Prezes Święczkowski oskarża ministra Grabca o zniesławienie
Prezes Trybunału Konstytucyjnego Bogdan Święczkowski skierował do Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa akt oskarżenia przeciwko szefowi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Janowi Grabcowi. Oskarża go o zniesławienie i oczekuje od niego zrzeczenia się immunitetu poselskiego, co umożliwi pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej. Chodzi o batalię o niedopuszczenie do orzekania w TK czterech nowych sędziów, którzy ślubowali w Sejmie, bo prezydent Karol Nawrocki nie zaprosił ich na uroczystość do Pałacu Prezydenckiego.
Akt oskarżenia, jak informuje TK, dotyczy wypowiedzi na portalu X i w mediach, w których minister Grabiec nazwał prezesa Święczkowskiego „przestępcą”. - Wezwany do przeprosin i wycofania się z pomówień, podtrzymał je i rozszerzył. Wbrew faktom oświadczył, że prezes Trybunału, „nie dopuszczając do pracy legalnie wybranych sędziów TK”, łamie co najmniej dwa artykuły Kodeksu karnego - wskazano.
W przypadku aktu oskarżenia wobec ministra Grabca chodzi o art. 212 Kodeksu karnego. Zgodnie z nim kto pomawia inną osobę, grupę osób, instytucję, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności, a jeżeli dopuszcza się takiego czynu za pomocą środków masowego komunikowania, nawet karze pozbawienia wolności do roku. Sąd może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, Polskiego Czerwonego Krzyża albo na inny cel społeczny wskazany przez pokrzywdzonego. A przestępstwo ścigane jest z oskarżenia prywatnego.
Czytaj: Minister Żurek zakłada, że późną jesienią Trybunał Konstytucyjny zacznie działać>>
Prof. Sławomir Patyra, nowy sędzia TK, już po ślubowaniu w Pałacu Prezydenckim>>
Prof. Dziurda: Przyczyną kryzysu wokół TK jest niedopuszczanie części sędziów do orzekania>>
Apel sędziów Trybunału o zwołanie zgromadzenia ogólnego>>
Wojna o Trybunał Konstytucyjny trwa, nowi sędziowie nadal nie orzekają>>
TK: przepisy nie zobowiązują prezydenta do przyjęcia ślubowania sędziów TK>>
Skład TK do sporu kompetencyjnego wadliwy - Bentkowska i Szostek nie będą orzekać>>
O co chodzi z nowymi sędziami TK
Przypomnijmy, że 9 kwietnia br. w Sejmie, w obecności m.in. notariusza, odbyło się ślubowanie szóstki sędziów TK wybranych 13 marca br. przez Sejm. Czworo z nich: prof. Krystian Markiewicz, prof. Marcin Dziurda, prof. Maciej Taborowski oraz sędzia Anna Korwin-Piotrowska ślubowało po raz pierwszy. Prezydent Karol Nawrocki nie zaprosił ich bowiem dotąd na ślubowanie do Pałacu Prezydenckiego. Nie było też dotychczas informacji, że tego zaproszenia nie będzie. Dr Magdalena Bentkowska i prof. Dariusz Szostek zrobili to po raz drugi, ponieważ 1 kwietnia br. złożyli ślubowanie podczas uroczystości z udziałem prezydenta w Pałacu.
Czytaj też w LEX: Znaczenie trójpodziału władzy dla wymiaru sprawiedliwości >
Kwestię ślubowania sędziów TK reguluje art. 4 ustawy o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (ustawa z 30 listopada 2016 r.). Zgodnie z nim osoba wybrana na stanowisko sędziego Trybunału składa wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ślubowanie. Odmowa złożenia ślubowania jest równoznaczna ze zrzeczeniem się stanowiska sędziego Trybunału. Z kolei, w myśl art. 5, stosunek służbowy sędziego Trybunału nawiązuje się po złożeniu ślubowania. Prezes Święczkowski przydzielił następnie sprawy i gabinety dwójce sędziów, którzy ślubowali w Pałacu Prezydenckim, a w przypadku pozostałych poinformował, że nie może nawiązać stosunku służbowego, dopóki nie dostanie informacji od prezydenta, że ich ślubowanie w Sejmie traktuje jako ślubowanie zgodne z ustawą.
