GIP wskazuje kiedy kierowca jest zatrudniony jak pracownik
W ocenie inspekcji pracy kara umowna za nie podjęcie realizacji usług w czasie uzgodnionym przez strony umowy świadczy o podporządkowaniu co do czasu świadczenia usług, zaś wyznaczenie trasy realizacji usługi przewozowej - podporządkowaniu co do miejsca. W niedawnej interpretacji Główny Inspektor Pracy w zasadzie wyłącza w praktyce zatrudnienie kierowcy na podstawie umowy cywilnoprawnej przy wykonywaniu większej liczby przewozów, przez dłuższy czas.

W decyzji w sprawie interpretacji indywidualnej (GIP-GPP.5180.24.2026.5) Główny Inspektor Pracy odniósł się do kierowców, uznając za mające pracowniczy charakter właściwie wszystkie postanowienia umowne dotyczące ustalenia sposobu świadczenia usługi przewozowej, w których pełne ryzyko gospodarcze nie obciążą zleceniobiorcy lub które tworzą zobowiązanie do osobistego wykonywania usługi, a w razie zastępstwa wymagają od zastępcy odpowiednich kwalifikacji, jak też tworzące zobowiązanie do zapewnienia określonej ilości pracy dla zleceniobiorcy.
Czytaj również:
Czas realizacji usług w umowie zlecenia a cechy stosunku pracy>>
Inspekcji nie będzie łatwo uznać, że zleceniobiorca to pracownik>>
Opis warunków zatrudnienia i świadczenia pracy
Podmiot, który wystąpił z wnioskiem o interpretację indywidualną, prowadzi działalność gospodarczą polegającą na transporcie towarów niebezpiecznych. Rodzaj transportu determinuje konieczność niezwłocznego dostarczenia towaru do kontrahenta, co z kolei wymusza pracę 24 godziny na dobę przez 7 dni w tygodniu.
Zawiera z kierowcami prowadzącymi jednoosobową działalność gospodarczą umowy cywilnoprawne, których przedmiotem jest świadczenie usług w zakresie transportu, w szczególności w celu prawidłowej realizacji przewozów na wypadek braku dostępności personelu wnioskodawcy dedykowanego do stałej obsługi poszczególnych pojazdów. Z załączonego wzoru umowy wynika również, iż przy jej realizacji kierowcy mogą posłużyć się osobami trzecimi, po uzyskaniu uprzedniej, pisemnej akceptacji wnioskodawcy. Umowa nie precyzuje odpowiedzialności za ewentualne szkody wyrządzone przez zastępców.
Kierowca otrzymuje zadanie do wykonania polegające na przetransportowaniu danego towaru z jednego miejsca do drugiego określoną trasą. Zmiana trasy dopuszczalna jest po uprzednim uzgodnieniu z wnioskodawcą, Czasami kierowcy są zobowiązani także do dokonania rozładunku w określony sposób. Nieuzasadniona odmowa wykonania usługi obwarowana jest karą umowną, która jest także przypisana do niewykonania obowiązku raportowania dostaw po ich wykonaniu.
Czytaj też w LEX: Przewodnik po zmianach w prawie pracy 2026 r. >
Na początku miesiąca deklarują czas, w którym chcieliby pracować i w tym czasie zlecane jest im dokonanie transportu. Za pełną dyspozycyjność kierowcy w okresie przez niego wskazanym przysługuje mu wynagrodzenie niezależnie od wypracowanych zmian. Wnioskodawca zapewnia kierowcom zestaw samochodowy składający się z ciągnika i naczepy, tablet oraz odzież roboczą, a także opłaca paliwo potrzebne do dokonania przewozu.
Ponadto, umowa przewiduje kary umowne za 34 różne, możliwe przypadki nierzetelnego jej wykonania lub niezrealizowania zadania. Dodatkowo prawidłowa realizacja jest zabezpieczona polisami odpowiedzialności cywilnej zawieranymi przez kierowców w ramach prowadzonej przez nich działalności gospodarczej.
GIP: To nie jest umowa cywilnoprawna
GIP w decyzji wskazał, że pracownikiem jest osoba fizyczna, która zobowiązuje się do osobistego świadczenia pracy w sposób ciągły na rzecz pracodawcy w zamian za wynagrodzenie, będąc w procesie pracy podporządkowana pracodawcy co do sposobu, czasu i miejsca świadczenia pracy.
Ocena charakteru stosunku prawnego nie może przy tym ograniczać się do analizy pojedynczych postanowień umowy ani do ustalenia, czy występują w nim również elementy właściwe stosunkom cywilnoprawnym. Konieczne jest dokonanie oceny całokształtu warunków wykonywania pracy i ustalenie, które cechy mają charakter dominujący. Sam fakt prowadzenia przez wykonawcę działalności gospodarczej, ponoszenia określonej odpowiedzialności kontraktowej, wystawiania faktur czy formalnego dopuszczenia możliwości posłużenia się osobą trzecią nie wyłącza zatem uznania stosunku prawnego za stosunek pracy, jeżeli sposób jego wykonywania odpowiada zasadniczym cechom zatrudnienia pracowniczego.
