Brak zgody KRS na dalsze orzekanie, ale prezesi sądu w Lublinie pozostają na stanowiskach
Sędziowie Jerzy Nawrocki i Barbara du Château pozostają na stanowisku prezesa i wiceprezesa Sądu Apelacyjnego w Lublinie, mimo że ukończyli 65. rok życia i nie uzyskali zgody KRS na dalsze orzekanie. Poinformowało o tym Ministerstwo Sprawiedliwości, uzasadniając, że sędziowie składali odwołania do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, która „według wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z 21 grudnia 2023 r. C-718/21 nie stanowi sądu ustanowionego ustawą".
W podobnej sytuacji jest np. prezes Sądu Okręgowego w Warszawie Beata Najjar. Pod koniec lipca br. Ministerstwo Sprawiedliwości poinformowało, że sędzia pozostaje na stanowisku, mimo że z racji osiągnięcia 65. roku życia powinna przejść w stan spoczynku. Wyjaśniono również, że w nakreślonym przepisami terminie złożyła do ówczesnego ministra sprawiedliwości Adama Bodnara oświadczenie o woli dalszego zajmowania stanowiska sędziego. Do dokumentu dołączyła pisemną informację o stanie zdrowia, potwierdzając możliwość dalszego sprawowania funkcji. Zgodę powinna jej udzielić KRS – ale ta, jak wskazywało ministerstwo, jest organem wadliwie ukształtowanym. Powołano się też na art. 69 ust. 1b ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, zgodnie z którym „w przypadku niezakończenia postępowania związanego z dalszym zajmowaniem stanowiska sędziego po ukończeniu przez niego 65 lat sędzia pozostaje na stanowisku do czasu zakończenia postępowania". Chodzi o to, że w skład KRS wchodzi 15 sędziów/członków wybranych przez Sejm, nie przez sędziów.
Czytaj: Sędzia powinien być w stanie spoczynku a orzeka dalej - wyroki będą podważane>>
Sędzia kończy 65 lat? Dalsze orzekanie będzie zależne od jego decyzji i oceny... lekarza>>
Sprawa orzekania sędziów po 65. r. życia, mimo braku zgody obecnej KRS, oparła się zresztą o TSUE. Do Trybunału zostały skierowane 18 i 25 listopada pytania przez dwa składy sędziowskie Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie – m.in. przez sędziego Piotra Raczkowskiego. W jego sprawie TSUE już raz się wypowiedział. 3 lipca Trybunał odpowiedział na pytanie prejudycjalne w zakresie przepisów wprowadzonych w 2023 roku do ustawy o obronie Ojczyzny przy okazji nowelizacji przepisów kodeksu cywilnego dotyczących dziedziczenia. Zgodnie z nim sędzia sądu wojskowego zwolniony z zawodowej służby wojskowej, który pozostawał na stanowisku sędziego w dniu wejścia w życie ustawy, przechodził z tym dniem w stan spoczynku. Zmiana określana była jako lex Raczkowski – bo bezpośrednio dotyczyła właśnie tego sędziego, który krytykował zmiany w sądownictwie wdrażane przez ówczesny rząd Zjednoczonej Prawicy. TSUE orzekł wówczas, że ustawowe przeniesienie w stan spoczynku sędziego zwolnionego wcześniej z zawodowej służby wojskowej, które nastąpiło na podstawie przepisów wprowadzonych bez jasnego uzasadnienia i bez wykazania interesu publicznego i które dotyczą w rzeczywistości tylko jednego sędziego, jest niezgodne z prawem Unii.
Z kolei 26 marca trzech sędziów Izby Karnej SN przyjęło uchwałę, zgodnie z którą sędzia po ukończeniu 65 lat, który złożył oświadczenie o woli dalszego zajmowania stanowiska i przedstawił zaświadczenie stwierdzające, że jest zdolny ze względu na stan zdrowia do pełnienia obowiązków sędziego, jest osobą uprawnioną do orzekania. Tak długo, jak nie zostanie zakończone postępowanie o dalszym zajmowaniu stanowiska przez takiego sędziego lub nie zaistnieje inna przyczyna powodująca przejście sędziego w stan spoczynku.
Czytaj: SN: Sędzia wojskowy po 65. roku może orzekać, bo KRS nie jest organem konstytucyjnym>>
MS: Jest podstawa do dalszego orzekania
MS w swoim komunikacie dotyczącym prezes i wiceprezesa w Lublinie przypomina, że zgodnie z art. 69 ust. 1b ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych zgodę na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego wyraża Krajowa Rada Sądownictwa.
Natomiast w przypadku niezakończenia postępowania związanego z dalszym zajmowaniem stanowiska sędziego po ukończeniu przez niego 65 lat sędzia pozostaje na stanowisku do czasu zakończenia postępowania. Wobec braku prawidłowo ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa postępowanie dotyczące dalszego zajmowania stanowiska przez prezesa i wiceprezesa Sądu Apelacyjnego w Lublinie po osiągnięciu wieku uprawniającego do przejścia w stan spoczynku nie zostało zakończone. W konsekwencji sędziowie Jerzy Nawrocki i Barbara du Château pozostają na zajmowanych stanowiskach – zaznaczono.
Dodano, że Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie, VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych udzielił też sędziom zabezpieczenia roszczenia o ustalenie stosunku służbowego sędziego w stanie czynnym.
Jest projekt dotyczący stanu spoczynku sędziów
Przypomnijmy, że w pracach rządowych jest projekt noweli Prawa o ustroju sądów powszechnych, zgodnie z którym sędzia przejdzie w stan spoczynku z dniem ukończenia 65. roku życia, chyba że nie później niż na sześć miesięcy i nie wcześniej niż na dwanaście miesięcy przed ukończeniem tego wieku oświadczy właściwemu prezesowi sądu apelacyjnego wolę dalszego zajmowania stanowiska i przedstawi zaświadczenie stwierdzające, że jest zdolny – ze względu na stan zdrowia – do pełnienia obowiązków sędziego, wydane na zasadach określonych dla kandydata na stanowisko sędziowskie.
Uchylony zostanie równocześnie przepis o zgodzie KRS na dalsze zajmowanie przez niego stanowiska i dodany par. 1c, zgodnie z którym o złożeniu oświadczenia i przedstawieniu zaświadczenia prezes sądu apelacyjnego niezwłocznie zawiadamia ministra sprawiedliwości i Krajową Radę Sądownictwa. Kolejna zmiana to par. 1d w art. 69 Prawa o ustroju sądów powszechnych – zgodnie z nim taki sędzia będzie mógł, na swój wniosek, uczestniczyć w przydziale spraw w wymiarze zmniejszonym o nie mniej niż 25 proc. i nie więcej niż 50 proc., jeżeli nie pełni w sądzie funkcji, z wyłączeniem funkcji wizytatora lub koordynatora do spraw mediacji.