Czytaj też w LEX: Konstytucyjne standardy procedury wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego >
Kolejnym etapem było wydanie 6 maja br. przez Europejski Trybunał Praw Człowieka zabezpieczenia nakazującego Polsce zapewnienie, by jej właściwe władze publiczne powstrzymały się od utrudniania objęcia i wykonywania obowiązków sędziowskich przez sędziów Trybunału Konstytucyjnego wybranych przez Sejm 13 marca 2026 roku. A 12 maja br. Trybunał wydał wyrok, w którym wskazał, że art. 4 ust. 1 ustawy o statusie sędziów TK, rozumiany w ten sposób, iż nakłada na prezydenta obowiązek odebrania ślubowania od osoby wybranej przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej na sędziego TK, jest niekonstytucyjny. Zaznaczył również, że ślubowanie „wobec” prezydenta oznacza „w obecności” prezydenta.
Zgłoszono jednak dwa zdania odrębne. M.in. sędzia Jarosław Wyrembak wskazał, że ten wyrok może być oceniany jako precedens zagrażający w wymiarze systemowym, konstytucyjnym i ustawowym regułom obsadzania urzędów, organów i stanowisk.
Następnie 11 czerwca Sejm wybrał kolejnego sędziego TK, prof. Sławomira Patyrę. 28 lipca w Pałacu Prezydenckim odbyło się jego ślubowanie.
Czytaj też w LEX: Co wymaga zmiany w procedurze wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego w Polsce? >
Dodatkowo 24 czerwca odbyło się Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Jak dowiedział się serwis Prawo.pl, stawili się na nim m.in. dwaj nowi sędziowie niedopuszczeni do orzekania: Marcin Dziurda i Krystian Markiewicz. Prezes Bogdan Święczkowski miał stwierdzić jednak, że do sali wtargnęli bezprawnie. Następnie na stronie TK pojawiła się informacja, że do Zgromadzenia nie doszło z powodu braku kworum, a konkretnie dlatego, że dwoje sędziów, również „nowych”, Magdalena Bentkowska i Dariusz Szostek, nie złożyło podpisu na liście obecności. Ci oświadczyli, że na sali byli i wnioskują o kolejne Zgromadzenie.
Powtórka była 14 lipca br. Jak informowały media, ponownie nie doszło do skutku Zgromadzenie Ogólne Sędziów TK, które miało zająć się m.in. projektem budżetu Trybunału na przyszły rok. Do budynku nie wpuszczono dwóch osób wybranych przez Sejm w marcu tego roku na sędziów TK: Krystiana Markiewicza i Marcina Dziurdy. Wezwali oni wówczas policję, której na miejscu towarzyszył prokurator z Prokuratury Krajowej. Prezes TK Bogdan Święczkowski ocenił później, że zdarzenie było próbą „zamachu na konstytucyjny organ państwa, jakim jest Trybunał Konstytucyjny”.
Czytaj też w LEX: Przyszłość sądownictwa konstytucyjnego w Polsce >
Prezes TK działał zgodnie z obowiązującymi przepisami?
Trybunał Konstytucyjny poinformował, że prezes TK „postępuje zgodnie z obowiązującymi przepisami, które regulują status sędziów Trybunału”.
Warunkiem dopuszczenia do orzekania osób wybranych przez Sejm na stanowiska sędziów Trybunału jest, w myśl art. 4 ustawy o statusie sędziów TK, złożenie przez nich ślubowania wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Dopiero wtedy, zgodnie z art. 5 tejże ustawy, nawiązują one stosunek służbowy - zaznaczono. I przypomniano, że przed Trybunałem toczy się jednocześnie postępowanie dotyczące sporu kompetencyjnego między prezydentem a Sejmem, które ma rozstrzygnąć, czy wygłoszenie przez nowych sędziów roty ślubowania w Sejmie może wywoływać skutki prawne w postaci objęcia przez nich urzędu sędziego TK.
- Z tego stanu prawnego i okoliczności Jan Grabiec, będąc wysokiej rangi urzędnikiem państwowym, musi zdawać sobie sprawę. Jego wypowiedzi jako przedstawiciela władzy wykonawczej można traktować jako formę nacisku na organ władzy sądowniczej, jakim jest Trybunał, i element walki politycznej, do której jest wciągany Trybunał. Takie intencjonalne działania dodatkowo potęgują zniesławiający charakter wypowiedzi oskarżonego, świadomego rozgłosu swoich słów jako osoby publicznej, ministra i posła - podkreślono w komunikacie TK.
Zaznaczono, że celem było podważenie przekonania, że Bogdan Święczkowski jako prezes Trybunału Konstytucyjnego działa w dobrej wierze i w granicach prawa, „poniżenie go w opinii publicznej i narażenie na utratę zaufania niezbędnego do sprawowania urzędu sędziego Trybunału Konstytucyjnego i funkcji prezesa TK”.
Czytaj też w LEX: Safjan Marek, O stosowaniu Konstytucji w niekonstytucyjnym otoczeniu, czyli jak uniknąć naruszania rządów prawa w procesie przywracania rządów prawa >
