Ostatni rok na skorzystanie z ulg
Ministerstwo Finansów wraca do pomysłu ograniczenia popularnych ulg. Od 2027 roku z ulgi na cele mieszkaniowe będzie można skorzystać nie częściej, niż co trzy lata. Z ulgi IP Box skorzystają ci, którzy zatrudniają co najmniej trzy osoby. Samochód wykupiony z leasingu i podarowany członkowi rodziny będzie można sprzedać bez podatku dopiero po upływie trzech lat. Wskazujemy, z których preferencji warto skorzystać w tym roku, zanim ograniczenia wejdą w życie.
Ministerstwo Finansów wraca do prac nad projektem nowelizacji ustawy o PIT, CIT i ustawy ryczałtowej (UD 116), który ma uszczelnić system podatkowy. Zmiany miały wejść w życie już w 2026 r., ale projekt nie został nawet przyjęty przez rząd. Teraz wprowadzono do niego modyfikacje.
Według MF, celem jest uszczelnienia systemu podatkowego oraz realizacji zasady sprawiedliwości podatkowej, wywodzonej z art. 84 Konstytucji RP. - Zasada ta doznaje uszczerbku w sytuacjach, w których dochód ze zdarzeń o ekonomicznie tożsamym skutku jest opodatkowany według różnych zasad, przy jednoczesnym braku uzasadnienia dla tych różnic. Różnice te stanowią podstawę do podejmowania przez podatników działań potocznie zwanych „optymalizacją podatkową” - uzasadnia resort.
Ulga mieszkaniowa będzie ograniczona
Jedna z największych zmian dotyczyć będzie ulgi mieszkaniowej, o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o PIT. Przypomnijmy, że zgodnie z zasadą ogólną, sprzedaż nieruchomości jest wolna od podatku po upływie pięciu lat od nabycia, chyba że podatnik skorzysta z ulgi, czyli przeznaczy pieniądze ze sprzedaży na cele mieszkaniowe, np. kupi kolejną nieruchomość.
Zobacz procedurę w LEX: Zwolnienie od podatku dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i niektórych praw majątkowych przeznaczonego na własne cele mieszkaniowe >
MF proponuje zmianę, zgodnie z którą, z "ust. 1 pkt 131 nie ma zastosowania do dochodów z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli w okresie trzech lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło to odpłatne zbycie, podatnik osiągnął inny dochód zwolniony na podstawie tego przepisu”.
Jak wyjaśnia resort, projektowane ograniczenie - zawarte w art. 21 ust. 30b ustawy o PIT - ma dotyczyć nieruchomości i praw nabytych po 31 grudnia 2026 r.). Ma to dać podatnikom pewność w zakresie skutków podatkowych przyszłego zbycia nieruchomości już na etapie jej nabycia. - W przypadku zbycia po 31 grudnia 2026 r. nieruchomości (praw do nieruchomości) nabytych po tej dacie, ocena możliwości skorzystania z ulgi mieszkaniowej będzie musiała uwzględniać fakt ewentualnego korzystania z niej w latach wcześniejszych - pisze MF.
- To oznacza, że podatnik będzie mógł skorzystać z ulgi mieszkaniowej raz na trzy lata. Dotychczas przepisy nie przewidywały podobnego ograniczenia. Dyrektor KIS zgadzał się w interpretacjach, że podatnik może skorzystać z ulgi, nawet posiadając kilka nieruchomości, w tym np. jednej za granicą. Rok 2026 r. jest więc ostatnim rokiem na zakup nieruchomości, by przy ewentualnej sprzedaży móc skorzystać z ulgi mieszkaniowej na starych zasadach – mówi Grzegorz Grochowina, szef zespołu zarządzania wiedzą w departamencie podatkowym w KPMG w Polsce.
Przypomnijmy, że zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT sprzedaż nieruchomości podlega opodatkowaniu, jeśli nastąpi przed upływem pięciu lat od nabycia. Podatku można jednak uniknąć pod warunkiem przeznaczenia przychodu ze sprzedaży na własne cele mieszkaniowe w ciągu trzech lat, licząc od końca roku sprzedaży. Mówi o tym art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o PIT. Katalog tych celów jest szeroki i obejmuje m.in. zakup mieszkania, domu czy działki pod budowę.
