Kiedy płaci się podatek od zachowku i odsetek
Zachowek po zmarłym dziadku podlega co do zasady podatkowi od spadków i darowizn. Jednak wnuk może być zwolniony z daniny, jeśli zgłosi nabycie na druku SD- Z2 w terminie sześciu miesięcy. Inaczej jednak traktowane są odsetki od zachowku i koszty sądowe. Nie podlegają one podatkowi od spadków i darowizn i nie zgłasza się ich do urzędu skarbowego. Co ważne, odsetki od zachowku są zwolnione z podatku dochodowego.
Jeśli spadkodawca pomija w testamencie najbliższą rodzinę, np. dzieci, przysługuje im zachowek. Prawo do niego mają zstępni (dzieci, wnuki), małżonek oraz rodzice spadkodawcy, którzy, gdyby nie testament, byliby powołani do spadku z ustawy. Wysokość zachowku wynosi dwie trzecie (np. dla nieletnich) lub połowę wartości udziału spadkowego, który przypadał danej osobie przy dziedziczeniu ustawowym.
Czy od zachowku jest podatek od spadków i darowizn
Skarbówka wyjaśnia w interpretacji, jak opodatkować zachowek. Sprawa dotyczyła małoletniego, który otrzymał zachowek po dziadku zmarłym w 2022 r. W 2025 sąd okręgowy zasądził na jego rzecz kwotę pieniężną tytułem zachowku wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. W 2026 r. ten sam sąd wydał kolejne postanowienie, zasądzając dodatkową kwotę tytułem zwrotu kosztów procesu, również z odsetkami ustawowymi naliczanymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. W 2026 r. pozwana przelała na wspólne konto rodziców chłopca łączną kwotę obejmującą zachowek, odsetki ustawowe za opóźnienie w jego zapłacie oraz zwrot kosztów postępowania sądowego.
Rodzice chłopca wystąpili o interpretację, żeby zapytać o opodatkowanie zachowku. Uznali, że nabycie zachowku (wraz z odsetkami i kosztami postępowania sądowego stanowiącymi wyrównanie uszczerbku w majątku poniesionego na sfinansowanie sprawy) jest zwolnione z podatku, jeśli zostanie zgłoszone na formularzu SD-Z2 w terminie sześciu miesięcy od zaspokojenia roszczenia.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji z 2 kwietnia 2026 r. (nr 0111-KDIB2-3.4015.59.2026.3.ASZ), zgodził się z nimi, ale częściowo. Przypomniał, że zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn nabycie rzeczy lub praw majątkowych przez osoby z tzw. grupy zerowej (małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha) jest zwolnione z podatku, jeżeli nabycie zostanie zgłoszone do naczelnika urzędu skarbowego w terminie sześciu miesięcy od powstania obowiązku podatkowego. Zgłoszenia dokonuje się na formularzu SD‑Z2. Obowiązek zgłoszenia nie dotyczy nabycia dokonanego w formie aktu notarialnego.
Zachowek – jako roszczenie wynikające z prawa spadkowego – podlega podatkowi od spadków i darowizn, ale może korzystać ze zwolnienia z art. 4a, ponieważ nabywca jest zstępnym spadkodawcy. Warunkiem zwolnienia jest złożenie SD‑Z2 w terminie sześciu miesięcy od dnia otrzymania środków (moment zaspokojenia roszczenia). Zgłoszenia może dokonać ojciec niepełnoletniego, jako przedstawiciel ustawowy.
Natomiast odsetki ustawowe i zwrot kosztów postępowania sądowego nie mieszczą się w katalogu tytułów opodatkowanych podatkiem od spadków i darowizn. Nie podlegają temu podatkowi, nie korzystają ze zwolnienia i nie wymagają zgłoszenia SD‑Z2.
Odsetek od zachowku nie zgłasza się na druku SD-Z2
- Interpretacja może mieć duże znaczenie praktyczne dla osób w podobnej sytuacji. Zachowek – choć ściśle związany ze spadkiem – nie jest składnikiem masy spadkowej, lecz roszczeniem pieniężnym przysługującym osobie pominiętej przy dziedziczeniu. Zgodnie z ustawą o podatku od spadków i darowizn, nabycie zachowku co do zasady podlega opodatkowaniu, ale w relacji wnuk–dziadek mieści się w grupie zerowej, a więc może korzystać ze zwolnienia z art. 4a. Warunkiem jest zgłoszenie nabycia spadku na druku SD‑Z2 w terminie sześciu miesięcy od dnia otrzymania środków. Ponieważ pieniądze wpłynęły na konto rodziców jako przedstawicieli ustawowych, to oni mogą dokonać zgłoszenia w imieniu dziecka, zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – mówi Grzegorz Grochowina, szef Zespołu Zarządzania Wiedzą w Departamencie Podatkowym w KPMG w Polsce.
- Istotne jest natomiast rozróżnienie między samym zachowkiem a dodatkowymi świadczeniami zasądzonymi przez sąd. Odsetki ustawowe oraz zwrot kosztów postępowania sądowego nie mieszczą się w katalogu tytułów opodatkowanych podatkiem od spadków i darowizn. Oznacza to, że nie trzeba ich zgłaszać do urzędu skarbowego- dodaje Grzegorz Grochowina.
Czy odsetki są opodatkowane PIT
Powstaje pytanie, czy skoro odsetki nie podlegają daninie od spadków i darowizn, to może podlegają PIT. Z takim wnioskiem wystąpił podatnik, który również nabył zachowek z odsetkami za zwłokę. Zapytał, czy kwota zachowku, odsetek oraz zwrotów kosztów postępowania otrzymanych wyrokiem sądu podlega PIT.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowe w interpretacji z 8 kwietnia 2026 r. (nr 0114-KDIP3-1.4011.154.2026.4.MZ) wyjaśnił, że skoro nabycie zachowku podlega przepisom ustawy od spadków i darowizn, to wyklucza to, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, możliwość zastosowania do tej czynności przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
- Skoro zasądzona wyrokiem sądu należność (zachowek) nie podlega opodatkowaniu PIT, to wypłacone od tej należności na podstawie wyroku ustawowe odsetki za opóźnienie będą zwolnione z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b tej ustawy - stwierdził dyrektor KIS.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b, wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Jak wyjaśnia Agata Malicka, współwłaścicielka biura rachunkowego, odsetki stanowią co do zasady przychód z innych źródeł (art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT). Użyte w art. 20 ust. 1 ustawy o PIT sformułowanie "w szczególności" świadczy o przykładowym katalogu przychodów z innych źródeł. Oznacza to, że przychodami z innych źródeł są także inne przychody, niewymienione wprost w tym przepisie. Katalog ten nie jest katalogiem zamkniętym. O przychodzie podatkowym z innych źródeł mówi się w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
- Zwolnienie z podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT obejmuje tylko takie odsetki, które spełniają równocześnie dwa warunki: są naliczane z tytułu nieterminowej wypłaty należności oraz świadczenia, od których są naliczane nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, są wolne od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. W efekcie skoro świadczenie, czyli zachowek, nie podlega PIT, osoba je otrzymująca nie zapłaci PIT od odsetek -mówi Malicka.