Czytaj też w LEX: Kontrola PIP – jak sprawdzić umowy i ograniczyć ryzyko ich przekształcenia w umowy o pracę >
Według GIP, umowa przewiduje wprawdzie możliwość posłużenia się przez kierowcę zastępcą przy jej realizacji, ale należy zwrócić szczególną uwagę na zastrzeżenie umowne przewidujące konieczność uzyskania uprzedniej, pisemnej zgody wnioskodawcy na posłużenie się zastępcą. W przedstawionym stanie faktycznym kierowca nie posiada swobody jednostronnego powierzenia wykonania usługi dowolnie wybranej osobie trzeciej. Zastępstwo wymaga uprzedniej, pisemnej akceptacji wnioskodawcy, a osoba zastępująca musi spełniać szczególne wymagania związane z realizacją przewozów materiałów niebezpiecznych. Możliwość zastępstwa ma zatem charakter ograniczony i kontrolowany przez wnioskodawcę, wobec czego nie może sama w sobie przesądzać o cywilnoprawnym charakterze całego stosunku prawnego.
Czytaj też w LEX: Interpretacje indywidualne GIP — przewodnik dla pracodawców i działów HR >
Kierowca, wykonując przewóz, jest zobowiązany poruszać się po drogach wskazanych przez wnioskodawcę, a często nawet dokonać rozładunku w sposób przez niego wskazany. Dokonaną dostawę jest zobowiązany raportować. Zdaniem GIP, taka realizacja umowy świadczy o znikomej samodzielności kierowcy i przesądza o występowaniu podporządkowania co do sposobu świadczenia pracy. Za nieuzasadnioną odmowę transportu kierowcy grozi kara umowna, co czyni zlecenie transportowe podobnym do polecenia służbowego wydanego przez pracodawcę pracownikowi. Kierowca jest również ściśle podporządkowany wnioskodawcy co do czasu świadczenia pracy, gdy za nieterminowe podjęcie ładunku w czasie przez niego zadeklarowanym grozi mu kara umowna. Poruszanie się przez kierowcę jedynie trasami wyznaczonymi świadczy także o pełnym podporządkowaniu co do miejsca świadczenia pracy.
Zdaniem GIP, oceny tej nie zmienia fakt, że część wymagań dotyczących realizacji przewozu wynika z przepisów prawa, wymogów bezpieczeństwa lub zobowiązań wnioskodawcy wobec jego klientów. Dla oceny podporządkowania istotne jest bowiem to, w jaki sposób wymagania te kształtują sytuację osoby wykonującej pracę. Jeżeli są one konkretyzowane w ramach organizacji wnioskodawcy, przekazywane kierowcy jako obowiązujące zasady realizacji danego przewozu, a ich wykonanie jest kontrolowane i zabezpieczone sankcjami umownymi, stanowią element organizacji procesu pracy.
Ponadto, za pracowniczym charakterem analizowanego stosunku przemawia także sposób organizacyjnego włączenia kierowcy w działalność wnioskodawcy. Kierowca nie realizuje wyodrębnionego przedsięwzięcia przy wykorzystaniu własnej organizacji i własnego zaplecza technicznego, lecz wykonuje czynności stanowiące zasadniczy przedmiot działalności wnioskodawcy, przy wykorzystaniu zapewnionego przez niego zestawu samochodowego, paliwa, urządzeń oraz pozostałego wyposażenia.
W praktyce jego aktywność staje się elementem zorganizowanego przez wnioskodawcę procesu świadczenia usług transportowych na rzecz klientów wnioskodawcy. Okoliczność ta, oceniana łącznie z podporządkowaniem co do czasu, miejsca i sposobu realizacji przewozu dodatkowo przemawia za pracowniczym charakterem zatrudnienia.
Czytaj też w LEX: Polecenie inspektora pracy – pierwszy krok w kierunku stwierdzenia stosunku pracy >
Nie chodzi przy tym wyłącznie o częstotliwość wykonywania poszczególnych przewozów. Zagwarantowanie kierowcy określonej liczby zmian, połączone z wcześniejszym deklarowaniem dyspozycyjności oraz prawem do wynagrodzenia za gotowość w zadeklarowanym okresie powoduje, że współpraca przybiera postać powtarzalnego i zorganizowanego świadczenia pracy w ramach zapotrzebowania wnioskodawcy. Poszczególne zlecenia transportowe stanowią w takim modelu przede wszystkim konkretyzację bieżących zadań wykonywanych w ramach trwającego stosunku prawnego, a nie odrębne, niezależne przedsięwzięcia gospodarcze kierowcy.
Umowa przerzuca ryzyko za jej nierzetelne lub nieterminowe wykonanie, jak również za jej niewykonanie, na kierowcę. Stanowczego podkreślenia wymaga, iż jest to jednak część ryzyk, gdyż to wnioskodawca dostarcza sprzęt i materiały służące wykonaniu umowy i gwarantuje wynagrodzenie, co wskazuje na fakt, że istotna cześć ryzyk występuje po jego stronie - zauważa Główny Inspektor Pracy. I wskazuje, że kierowca ma zagwarantowaną realizację minimum 17 do 22 zmian roboczych w miesiącu, co jest przykładem występowania cechy charakterystycznej dla stosunku pracy jaką jest ciągłość pracy.
GIP podnosi także, że umowa cywilnoprawna jest zawierana z kierowcą w celu wykonania zastępczego transportu na wypadek braku dostępności personelu wnioskodawcy, co w zestawieniu z powyższymi cechami typowymi dla stosunku pracy, przesądza o występowaniu w zaprezentowanym stanie faktycznym zastępstwo.
Zobacz też szkolenie online w LEX: Środki odwoławcze od decyzji o przekształceniu umów cywilnoprawnych w umowy o pracę >
Interpretacja indywidualna Głównego Inspektora Pracy z 12 października 2026 roku (GIP-GPP.5180.24.2026.5)











