnością gminy - dozwolony jest tam amatorski połów ryb dla osób posiadających zezwolenie, którym w praktyce jest dowód wpłaty bądź potwierdzenie przelewu. Chodzi oczywiście o wpłaty na rzecz gminy. Opłaty za połowy zaczynały się od kwoty 30 zł za prawo do jednodniowego połowu. Maksymalna stawka to 190 złotych, pobierana od chętnych na wykupienie rocznej licencji połowowej. Zarządzenie regulowało również, ile ryb można dziennie złapać – dwa węgorze, trzy liny, dwa karpie itp. Jeśli trafił się szczupak, to już nie wolno było złapać sandacza, bolenia albo brzany.

Działania gminy i jej wójta z lat 2021-2022 – uzasadnianie prawem własności do akwenu oraz prowadzoną akcją zarybiania zbiorników rybami słodkowodnymi - wywołały spór z wędkarzami, w tym zwłaszcza z Okręgiem Mazowieckim Polskiego Związku Wędkarskiego (PZW). Obie strony roszczą sobie wyłączne prawo do zarządzania tymi łowiskami, co wywołuje niepewność wśród wędkarzy, czy w ogóle mogą tam łowić (a jeśli tak - to jak mają to robić legalnie). PZW powołuje się m.in. na to, że zbiorniki wchodzą w skład obwodu rybackiego rzeki Narew, a Związek od 2004 r. ma umowę na użytkowanie tego obwodu i prowadzi tam gospodarkę na podstawie operatu rybackiego.

Włodarze gminy kontra wędkarze

Mimo długoletnich spraw sądowych przed sądami administracyjnymi, uchwała rady gminy z 2021 r. cały czas pozostaje w obrocie prawnym. Toczy się też zacięty spór o zarządzenie wójta z 2022 r. PZW zaskarżył je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Przedmiotem sporu były przepisy ustawy z 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2233 ze zm.) w zakresie, w jakim wskazują, że obszar wód zbiornika jest własnością gminy, podczas gdy obszar tych wód – jak twierdził PZW – to śródlądowe wody płynące, które stanowią własność Skarbu Państwa. Uprawnienia właściciela wód płynących w zakresie rybactwa śródlądowego wykonywać powinny Wody Polskie, a gmina – zdaniem PZW - nie ma tu nic do powiedzenia. Gmina zaś replikowała, że może być właścicielem tych zbiorników, gdyż są to wody stojące.

Najpierw WSA odrzucił skargę, gdyż uznał, że Związek nie wykazał naruszenia swojego interesu prawnego, co było warunkiem koniecznym do wniesienia skargi. Tymczasem skuteczne zaskarżenie aktu prawa miejscowego wymaga wykazania naruszenia konkretnego, aktualnego i prawnie chronionego interesu, a nie jedynie subiektywnego przekonania o niezgodności aktu z prawem. Postanowienie o odrzuceniu skargi uchylił już sam WSA w trybie samokontroli, po otrzymaniu skargi kasacyjnej wędkarzy. Pozwala na to art. 179a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143), choć w praktyce jest to niezmiernie rzadkie. Przepis ten przewiduje, że jeżeli wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi (przed przedstawieniem skargi kasacyjnej NSA), że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę.

Sprawa ponownie trafiła więc na wokandę WSA w Warszawie. Ten oddalił skargę Związku, jednak NSA uwzględnił skargę kasacyjną wędkarzy i WSA po raz kolejny musiał rozpatrzyć tę sprawę.

Obie sprawy ponownie na wokandzie

Wędkarze kilka miesięcy temu wygrali wreszcie w WSA, który stwierdził nieważność zarządzenia wójta. Gmina wniosła jednak skargę kasacyjną, którą w ubiegły czwartek uwzględnił NSA i teraz sprawą – poniekąd już tradycyjnie - jeszcze raz zajmie się niższa instancja. Równolegle do skargi na zarządzenie wójta, toczą się też sprawy sądowe dotyczące uchwały rady gminy z 2021 r. - ten wątek też się jeszcze nie zakończył. Ponad rok temu NSA uchylił niekorzystny dla PZW wyrok WSA i sprawa czeka na ponowne rozpatrzenie.

W związku z licznymi zapytaniami w sprawie ważności zezwoleń na amatorski połów ryb na terenie zbiornika, na stronie internetowej gminy można znaleźć komunikat dotyczący obu aktów z lat 2021-22. Gmina podkreśla, że uchwała jej rady z 2021 r. została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego i stała się źródłem prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organu, który je ustanowił. Zgodnie z obowiązującym w Polsce porządkiem prawnym istnieje domniemanie zgodności podjętej uchwały z prawem. Co do wątku zarządzenia z 2022 r. czytamy w oświadczeniu gminy, że Okręg Mazowiecki PZW nie posiada żadnych praw do przedmiotowego zbiornika, a co za tym idzie amatorski połów ryb jest dopuszczalny wyłącznie na podstawie zezwolenia wójta.

Wskazać należy, iż zapowiedź braku respektowania przez Okręg Mazowiecki PZW w Warszawie ww. uchwały Rady Gminy Rzewnie stanowi próbę nieuprawnionego zastępowania przez PZW sądu administracyjnego, który jest jedynym organem uprawnionym do ewentualnego zakwestionowania uchwały Rady Gminy Rzewnie. Nadmieniam, że uzyskane środki finansowe ze sprzedaży zezwoleń, w całości zostaną przeznaczone na zarybianie wód zbiornika w Brzóze Duże – Brzóze Małe – pisze w komunikacie wójt.

Wyrok NSA z 3 września 2026 r., sygn. akt II GSK 1487/26