RPO przypomina o zasadach traktowania niepełnosprawnych więźniów
Rzecznik Praw Obywatelskich upomina się o prawa więźniów z niepełnosprawnościami. W liście do dyrektora generalnego Służby Więziennej zwraca uwagę, że przeniesienie opieki nad takimi osobami na współwięźniów jest niedopuszczalne. Podobnie orzekał Europejski Trybunał Praw Człowieka.
Rzecznik praw obywatelskich, prof. Marcin Wiącek domaga się od dyrektora generalnego Służby Więziennej, gen. Jacka Kitlińskiego, poszanowania praw osób z niepełnosprawnością fizyczną, odbywających karę pozbawienia wolności. Wskazywał na szczególne potrzeby tych osadzonych, wymagające uwzględnienia w działaniach Służby Więziennej.
Pretekstem do kolejnego wystąpienia w tej sprawie była badana ostatnio w Biurze RPO sprawa osadzonego, który cierpi na porażenie czterokończynowe i z uwagi na poważnie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji wymaga stałej opieki i pomocy innej osoby. Wymaga on pomocy przy wszystkich czynnościach dnia codziennego, w tym związanych z ubieraniem, utrzymaniem higieny, spożywaniem posiłków, załatwianiem potrzeb fizjologicznych.
Osadzony ten był umieszczany w celach przystosowanych do potrzeb osób z niepełnosprawnością, z odpowiednio dobranymi współwięźniami, którzy się nim opiekowali. Był on w praktyce całkowicie zdany na ich pomoc, nawet przy intymnych czynnościach higienicznych. Centralny Zarząd SW nie dostrzegł w tym nieprawidłowości, w pełni akceptując sposób działania administracji poszczególnych jednostek, w których osadzony był umieszczony.
Rzecznik przypomniał, że w podobnych sprawach wielokrotnie wypowiadał się Europejski Trybunał Praw Człowieka w kontekście zapewnienia tym osobom właściwych warunków odbywania kary. Wyroki zapadały również w sprawach przeciwko Polsce. ETPC niezmiennie podkreśla, że na państwie spoczywa obowiązek zapewnienia, aby warunki pozbawienia wolności były dostosowane do stanu zdrowia skazanego, w tym uwzględniały potrzeby wynikające z niepełnosprawności. Trybunał krytykuje system, w ramach którego niepełnosprawnemu więźniowi zapewniona jest rutynowa pomoc ze strony współwięźniów. Uznaje bowiem, że uzależnienie jego egzystencji od współwięźniów stawia go w poniżającym położeniu wobec nich, co narusza art. 3 Konwencji Praw Człowieka.
RPO ponownie skrytykował stanowisko Służby Więziennej. Uznał za niedopuszczalne przeniesienie na współwięźniów obowiązku udzielania wszelkiej pomocy i sprawowania pełnej, całodobowej opieki nad niepełnosprawnym osadzonym. Stwierdził, że wyroki ETPC nie są w praktyce realizowane. Zaapelował też o "podjęcie skutecznych działań zmierzających do zapewnienia wszystkim więźniom z niepełnosprawnością odbywania kary w warunkach adekwatnych do potrzeb wynikających z ich stanu zdrowia i zapewniających wykonywanie kary w sposób humanitarny".
