PIT-11 tylko na wniosek budzi wątpliwości

Większość podatników będzie musiała wystąpić do płatnika z wnioskiem, by otrzymać informacje o dochodach z pracy czy ze sprzedaży akcji giełdowych. Takie rozwiązania przewiduje przedstawiony niedawno przez Ministerstwo Finansów projekt zmian w ustawach o PIT i CIT. Celem jest zmniejszenie obciążeń biurokratycznych. Jednak eksperci zwracają uwagę, że w praktyce może to oznaczać chaos informacyjny oraz powstanie kolejnych obowiązków administracyjnych. Oznacza to też konieczność korzystania z usługi Twój e-PIT.

Takie rozwiązania przewiduje opublikowany w ubiegłym tygodniu projekt nowelizacji ustaw o PIT i CIT (UDER105). 

Projekt zakłada, że na wniosek podatnika będą przekazywane druki:

• PIT-11- informacja o przychodach, dochodach, kosztach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy,
• PIT-R - informacja o przychodach z tytułu pełnienia obowiązków społecznych i obywatelskich,
• PIT-8C - informacja o niektórych dochodach z kapitałów pieniężnych (np. z giełdy),
• IFT-1 i IFT-1R - informacja o wysokości przychodu/dochodu uzyskanego przez osoby fizyczne niemające w Polsce miejsca zamieszkania,
• IFT-2 i IFT-2R - informacja o wysokości przychodu/dochodu uzyskanego przez podatników podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) niemających siedziby lub zarządu na terytorium Polski.

Co do zasady płatnik będzie musiał przekazać informacje w ciągu 14 dni od złożenia przez podatnika wniosku. 

Zniesienie obciążeń administracyjnych

- Projekt rozwiązuje problem nieefektywnego, generującego niepotrzebne koszty obciążenia administracyjnego po stronie płatników oraz innych podmiotów zobowiązanych do przekazywania podatnikom imiennych informacji - uzasadnia Ministerstwo Finansów. 

Jednocześnie projekt przewiduje dwa wyjątki, w których płatnicy będą musieli przekazać podatnikom informacje PIT-11, PIT-R, PIT-8C i IFT-1R z mocy prawa (bez konieczności składania wniosków). 

Pierwszy wyjątek dotyczy zakończenia prowadzenia działalności przez płatnika lub inny podmiot obowiązany do sporządzenia imiennych informacji PIT-11, PIT-R, PIT-8C i IFT-1R. -Taki obowiązek już istnieje i zasadne jest jego zachowanie. W przeciwnym przypadku podatnik nie miałby możliwości skutecznego złożenia wniosku o przekazanie informacji (podatnik nie miałby komu złożyć wniosku). W związku z tym zasadne jest zachowanie obowiązku przekazywania imiennych informacji PIT-11, PIT-R, PIT-8C i IFT-1R na podstawie art. 42g ust. 2 ustawy PIT, czyli nie później niż w dniu zaprzestania prowadzenia działalności - wyjaśnia MF.

Drugi wyjątek dotyczy przypadków sporządzenia imiennej informacji lub jej korekty po upływie ustawowego terminu przekazania informacji do urzędu skarbowego. Termin ten upływa z końcem stycznia roku następującego po roku podatkowym (w przypadku informacji PIT-11, PIT-R i PIT-8C) i z końcem lutego roku następującego po roku podatkowym (w przypadku informacji IFT-1R). 

Czytaj też w LEX: Korekta deklaracji podatkowej na przykładach >

Poza tym organ rentowy bez zmian będzie przekazywał emerytom i rencistom roczne obliczenie podatku PIT-40A oraz informacje o dochodach PIT-11A. - Emeryci i renciści, tak jak dotychczas, wspomniane formularze podatkowe dostaną z mocy prawa, w terminie do końca lutego roku następującego po roku podatkowym - informuje resort. 

Czytaj też w LEX: Emeryci i renciści jako podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych >

Obowiązek korzystania z usługi Twój e-PIT

Eksperci zastanawiają się, czy to na pewno dobre rozwiązanie.

