Ustawa o dostępie komisji ds. pedofilii do kościelnych dokumentów już obowiązuje

Dostęp Państwowej Komisji ds. Pedofili do m.in. do akt i dokumentów różnych organizacji, w tym Kościoła to jedna ze zmian w nowelizacji ustawy o tej komisji. Przewiduje ona też możliwość przystąpienia komisji do sprawy przed sądem na prawach oskarżyciela posiłkowego na każdym etapie trwania postępowania. Ustawa obowiązuje od 26 stycznia br.

Nowelizacja jest inicjatywą prezydenta Andrzeja Dudy. Prezydencka minister Małgorzata Paprocka, przedstawiając w Sejmie projekt zaznaczyła, że jej celem jest uzupełnienie obowiązującej ustawy o regulacje, na brak których wskazywała sama państwowa komisja. Według niej luki w obowiązującej ustawie uniemożliwiają prawidłowe wykonywanie bardzo istotnych ze społecznego punktu widzenia zadań komisji, w szczególności związanych z prowadzeniem postępowań wyjaśniających.

Sprawdź też: Kościelne modele ochrony danych osobowych >>>

Jak podkreślała, proponowane przepisy są wynikiem współpracy Kancelarii Prezydenta z Komisją ds. Pedofilii i stanowią realizację postulatów komisji.- Zmiany, które proponuje prezydencka inicjatywa, mają bardzo szeroki zakres i uzupełniają, a właściwie doprecyzowują całą procedurę, w jaki sposób należy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. Wprowadzone tam są szerokie gwarancje i dla osoby wskazanej jako sprawca, ale przede wszystkim dla ofiar. Cała ta instytucja jest nakierowana na sprawiedliwość dla tych, którzy zostali takimi przestępstwami w dzieciństwie pokrzywdzeni - powiedziała prezydencka minister Małgorzata Paprocka.

Ustawa została ostatecznie uchwalona przez Sejm 13 stycznia br. Sejm odrzucił poprawkę Senatu o karach za odmowę wydania dokumentów. Prezydent 24 stycznia br. podpisał ustawę. 

Czytaj też: I KZP 1/22, Udział w postępowaniu karnym Państwowej Komisji ds. wyjaśniania przypadków czynności skierowanych p-ko wolności seksualnej - Postanowienie Sądu Najwyższego >>>

Organizacje i kościoły zobowiązane do przekazywania dokumentów

- Podstawowym celem nowelizacji jest uzupełnienie obowiązujących regulacji w zakresie prowadzenia przez komisję postępowania wyjaśniającego. Prezydent proponuje istotną zmianę w dostępie Komisji do informacji i dokumentów uzyskiwanych w związku z realizacją przez nią ustawowych zadań. Zgodnie z projektem m.in. organy państwa, organizacje pozarządowe, samorządy zawodowe, kościoły, związku wyznaniowe na wniosek komisji będą zobowiązane do przekazania w terminie 30 dni informacji i dokumentów żądanych przez komisję - czytamy  w uzasadnieniu projektu.

Dookreślenie obszaru działania i uporządkowanie zakresu pojęciowego

Ustawa zmienia ustawę z 30 sierpnia 2019 r. o Państwowej Komisji do spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15. 

Podstawowym celem nowelizacji jest uzupełnienie obowiązujących regulacji, w szczególności w zakresie prowadzenia przez Państwową Komisję do spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15 /dalej „Komisja”/, postępowania wyjaśniającego. Ustawa ma także na celu uczynienie obowiązującej ustawy bardziej czytelną poprzez dookreślenie obszaru działania Komisji oraz uporządkowanie zakresu pojęciowego przedmiotu ustawy i jego ujednolicenie. Proponowane zmiany mają zwiększyć efektywność działalności Komisji przy zagwarantowaniu osobie poszkodowanej oraz osobie wskazanej jako sprawca w prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym konstytucyjnej zasady równości stron i zasady obrony swoich praw i przy jednoczesnym zapewnieniu przestrzegania zasady sprawiedliwości naprawczej oraz zadośćuczynienia krzywdzie doznanej przez osobę poszkodowaną, wykorzystaną seksualnie w okresie dzieciństwa.

