Niektóre zwolnienia podatkowe dla firm zgłasza się resortowi rolnictwa

Jeśli uchwała rady gminy zwalniająca przedsiębiorców z podatku od nieruchomości może choćby potencjalnie objąć jakąkolwiek działalność w sektorach rolnictwa bądź rybołówstwa, to jej projekt musi być zgłoszony Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Jest to bowiem pomoc de minimis, o czym boleśnie przekonuje się właśnie miasto Radom, którego włodarze chcieli inwestorom dać wieloletnie zwolnienia podatkowe, jeśli wybudują oni na jego terenie obiekty produkcyjno-usługowe o wartości powyżej trzech milionów złotych. Uchwałę w tej sprawie unieważniła jednak Regionalna Izba Obrachunkowa.

Tak wynika z opublikowanej w czwartek w Dzienniku Urzędowym Wojewody Mazowieckiego uchwały Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej (RIO) w Warszawie, które stwierdziło nieważność uchwały Rady Miejskiej w Radomiu nr XXXIII/313/2025 z 27 października 2025 r. Radom to - po pierwsze - stary ośrodek przemysłowy z tradycjami przemysłu maszynowego, zbrojeniowego, tytoniowego, spożywczego i precyzyjnego. Po drugie, stopa bezrobocia w Radomiu (ok. 10 proc.) i okolicach jest znacznie wyższa niż średnia dla kraju i dla Mazowsza. Lokalni włodarze chcieli przyznać przedsiębiorcom zwolnienia podatkowe dla nowych budynków i budowli w ramach pomocy de minimis. Nie byłaby to pierwsza taka inicjatywa w Radomiu. W 2014 r. wprowadzono w tym mieście zwolnienia w podatku od nieruchomości dla firm, które zainwestują co najmniej milion złotych, a potem dwukrotnie przedłużano te zwolnienia (w 2017 r. i w 2020 r.). Z informacji podanej na sesji rady miejskiej wynika, że przez ponad dekadę z tych zwolnień skorzystało w Radomiu już ok. 30 firm.

Radomscy radni poszli więc za ciosem i przyznali zwolnienia w podatku od nieruchomości na trzy lata tym przedsiębiorcom, którzy zainwestują w tym mieście w rozwój działalności produkcyjno-usługowej. Minimalny poziom inwestycji (uprawniający do zwolnienia) miał jednak wzrosnąć z jednego miliona złotych netto do trzech. Uchwała doprecyzowała też, że chodzi o nakłady (koszty) na budowę nowej infrastruktury - inwestycję w mury, a nie wyposażenie zakładów w urządzenia, maszyny i meble. Miałoby to dotyczyć zarówno już planowanych inwestycji (program zwolnień był przewidziany na latach 2026-2031), jak i też tych, które już są w budowie. Decydująca miała być bowiem data zakończenia budowy, która powinna nastąpić po 1 stycznia br.

Brak precyzji przed podjęciem uchwały

Zdaniem kolegium RIO doszło do istotnego naruszenia art. 7 ust. 3a ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2025 r. poz. 468). Zdaniem urzędników miasto Radom w praktyce zaprzeczyło w tej sprawie swojemu reklamowemu sloganowi „siła w precyzji”.

Zwolnienia podatkowe były co prawda precyzyjnie określone – chodziło o budynki lub ich części zajęte wyłącznie na działalność gospodarczą o charakterze produkcyjnym i usługowym, z wyłączeniem jednak takich biznesów jak sprzedaż paliw, deweloperka, usługi bankowe bądź finansowe, handel, produkcja energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii (OZE).

Radni zdawali sobie też sprawę, że skierowanie oferty zwolnień jedynie do firm stanowi pomoc publiczną de minimis, zaznaczyli to wyraźnie w uchwale. I tu dał znać o sobie brak precyzji – z ustaleń kolegium RIO wynika bowiem, że Radom w uchwale nie wykluczył udzielania pomocy de minimis w sektorze rolnictwa lub rybołówstwa, gdyż w ogóle przemilczał te kwestię. Z treści uchwały nie wynika, aby np. zwolnienie w podatku od nieruchomości nie mogło objąć infrastruktury na terenach rolniczych albo budynków o charakterze produkcyjnym w zakresie rolnictwa.  

Procedura podejmowania uchwały w sprawie takiego zwolnienia musi uwzględniać przepisy ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Należało zatem spełnić wymogi proceduralne określone w art. 7 ust. 3 oraz 3a ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, zgodnie z którymi projekt uchwały przewidującej udzielenie pomocy de minimis powinien zostać zgłoszony Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa – czytamy w uchwale Kolegium RIO.

Radom co prawda zgłosił projekt uchwały do prezesa UOKiK, ale zapomniał o Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW). Doszło więc do naruszenia wymogów proceduralnych. Minister nie miał szansy, aby w terminie 14 dni przedstawić zastrzeżenia dotyczące przejrzystości zasad udzielania pomocy. Takie naruszenie procedury podejmowania uchwał ma charakter istotny i skutkuje nieważnością uchwały. Na marginesie, RIO nie wyjaśniła jednoznacznie, czy – jej zdaniem – skoro projekt powinien trafić do MRiRW, to czy powinien tez jednocześnie zostać skierowany do prezesa UOKiK, gdyż te dwa tryby, gdy czytamy literalnie przepisy o pomocy publicznej (art. 7 ust. 3 i 3a posługują się bowiem pojęciem „wyłącznie), kłócą się ze sobą. Niemniej jednak pewnym jest, że projekt nie trafił do resortu rolnictwa.

Kontrola zwolnienia opisana w ordynacji

Brak zgłoszenia projektu do MRiRW nie wyczerpuje jednak listy zarzutów do uchwały rady miejskiej. Radni postanowili bowiem opisać też procedurę weryfikacyjną, której niedopełnienie skutkowałoby utratą zwolnienia podatkowego. Do końca stycznia każdego roku beneficjent zwolnienia podatkowego miałby obowiązek składania do radomskich urzędników wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis z ostatnich trzech lat, albo oświadczenia o wielkości tej pomocy otrzymanej w tym okresie (ewentualnie oświadczenia, że takiej pomocy w ogóle nie dostał). Inaczej traciłby prawo do zwolnienia od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym obowiązek nie został dopełniony. Spóźnienie się oznaczałoby przywrócenie możliwości uzyskania zwolnienia, ale dopiero od pierwszego dnia miesiąca następującego po tym, w którym inwestor złożył dokumentację. Uchwała dokładnie opisuje, w jaki sposób (oraz w jakich terminach) podatnik-inwestor miałaby dokonywać korekty deklaracji podatkowych w takich sytuacjach.

Kolegium RIO stwierdziło jednak, że wykracza to poza delegację określoną w art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 707), który przewiduje, że rada gminy może wprowadzić uchwała inne zwolnienia od podatku od nieruchomości, niż te wprost przewidziane w przepisach.

Powyższy przepis upoważnił radę tylko do wprowadzenia innych zwolnień przedmiotowych, nie zaś do określania sytuacji, kiedy podatnik traci prawo do zwolnienia. Kolegium Izby zwraca uwagę, że utrata prawa do zwolnienia podatkowego w konsekwencji prowadzi do powstania obowiązku zapłaty podatku na zasadach i w terminie określonym w przepisach prawa podatkowego. Należy podkreślić, iż zasady ustalania spełnienia przesłanek korzystania ze zwolnienia, jak też skutki utraty prawa do zwolnienia są uregulowane w przepisach o charakterze ustawowym, a mianowicie w ustawie z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111) – czytamy w uzasadnieniu decyzji RIO.