- Można mieć wątpliwości, czy zniesienie obowiązku przekazywania podatnikom imiennych informacji o dochodach będzie w praktyce ułatwieniem. Płatnicy i tak będą przesyłać te informacje do urzędu skarbowego, więc dostarczenie ich dodatkowo podatnikom nie wydaje się dużą uciążliwością. Natomiast przekazywanie ich na wniosek podatników oznacza konieczność prowadzenia listy zainteresowanych, co może oznaczać powstanie kolejnych obciążeń administracyjnych. Dla podatników oznacza to konieczność korzystania z usługi Twój e-PIT, która nie jest obowiązkowa - mówi Anna Misiak, doradca podatkowy, partner w MDDP.

- Nie wydaje się, by zniesienie obowiązku przekazywania podatnikom informacji o dochodach, w tym informacji PIT-11, było rozwiązaniem szczególnie potrzebnym. Dla pracodawców może to być pewne ułatwienie, jednak należy pamiętać, że i tak nadal będą sporządzać i przekazywać PIT-11 do urzędu skarbowego. Natomiast nie każdy pracownik ma konto w e-Urzędzie Skarbowym i nie każdy będzie pamiętał, by w odpowiednim czasie wystąpić do pracodawcy o sporządzenie PIT-11. Może się więc okazać, mimo dobrych intencji projektodawcy, że zamiast zmniejszenia biurokracji, powstanie chaos w rozliczeniach. Nie zawsze warto zmieniać rozwiązanie, które funkcjonuje od lat. Problem mogą mieć w szczególności osoby uzyskujące przychody od więcej niż jednego pracodawcy czy rozliczające się wspólnie z małżonkiem. Powstają obawy, że dojdzie do podobnego zamieszania jak z oświadczeniem PIT-2 w 2022 r. - mówi dr Jacek Drosik, adwokat i doradca podatkowy.

Czytaj też w LEX: Praca zdalna z zagranicy – konsekwencje dla pracowników i pracodawców w Polsce >

Przypomnijmy, że PIT-2 to oświadczenie pracownika dla celów obliczania miesięcznych zaliczek na PIT. W 2022 r. kwota wolna od podatku wzrosła do 30 tys. zł, co miało też wpływ na wysokość zaliczek. Pojawiało się wówczas szereg sprzecznych informacji co do tego, czy pracownicy powinni składać PIT-2. W efekcie dochodziło do sytuacji, kiedy pracodawcy pobierali w ciągu roku zbyt wysokie lub zbyt niskie zaliczki, czego efektem była konieczność dopłaty (lub zwrotu) podatku w rozliczeniu rocznym.

Ministerstwo Finansów wyjaśnia, że imienne informacje PIT-11, PIT-R, PIT-8C, IFT-1 i IFT-1R są przekazywane urzędom skarbowym w ustawowo określonych terminach. Jednocześnie podatnicy mają dostęp do danych podatkowych wykazanych w tych informacjach za pośrednictwem usługi Twój e-PIT (w e-Urzędzie Skarbowym).

- Podatnik może zalogować się do usługi Twój e-PIT na kilka sposobów, np. przy wykorzystaniu aplikacji mObywatel, profilu zaufanego, bankowości elektronicznej, e-dowodu oraz danych podatkowych (danych z ubiegłorocznego rozliczenia, jak i zawartych w aktualnych imiennych informacjach) - argumentuje MF.

Czytaj też w LEX: Opodatkowanie podatkiem dochodowym obrotu kryptowalutami >

Zagraniczni pracownicy mogą mieć problem

Dr Jacek Drosik zwraca jednak uwagę, że w praktyce oznacza to konieczność korzystania z usługi Twój e-PIT, która nie jest obowiązkowa. Zaś w przypadku rozliczających się wspólnie małżonków każdy z nich będzie musiał mieć dostęp do usługi albo otrzymać od pracodawcy PIT-11, by móc złożyć wspólne zeznanie.