Do najważniejszych rozwiązań zawartych w ustawie należy zaliczyć:

• ujednolicenie siatki pojęć w obowiązującej ustawie przede wszystkim poprzez odpowiednie odesłanie do czynów zabronionych określonych w rozdziale XXV Kodeksu karnego;
• zmiany w kompetencjach Komisji związanych z wyjaśnianiem przypadków pedofilii i badania reakcji organów państwowych na otrzymane zawiadomienia o popełnieniu przestępstw pedofilii lub informacje o niezawiadomieniu o podejrzeniu popełnieniu przestępstw z rozdziału XXV k.k. wskazanych w art. 240 k.k., a także w interwencjach podejmowanych przez Komisję na rzecz pokrzywdzonych między innymi poprzez:

1. wprowadzenie wyraźnej podstawy normatywnej do żądania przez Komisję informacji i dokumentów oraz wprowadzenie ustawowego obowiązku ich udostępniania,
2. wprowadzenie podstawy normatywnej do przetwarzania danych i informacji objętych tajemnicą zawodową niezbędnych do realizacji ustawowych zadań Komisji,
3. rozszerzenie instytucji anonimizacji danych będących w posiadaniu Komisji;

• zmiany w zakresie organizacji Komisji polegające między innymi na:

1. zmianie nazwy Komisji z „Państwowej Komisji do spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego” na „Państwową Komisji do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15” – jako konsekwencji ujednolicenia siatki pojęciowej oraz dostosowania nazwy Komisji do rzeczywistego przedmiotu jej działalności,
2. zmianie przesłanek powołania i odwołania członka Komisji w związku z popełnieniem przestępstwa umyślnego ściganego z urzędu, ustawowym określeniu siedziby Komisji, a także doprecyzowaniu zasad powoływania i odwoływania zastępców przewodniczącego Komisji oraz nadawania im uprawnień;

• zmiany w zakresie postępowania przed Komisją polegające między innymi na:

1. doprecyzowaniu zasad podejmowania decyzji przez Komisję,
2. wprowadzeniu procedury postępowania w przypadku nieprecyzyjnych zgłoszeń do Komisji o podejrzeniu popełnienia przestępstwa pedofilii – wprowadzenie instytucji uzupełnienia zawiadomienia,
3. doprecyzowaniu zasad udziału Komisji w postępowaniu karnym na prawach oskarżyciela posiłkowego;

• zmiany w postępowaniu przed Komisją w przedmiocie wpisu do Rejestru (w postępowaniu wyjaśniającym) - charakter obowiązujących instytucji postępowania wyjaśniającego i doświadczenia Komisji uzasadniały uzupełnienie przepisów między innymi o:

1. wprowadzenie dodatkowych gwarancji procesowych dla stron postępowania oraz rozwinięcie przepisów dotyczących przebiegu postępowania dowodowego,
2. wprowadzenie wyraźnej regulacji dotyczącej podstawy materialnej wydania postanowienia o wpisie w Rejestrze;
3.  wprowadzenie instytucji umorzenia postępowania wyjaśniającego w razie sprzeciwu osoby pokrzywdzonej co do prowadzenia postępowania wyjaśniającego lub w przypadku śmierci sprawcy;
4. wprowadzenie instytucji wykonywania praw osoby poszkodowanej w razie jej śmierci w toku postępowania wyjaśniającego przez osoby najbliższe albo właściwego prokuratora;
5. przyznanie prawa do odwołania od postanowienia Komisji w przedmiocie wpisu do rejestru także osobie pokrzywdzonej;
6. wprowadzenie nowego modelu kontroli sądowej postanowień Komisji w przedmiocie wpisu w Rejestrze między innymi poprzez wprowadzenie dodatkowych przepisów dla postępowania odwoławczego, Komisja będzie organem I instancji, odwołanie będzie rozpoznawane w ramach II instancji przez sąd okręgowy w oparciu o odpowiednie stosowanie przepisów k.p.c. o apelacji; z uwagi na charakter spraw rozpatrywanych przez Komisję i skutki wpisu do Rejestru lub odmowy wpisu do Rejestru wprowadzono możliwość wniesienia do Sądu Najwyższego skargi kasacyjnej od orzeczeń sądu odwoławczego;

• wyodrębnienie z kompetencji edukacyjnych Komisji kompetencji badawczej;
  • zmiany w zakresie kompetencji edukacyjnych i prewencyjnych Komisji poprzez określenie stypizowanych form tych kompetencji, wyodrębnienie raportu dotyczącego zjawiska wykorzystywania seksualnego małoletnich poniżej lat 15 wraz z rekomendacjami (opracowywanego nie rzadziej niż raz na trzy lata) oraz wprowadzenie sprawozdania rocznego z działalności.

Ustawa nowelizuje również ustawę z  31 lipca 1981 r. o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowisk państwowe, ustawę z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych, ustawę o z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, ustawę z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym oraz ustawę z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym. Zmiany tych ustaw mają charakter wynikowy.

Czytaj także: Komisja ds. pedofilii protestuje, wydawca poprawia cytat w nowym podręczniku>>