Sąd rejonowy w sposób nieuzasadniony i niesprawiedliwy nałożył na nieletniego syna pozwanych lokatorów obowiązek solidarnej zapłaty należności czynszowych z tytułu zamieszkiwania w spornym lokalu – orzekła Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego. Tym samym podzieliła racje skarżącego rzecznika praw obywatelskich, że wyrok narusza zasady państwa prawa. Było to bezprawie judykacyjne, za które należy się poszkodowanemu odszkodowanie.
Pozwane małżeństwo zawarło 10 kwietnia 1995 r. z powodem - spółką z o.o. umowę najmu lokalu mieszkalnego. Zgodnie z jej treścią najemca uprawniony był do zamieszkiwania w lokalu wraz z najbliższymi członkami rodziny.
Sąd Rejonowy w Przemyślu ustalił, że za okres od 1 kwietnia 2008 r. do 1 lutego 2011 r. pozwani zalegali z zapłatą 5 645 zł z tytułu czynszu i pozostałych opłat oraz kwoty 1 206 zł z tytułu odsetek. Powódka bezskutecznie wzywała przy tym pozwanych do zapłaty tej należności, ponosząc jednocześnie koszty wezwania w wysokości 8 zł.
Zdaniem sądu w świetle art. 688(1) par. 1 i 2 kodeksu cywilnego powództwo zasługiwało na uwzględnienie.
Sąd rejonowy jako bezsporny uznał fakt zalegania przez pozwanych z zapłatą dochodzonej pozwem kwoty z tytułu zaległości czynszowych. Wskazał jednocześnie, że pozwani nie kwestionowali faktu, że syn małżeństwa – już jako osoba pełnoletnia - stałe zamieszkiwał w spornym lokalu w okresie, za który dochodzony był zaległy czynsz.
Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z 16 czerwca 2011 r., Sąd Rejonowy w Przemyślu uwzględnił powództwo w całości. Ale w sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwani wnieśli o oddalenie powództwa w całości.
Skargę nadzwyczajną od przedmiotowego wyroku Sądu Rejonowego w Przemyślu wniósł rzecznik praw obywatelskich.
RPO w skardze podniósł zarzuty naruszenia norm konstytucyjnych oraz rażącego naruszenia prawa. Istota zarzutów sprowadzała się do tego, że sąd rejonowy w sposób nieuzasadniony i niesprawiedliwy nałożył na pozwanego obowiązek solidarnej z najemcą zapłaty należności czynszowych z tytułu zamieszkiwania w spornym lokalu, mimo że w znacznej części okresu, za który zasądzono należność czynszową, pozwany był osobą małoletnią i nie mógł ponosić odpowiedzialności za tego rodzaju należności.
Sąd Najwyższy za zasadne uznał zarzuty rażącego naruszenia prawa procesowego, tj. art. 213 par. 2 kodeksu postępowania cywilnego, regulującego instytucję uznania powództwa, jak i rażącego naruszenia prawa materialnego, tj. art. 688(1) par. 1 k.c., zgodnie z którym za zapłatę czynszu i innych należnych opłat odpowiadają solidarnie z najemcą stale zamieszkujące z nim osoby pełnoletnie, z wyjątkiem pełnoletnich zstępnych pozostających na jego utrzymaniu, którzy nie są w stanie utrzymać się samodzielnie.
Sąd Najwyższy nie miał wątpliwości, że sąd rejonowy wadliwie poprzestał na uznaniu żądania pozwu. Jednak nie sprawdził w sposób należyty niezbędnego elementu, czyli wieku pozwanego, choć były ku temu uzasadnione podstawy. W konsekwencji błędnie przyjął, że mógł on ponosić odpowiedzialność solidarną za zapłatę czynszu i innych należnych opłat związanych z najmem spornego lokalu za okres, w którym pozwany był małoletni.
Sąd Najwyższy uznał również, że sąd rejonowy, obciążając pozwanego solidarną odpowiedzialnością za zaległości czynszowe i pozostałe opłaty związane z użytkowaniem spornego lokalu za cały okres objęty pozwem, wadliwie zastosował także art. 688(1) par. 1 k.c.
Zobacz w LEX: Odpowiedzialność osób zamieszkujących z najemcą za czynsz najmu lokalu > >
Zdaniem Sądu Najwyższego to uchybienia sądu rejonowego miały przy tym charakter rażący, choćby z tego tylko powodu, że dotyczyły kluczowego w kontekście sprawy elementu, jakim był wiek pozwanego.
W ocenie Sądu Najwyższego w sprawie doszło również do naruszenia zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej. Zaniechanie bowiem przez sąd rejonowy należytej weryfikacji wieku pozwanego prowadziło do zaburzenia istniejących stosunków społecznych, a w konsekwencji doprowadziło do sytuacji, w której sąd rejonowy uwzględnił wobec pozwanego powództwo również w części niedozwolonej.
Uwzględniając skargę nadzwyczajną, mając jednocześnie na uwadze, że złożona została ona po upływie pięciu lat od uprawomocnienia zaskarżonego nią wyroku, Sąd Najwyższy uznał za zasadne ograniczenie się w tym przypadku do stwierdzenia wydania zaskarżonego wyroku (w zakresie objętym skargą) z naruszeniem prawa, stosownie do art. 115 par. 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym.
Sąd Najwyższy podkreślił bowiem, że orzeczenie Sądu Najwyższego wydane po rozpoznaniu skargi nadzwyczajnej pełni rolę prejudykatu uprawniającego do dochodzenia od Skarbu Państwa odszkodowania na podstawie art. 417(1) par. 2 k.c. za tzw. bezprawie judykacyjne.
Wyrok Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN z 29 listopada 2024 r., sygn. akt I NSNc 510/23
Zobacz wzór dokumentu w LEX: Pozew o zapłatę czynszu najmu przeciwko wszystkim lokatorom > >
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
