SN: Pomylenie trybów w sprawie nielegalnego hazardu
Doszło do pomylenia tych dwóch trybów konsensualnych: skazania bez rozprawy i dobrowolnego poddania się odpowiedzialności. Te dwie instytucje stanowią różne podstawy orzekania. Sąd Rejonowy w Łodzi nie przeprowadził rzetelnej formalnej i merytorycznej kontroli wniosku o skazanie. Dlatego Sąd Najwyższy w Izbie Karnej uchylił zaskarżony przez Prokuratora Generalnego wyrok w sprawie nielegalnej gry hazardowej.
Dariusz P. został oskarżony o to, że 6 grudnia 2023 r. uczestniczył w grze hazardowej w lokalu z automatami w Łodzi. Lokal ten był prowadzony wbrew przepisom ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, tj. o przestępstwo skarbowe z art. 109 kodeksu karnego skarbowego. Przepis ten stanowi, że kto uczestniczy w grze hazardowej, urządzanej lub prowadzonej wbrew przepisom ustawy lub warunkom koncesji lub zezwolenia, podlega karze grzywny do 120 stawek dziennych.
Czytaj w LEX: Udzielanie zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach >
Kara grzywny
Do aktu oskarżenia finansowy organ postępowania przygotowawczego dołączył wniosek o wydanie wyroku bez przeprowadzania rozprawy i wymierzenie oskarżonemu uzgodnionej z nim kary grzywny w wysokości 14 stawek dziennych, przyjmując wysokość stawki dziennej na kwotę 160 zł czyli 2240 złotych.
Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi w wyroku z 17 września 2025 r. udzielił mu zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności i orzekł wobec oskarżonego, tytułem kary, grzywnę taką, jaką zażądał urząd celny.
Wyrok ten nie został skutecznie zaskarżony. Wcześniej bowiem sąd odmówił przyjęcia apelacji Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno - Skarbowego w Łodzi, jako złożonej po upływie 7-dniowego terminu zawitego do wniesienia środka odwoławczego.
Kasacja na niekorzyść
Jednak wyrok sądu I instancji został zaskarżony kasacją przez Prokuratora Generalnego, na niekorzyść oskarżonego. Podniesiono w niej zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisów prawa procesowego. Chodziło o niedołączenie do aktu oskarżenia wniosku o skazanie oskarżonego bez przeprowadzenia rozprawy i wymierzenie mu kary grzywny oraz bezpodstawne udzielenie zgody na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, jako sprawcy przestępstwa skarbowego. Wszystko to, pomimo braku wniosku o zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, pochodzącego od oskarżonego i Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno - Skarbowego w Łodzi.
Skutkowało to również rażącą i mającą istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia obrazą art. 17 par. 1 pkt 2 i 4 k.k.s. i art. 18 par. 1 pkt 1 k.k.s.
Dlatego, że oskarżony przed udzieleniem zgody na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności nie uiścił kwoty odpowiadającej co najmniej najniższej karze grzywny grożącej za przestępstwo skarbowe oraz nie uiścił co najmniej zryczałtowanej równowartości kosztów postępowania. Zatem brak było przesłanek warunkujących dopuszczalność udzielenia zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności za przestępstwo skarbowe i do procedowania w tym trybie.
Czytaj też w LEX: Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności krok po kroku >
Na podstawie tak sformułowanego zarzutu Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi udzielającego zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności za przestępstwo skarbowe i przekazanie sprawy wymienionemu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy: brak wniosku oskarżonego
Izba Karna SN orzekła, że kasacja jest oczywiście zasadna. Trafnie bowiem Prokurator Generalny wskazał, powołując się na wcześniejsze orzeczenie Sądu Najwyższego, że „instytucje skazania bez rozprawy i dobrowolnego poddania się odpowiedzialności stanowią różne podstawy orzekania bez przeprowadzania rozprawy". Wobec złożenia przez oskarżyciela wniosku o skazanie bez rozprawy nie jest możliwe udzielenie oskarżonemu zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności za przestępstwo skarbowe (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2023 r., sygn. akt III KK 197/23).
Najwyraźniej doszło do pomylenia tych dwóch trybów konsensualnych, co wskazuje na nieprzeprowadzenie rzetelnej formalnej i merytorycznej kontroli wniosku o skazanie bez przeprowadzenia rozprawy - orzekł SN.
Sąd Rejonowy, udzielając Dariuszowi P. zaskarżonym wyrokiem zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności za przestępstwo skarbowe, dopuścił się zatem rażącego naruszenia art. 145 par. 1 k.k.s., bo procedował w tym trybie, pomimo braku wniosku ze strony oskarżonego i organu postępowania przygotowawczego o udzielenie takiego zezwolenia.
Zobacz procedurę w LEX: Wniesienie wniosku o dobrowolne poddanie się odpowiedzialności przez organ finansowy >
Konsekwencją tego uchybienia było także niezasadne udzielenie oskarżonemu, zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności i orzeczenie kary grzywny, pomimo braku przesłanek do takiego postąpienia. Dariusz P. nie uiścił bowiem kwoty odpowiadającej co najmniej najniższej karze grzywny, grożącej za przestępstwo skarbowe z art. 109 k.k.s. oraz nie uiścił co najmniej zryczałtowanej równowartości kosztów postępowania.
Wobec tego należało go uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania sądowi I instancji w celu rozpoznania dołączonego przez finansowy organ postępowania przygotowawczego wniosku o wydanie wyroku bez przeprowadzania rozprawy i wymierzenie oskarżonemu uzgodnionej z nim kary albo rozpoznania sprawy na zasadach ogólnych.
Sąd Najwyższy orzekał w składzie: SSN Marek Pietruszyński (przewodniczący), SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca) oraz SSN Zbigniew Puszkarski
Wyrok Izby Karnej Sądu Najwyższego z 25 marca 2026 r. sygnatura akt V KK 21/26