Zobacz też linię orzeczniczą w LEX: Wydatki na spłatę kredytu jako podstawa zastosowania ulgi mieszkaniowej >
Darowizna poleasingowych aut mniej korzystna
MF planuje też ograniczenia w zakresie sprzedaży poleasingowych samochodów. Chodzi o wydłużenie z 6 miesięcy do 3 lat okresu, po jakim osoba fizyczna może zbyć bez podatku rzecz ruchomą otrzymaną w formie darowizny od członka najbliższej rodziny, jeżeli ta rzecz była uprzednio wykorzystywana przez darczyńcę w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, również w ramach umowy leasingu (zmieniany art. 10 ust. 1 pkt 8 oraz dodawane ust. 3a i 3b w art. 10– art. 1 pkt 2 lit. a i b projektu.
Przypomnijmy, że obecnie dyrektor KIS potwierdza w interpretacjach, przykładowo w interpretacji z 24 kwietnia 2025 r. (nr 0112-KDIL2-2.4011.204.2025.4.IM), że darowizna samochodu osobowego na rzecz żony, wykupionego z leasingu operacyjnego na cele osobiste, nie podlega PIT po upływie 6 miesięcy.
Czytaj też w LEX: Optymalizacja wykupu z leasingu w podatku dochodowym od osób fizycznych >
Co ważne, projekt zakłada, że wydłużony okres nie będzie dotyczył rzeczy, których wartość, ustalona na moment dokonania darowizny, nie przekracza kwoty 36 120 zł (limit zwolnienia z podatku od podatku od spadków i darowizn dla I grupy podatkowej).
Jak wyjaśnia MF, regulacja znaleźć ma zastosowanie do składników majątku przedsiębiorcy przekazanych nieodpłatnie członkowi najbliższej rodziny po 31 grudnia 2026 r.). Chodzi zatem o datę zawarcia „pierwotnej” umowy darowizny miedzy przedsiębiorcą a członkiem jego najbliższej rodziny.
- W praktyce oznacza to, że jeśli przedsiębiorca podaruje wykupiony z leasingu samochód np. żonie, to będzie mogła ona sprzedać auto bez podatku co do zasady dopiero po upływie trzech lat. Przepisy te będą dotyczyć darowizn przekazanych w 2027 r. To oznacza, że jeśli ktoś planuje przekazanie poleasingowego auta członkowi rodziny, warto pomyśleć o tym jeszcze w tym roku – mówi Grzegorz Grochowina.
Czytaj też w LEX: Sprzedaż samochodu wykupionego z leasingu – zwolnienie z VAT >
IP Box dla nielicznych
Inne ograniczenie będzie dotyczyć ulgi IP Box. MF chce zapobiegać "wykorzystywaniu preferencyjnego opodatkowania dochodów z autorskiego prawa komputerowego obniżoną 5 proc. stawką podatku (IP Box) w celu zmniejszenia wysokości zobowiązania podatkowego w sposób sprzeczny z celem niniejszej regulacji". Dlatego proponuje uzależnienie możliwości korzystania z preferencji IP Box od zatrudniania co najmniej 3 osób fizycznych niebędących podmiotami powiązanymi z podatnikiem.
To oznacza w praktyce, że z ulgi nie skorzystają już programiści prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą.
Czytaj też w LEX: Innovation Box – domknięcie łańcucha zachęt fiskalnych na działalność rozwojową >
Wprowadzenie obowiązku zatrudnienia dla IP Box likwiduje de facto możliwość opodatkowania IP Box dla programistów, którzy są obecnie największą grupą korzystającą z ulgi. Jednak celem tej ulgi, wprowadzonej w 2019 r., było zachęcenie podatników do wdrażania innowacyjnych rozwiązań. Pozwala ona skorzystać z preferencyjnej stawki podatkowej wynoszącej 5 proc., w odniesieniu do dochodów z kwalifikowanych praw własności intelektualnej. Wielu podatników CIT obawia się korzystać z ulgi, ponieważ nie mają pewności, w jaki sposób obliczyć dochód z kwalifikowanego IP, jeśli np. firma wykorzystuje trzy patenty w jednym produkcie.