- Wydaje się, że Ministerstwo Finansów przyjęło zbyt optymistyczne założenia dotyczące dostępu podatników do usług cyfrowych. Należy też zwrócić uwagę, że osoby mające miejsce zamieszkania poza Polską (nierezydenci) nie korzystają z polskiej usługi Twój e-PIT - mówi dr Drosik.

- Jeszcze większe wątpliwości budzi zniesienie obowiązku przekazania informacji o dochodach osobom niemającym miejsca zamieszkania w Polsce (nierezydentom), np. cudzoziemcom zatrudnionym w Polsce na podstawie umów cywilnoprawnych. Wydaje się to rozwiązaniem zbyt daleko idącym. Mimo iż te osoby zostaną rozliczone przez polskiego płatnika, to informacja o dochodach z polski jest im potrzebna do rozliczenia podatku w kraju rezydencji - dodaje Anna Misiak. 

Podobne obawy zgłaszają osoby, które zajmują się rozliczeniem cudzoziemców.

- Podatnicy z zagranicy, którzy otrzymują IFT-1R dotyczący pobranego podatku u źródła, nie będą mieć możliwości zalogowania do polskiego systemu Twój e-PIT. Zamiana zaproponowana przez MF jest więc zbyt daleko idąca. Jeśli ministerstwo chce wprowadzić realne ułatwienia, powinno wprowadzić zmiany w druku IFT-1R. Formularz ten wymaga obecnie podawania takich danych osobowych, jak np. imiona rodziców podatnika. Moja firma współpracuje z osobami z całego świata, które odbierają to jako nadmierny formalizm i konieczność podawanie nadmiarowych (w ich odczuciu wrażliwych) danych osobowych. Jeżeli np. Amerykanin, który ma dużą świadomość prawną ochrony danych osobowych, ma zawrzeć małą umowę na małą kwotę, to jest skłonny zrezygnować z podpisywania takiej umowy. Powodem jest niezgoda na zbyt duży formalizm – mówi kadrowa jednej z krakowskich firm.

Dodaje, że jeśli chodzi o formularze WHT dla nierezydentów (odpowiednik IFT) , większość państw europejskich uważa imiona rodziców za zupełnie zbędne, numer podatkowy jest wystarczający

Czytaj też w LEX: Nowe zasady doręczeń w kontaktach z organami podatkowymi i KAS – praktyczny przewodnik dla podatników >

PIT-11 można przekazać na kilka sposobów 

Przypomnijmy, że Ministerstwo Finansów wyjaśniło w objaśnieniach podatkowych z 27 czerwca 2025 r. (link), że pracodawcy mogą przekazać informację pracownikowi w dowolny sposób. 

- Ustawa PIT nie zawiera regulacji dotyczącej formy i sposobu przekazywania PIT-11 podatnikom. Oznacza to, że w tym zakresie ustawodawca pozostawił płatnikom i innym podmiotom sporządzającym formularz PIT-11 swobodę w wyborze formy i sposobu jego przekazania podatnikom. W praktyce oznacza to, że PIT-11 może być przekazywany podatnikom zgodnie z zasadami obowiązującymi u danego płatnika czy innego podmiotu sporządzającego ten formularz - czytamy w objaśnieniach.

Może to przykładowo nastąpić:

• przez internetowy system kadrowo-płacowy (np. portal pracowniczy),
• na adres poczty elektronicznej (np. służbowy e-mail lub inny e-mail wskazany przez podatnika),
• listem za pośrednictwem poczty,
• osobiście, np. przez odbiór formularza w siedzibie firmy.

Z uwagi na to, że przesłanie podatnikom PIT-11 stanowi realizację obowiązku określonego w ustawie o PIT, to płatnicy i inne podmioty zobowiązane do sporządzenia i przekazania formularza powinni zadbać o udokumentowanie, że wywiązali się z tego obowiązku.

Zobacz też w LEX: Excel w praktyce dla księgowych, kadrowych i biur rachunkowych - cykl szkoleń online >