Czy sprawiedliwość w czasie wojny jest możliwa? - ruszył cykl spotkań ze studentami
Jak dokumentować zbrodnie wojenne i czy w czasie wojny można je rozliczyć - temu, ale też wyzwaniom związanym z pracą sędziów w rejonach objętych konfliktami zbrojnymi, w oparciu o przykłady płynące z Ukrainy, poświęcone są spotkania ze studentami „Sprawiedliwość w czasie wojny. Od dokumentacji do odpowiedzialności". To kolejny projekt Fundacji Sunflowers, która stworzyła aplikację umożliwiającą bezpieczne zbieranie informacji na temat zbrodni wojennych i innych zbrodni międzynarodowych popełnionych w Ukrainie.
Najnowsza akcja Fundacji Sunflowers zostanie przedstawiona w trakcie międzynarodowej konferencji „Przyszłość już tu jest. Polska-Ukraina-Europa: nowy paradygmat”, inaugurującej działalność Centrum Współpracy Polsko-Ukraińskiej Uniwersytetu Wrocławskiego, które odbędzie się 21 maja. Z kolei, jeśli chodzi o spotkania ze studentami, pierwsze odbyło się 12 maja w Warszawie, kolejne zaplanowane są na 21 maja - Wrocław, 25 maja - Poznań, 8 czerwca - Gdańsk, 11 czerwca - Szczecin, 23 października - Kraków i 28 października w Białymstoku. Organizatorzy zapowiadają też kolejne. W czasie konferencji ma zostać zaprezentowany film dokumentalny „In Your Name – Justice in Wartime”, zrealizowany w ramach unijnego projektu Pravo-Justice, a także dyskusja poświęcona wyzwaniom, przed jakimi stoją ukraińscy sędziowie w czasie trwającego konfliktu zbrojnego.
Link do informacji o konferencji i spotkaniach>>
Trailer filmu o ukraińskich sędziach>>
Student prawa chce pomóc, co może zrobić?
Andriy Kosylo z Projektu Sunflowers wskazuje, że Fundacja od kilku lat prowadzi działania na rzecz promocji problematyki związanej z pociągnięciem sprawców zbrodni wojennych i innych zbrodni międzynarodowych w Ukrainie do odpowiedzialności. - W tym celu przeprowadzono szereg konferencji oraz webinariów z udziałem wybitnych prawników z wielu krajów świata. Dany cykl spotkań ze studentami ma na celu przybliżenie tej tematyki również polskim studentom. Chcemy także zaprezentować działania Projektu w okresie 2022-2026, które łączą nie tylko wymiar edukacyjny, ale również praktyczny, w szczególności poprzez działanie na rzecz ofiar i ocalałych zbrodni międzynarodowych. Działania te wymagają zaangażowania całego środowiska prawniczego, nie tylko studentów prawa - wskazuje.
Pytany, czy student prawa może coś zrobić w obliczu wojny w Ukrainie, przypomina, że w ramach działań Fundacji opracowano aplikację umożliwiającą bezpieczne zbieranie informacji na temat zbrodni wojennych i innych zbrodni międzynarodowych popełnionych w Ukrainie.
Aplikacja umożliwia pozyskanie informacji bezpośrednio od świadków i ocalałych. Bardzo ważną rolę w tym procesie pełnią wolontariusze, którzy wspierają Projekt w zbieraniu informacji. Pozyskane w ten sposób informacje będą mogły być w przyszłości wykorzystane przez międzynarodowe organy wymiaru sprawiedliwości w celu pociągnięcia sprawców do odpowiedzialności. Studenci mogą włączyć się w ten proces jako wolontariusze i w ten sposób realnie zaangażować się we wsparcie wysiłków na rzecz ofiar i ocalałych - mówi.
Nawiązuje też do filmu „In Your Name – Justice in Wartime”, podkreślając, że pokazuje on, jak wymiar sprawiedliwości opiera się na zwykłych ludziach, którymi są również sędziowie. - Na ich pracy, wysiłkach podejmowanych każdego dnia, mimo różnych okoliczności, w tym mimo takiej potwornej rzeczy, którą jest wojna. Przekaz filmu dla prawnika, zwłaszcza młodego przyszłego prawnika, studenta, jest następujący: służba na rzecz prawa, na rzecz ludzi powinna trwać mimo wszystko, a w sytuacjach największego zagrożenia prawnicy, jak i reszta społeczeństwa, również podejmują trudne decyzje - podsumowuje.
