Zmiany w akcyzie wprowadzono bez zachowania vacatio legis. Podatnicy nie wiedzieli więc, że dotychczas niekwestionowany sposób sprzedaży ciężkiego oleju opałowego za pomocą odmierzaczy paliw ciekłych został objęty nową, bardzo wysoką stawką. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy w tym zakresie były niekonstytucyjne.
Ogłoszony w środę 3 lipca br. wyrok dotyczy obowiązków podatkowych powstałych przed 15 września 2005 r.
Zdaniem TK, art. 65 ust. 1a pkt 2 ustawy o podatku akcyzowym w związku z art. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym w zakresie, w jakim odnosi się do obowiązków podatkowych powstałych przed 15 września 2005 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 2 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (wyrok SK 16/17).
Naczelnik urzędu celnego przeprowadził w spółce kontrolę podatkową w zakresie wywiązywania się przez nią z obowiązków podatkowych w podatku akcyzowym przy sprzedaży oleju opałowego na cele grzewcze. Organ ustalił, że spółka nie posiada oświadczeń nabywców o przeznaczeniu kupowanego oleju na cele grzewcze oraz że sprzedawała olej opałowy ciężki za pomocą odmierzaczy paliw ciekłych. Określił więc skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym w skontrolowanym okresie. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej dyrektor izby celnej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Spółka wniosła skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny i potem Naczelny Sąd Administracyjny ją jednak oddaliły.
Zobacz również: Podatek akcyzowy na nowych drukach >>
Zdaniem spółki, z uwagi na wejście w życie przepisu art. 65 ust. 1a pkt 2 ustawy o podatku akcyzowym bez zachowania vacatio legis, jako podatnik podatku akcyzowego w związku z prowadzoną działalnością w zakresie obrotu wyrobami akcyzowymi, nie mogła w odpowiednim czasie uzyskać informacji, że dotychczas niekwestionowany sposób sprzedaży ciężkiego oleju opałowego za pomocą odmierzaczy paliw ciekłych został objęty nową, bardzo wysoką stawką podatku akcyzowego. Jej zdaniem, w kwestionowanej regulacji ustawodawca odszedł od pośredniego i konsumpcyjnego charakteru podatku akcyzowego, w wyniku czego sprzedawca ciężkich olejów opałowych, a nie ich nabywca, został obciążony wielokrotnie podwyższoną stawką tego podatku, ponosząc z tego tytułu odpowiedzialność podatkową całym swoim majątkiem.
Według skarżącej, wejście w życie kwestionowanego przepisu bez zachowania vacatio legis spowodowało naruszenie zasady ochrony interesów jednostki w toku, wynikającej z zasady bezpieczeństwa prawnego obywateli oraz zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Spółka wskazała dodatkowo, że w odniesieniu do zobowiązań w podatku akcyzowym, za okres przeprowadzonej u niej kontroli, nie został spełniony wymóg wynikający z art. 84 Konstytucji, zgodnie z którym, zainteresowani powinni znać dokładną treść i wysokość ciążących na nich obowiązków daninowych w chwili nastąpienia zdarzeń powodujących ich powstanie z mocy prawa.
Czytaj w LEX: Oleje smarowe jako przedmiot podatku akcyzowego >
W ocenie skarżącej, przepis art. 65 ust. la ustawy z 2004 r. o podatku akcyzowym miał charakter sankcyjny. Wprowadzał bowiem, z dniem ogłoszenia ustawy zmieniającej w Dzienniku Ustaw, stawkę podatku akcyzowego w wysokości 1 800 zł od 1000 kg ciężkiego oleju, co stanowi 30-krotność obowiązującej stawki dla takiego oleju przeznaczonego na cele opałowe. W tym kontekście skarżąca spółka wskazywała, że realizacja odpowiedzialności podatkowej związanej z sankcyjną stawką podatku akcyzowego nie może się odbywać w sytuacji, gdy adresat normy prawnej nie mógł jej znać. Skarżąca podnosiła, że zaskoczenie podatnika nowymi przepisami jest naruszeniem bezpieczeństwa prawnego, pewności prawa oraz zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Czytaj w LEX: Składy podatkowe >
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