Czytaj: Dr Ewa Hofmańska laureatką nagrody im. Ewy Bieńkowskiej>>
Sędzia w czasie wojny - czyli jak pokazać jego pracę
Olga Sribniak, Projekt UE Pravo-Justice, podkreśla, że największym wyzwaniem podczas kręcenia filmu było połączenie różnych osobistych historii w jedną spójną i konsekwentną opowieść.
Droga życiowa każdego sędziego jest wyjątkowa - z własnymi okolicznościami, wyzwaniami i doświadczeniem wojny. Zadanie polegało na połączeniu tych różnych losów w jedną linię narracyjną, która jednocześnie pozostałaby zrozumiała i emocjonalnie spójna dla widza. Dodatkową trudnością było osiągnięcie tego w formule stosunkowo krótkiego filmu dokumentalnego - bez utraty głębi i znaczenia - wskazuje.
Jak dodaje, sami bohaterowie dobierani byli zarówno za pośrednictwem organów samorządu sędziowskiego, jak i samodzielnie.
Ogólnie wszyscy byli otwarci na rozmowę - nie pojawiały się żadne istotne przeszkody. Wręcz przeciwnie, wiele osób było wewnętrznie zmotywowanych, by podzielić się swoją historią. Na przykład jedna z bohaterek - córka zmarłego sędziego Sądu Najwyższego - traktowała udział w filmie jako sposób na zachowanie pamięci o ojcu, który zginął podczas dostarczania pomocy humanitarnej. Dlatego odczuwaliśmy nie tylko otwartość, ale także szczere pragnienie pomocy w ukazaniu tych historii - mówi.
Sribniak przyznaje równocześnie, że już na etapie opracowywania scenariusza uwzględniane były kwestie bezpieczeństwa. - Został on skonstruowany w taki sposób, aby unikać ryzyka i nie ujawniać wrażliwych informacji. W szczególności świadomie zrezygnowaliśmy ze zdjęć w regionach przyfrontowych, takich jak obwód doniecki. Było to podyktowane zarówno względami bezpieczeństwa, jak i tym, że większość bohaterów w tamtym czasie nie przebywała już bezpośrednio na froncie. Jednocześnie film nie utracił związku z realiami wojny: pokazaliśmy jej skutki - między innymi zniszczoną infrastrukturę w miastach zaplecza, takich jak Krzywy Róg. Ostatecznie udało się znaleźć równowagę między bezpieczeństwem a autentycznością - wyjaśnia.
Cel programu?
Olga Sribniak wyjaśnia, że projekt UE „Pravo-Justice” ma na celu wzmacnianie niezależności, efektywności, jakości, uczciwości i przejrzystości ukraińskiego systemu sądownictwa, a także zapewnienie obywatelom dostępu do wymiaru sprawiedliwości.
Projekt wspiera upowszechnianie europejskich praktyk i standardów w ukraińskim wymiarze sprawiedliwości oraz pomaga organom wymiaru sprawiedliwości na drodze do integracji europejskiej. Wśród kluczowych działań znajduje się eksperckie wsparcie organów zarządzania sądownictwem oraz wzmacnianie ich zdolności instytucjonalnych. Jego celem jest również zwiększenie zdolności sądów do rozpatrywania spraw dotyczących zbrodni wojennych oraz zapewnianie sądom wsparcia doradczego i materialno-technicznego w warunkach wojennych. Osobnym kierunkiem działalności jest cyfryzacja systemu wymiaru sprawiedliwości, czyli wdrażanie nowoczesnych rozwiązań IT - mówi.
Kolejną kwestią są orzeczenia sądowe.
Projekt koncentruje się na udoskonalaniu procedur egzekucyjnych, ochronie praw własności oraz reformie postępowań upadłościowych. Ogólnie działalność Projektu obejmuje całe spektrum reformy sądownictwa - od planowania strategicznego i proponowania zmian legislacyjnych po praktyczne wsparcie instytucji sądowych oraz przygotowanie Ukrainy do przystąpienia do Unii Europejskiej - podsumowuje.
