Waloryzacja emerytur i rent, przeprowadzona 1 marca 2026 r., spowodowała, że najniższe świadczenia wzrosły o 99,58 zł - emerytura, renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oraz renta rodzinna - z 1878,91 zł do 1978,49 zł. Natomiast renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy wzrosła o 74,69 zł - z 1409,18 zł do 1483,87 zł. W tym roku decyzje waloryzacyjne przychodziły z dużym opóźnieniem. Zdaniem prawników, na porządku dziennym były sytuacje, że emeryci szybciej otrzymywali pieniądze na konto niż decyzję.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych opublikował - przygotowaną, jak co roku, przez Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych ZUS analizę pt.: „Struktura wysokości świadczeń wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2026 roku”. Wynika z niej, że w marcu br. emerytury i renty wypłacane przez ZUS pobierało 8077,5 tys. świadczeniobiorców. Osoby pobierające emeryturę stanowiły 79,4 proc., rentę z tytułu niezdolności do pracy - 5,9 proc., a rentę rodzinną - 14,8 proc. świadczeniobiorców.
Według ZUS, kwoty najniższych rent przysługujących na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych stanowią 120 proc. kwot świadczeń najniższych, o których mowa wyżej i wzrosły:
- W tym roku decyzje waloryzacyjne przychodziły z dużym opóźnieniem. Znane mi są przypadki, kiedy emeryci dostawali je w czerwcu. - mówi serwisowi Prawo.pl Magdalena Januszewska, radca prawny z Kancelarii Januszewska, specjalizująca się w prawie pracy i zabezpieczenia społecznego. I dodaje: - Wiadomo, że decyzje waloryzacyjne mają głównie charakter informacyjny. Nie zmienia to jednak faktu, że w tym roku na porządku dziennym były sytuacje, że emeryci szybciej otrzymywali pieniądze na konto niż decyzję.
Czytaj również: Krótki staż, niskie świadczenie - są emerytury liczone w groszach>>
Analizując strukturę wysokości świadczeń ZUS wskazuje na systematycznie rosnącą liczbę osób pobierających emeryturę w wysokości niższej niż najniższa ustawowa wysokość emerytury. W marcu 2025 r. było ich 437,9 tys. a w marcu 2026 r. - 462,8 tys. (tj. wzrost o 5,7 proc.). - Na podstawie analizy struktury wysokości tych emerytur (bez dodatków pielęgnacyjnych) zauważamy, że w marcu 2026 r. liczba osób pobierających emerytury w wysokości do 500 zł wyniosła 30,1 tys. i wzrosła o 8,7 proc. w porównaniu do marca poprzedniego roku (27,7 tys.). Są to osoby, których kapitał emerytalny w momencie przejścia na emeryturę był bardzo niski. Spośród 30,1 tys. osób pobierających emerytury w wysokości do 500 zł 8,8 tys. świadczeniobiorców pobierało emeryturę w wysokości do 100 zł (w marcu 2025 r. 7,9 tys.) - podkreśla ZUS. I zauważa, że największy odsetek osób - 9,2 proc. pobiera emeryturę w przedziale wysokości od 3000,01 zł do 3400 zł.
Czytaj też w LEX: Emeryci i renciści jako podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych >
W marcu 2026 r. Zakład odnotował duży wzrost liczby osób pobierających emerytury w wysokości:
Jeśli zaś chodzi o wysokość emerytury według płci, to ZUS wskazuje, że w populacji kobiet:
Natomiast w populacji mężczyzn tendencja jest odwrócona. W przedziale wysokości do 4000 zł odsetek mężczyzn pobierających emerytury jest niższy niż w populacji kobiet. Począwszy od przedziału wysokości od 4000,01 zł do 4500 zł i w każdym kolejnym, odsetek mężczyzn pobierających emeryturę jest wyższy niż w populacji kobiet. W przedziale wysokości 7000,01 zł i więcej zł odsetek ich jest najwyższy i wynosi 21,8 proc.
Emeryturę w wysokości:
- W stosunku do marca 2025 r. liczba mężczyzn emerytów w przedziale powyżej 5000 zł wzrosła o 191,2 tys. a w przypadku kobiet o 177,6 tys. - zaznacza Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Z danych ZUS wynika, że po waloryzacji emerytury i renty w ustawowej najniższej wysokości otrzymuje 377 tys. osób (bez osób pobierających emerytury i renty na mocy umów międzynarodowych oraz bez emerytur i rent osób posiadających także prawo do świadczenia rolniczego). - W porównaniu z marcem 2025 r. liczba osób pobierających świadczenia w wysokości najniższej była niższa o 5,6 proc. W przypadku osób pobierających emerytury w wysokości najniższej ich liczba zwiększyła się o 3 proc., pobierających renty z tytułu niezdolności do pracy zmniejszyła się o 9,6 proc., a w przypadku rent rodzinnych zmniejszyła się o 14,2 proc. - czytamy w analizie.
Czy od zagranicznej emerytury należy płacić zaliczki na PIT? - sprawdź w LEX >
- To, że w liczbach bezwzględnych wzrasta liczba osób, które pobierają świadczenia w wysokości najniższej emerytury nie jest żadnym zaskoczeniem. Tak będzie jeszcze przez długi czas, dopóki wśród emerytów nie pozostaną niemal wyłącznie osoby, które przechodziły na emeryturę bez warunku jakiegokolwiek stażu - to znaczy urodzone od 1949 r. Dopiero potem liczba emerytów z najniższym świadczeniem zacznie spadać - mówi serwisowi Prawo.pl dr Tomasz Lasocki z Wydziału Administracji i Nauk Społecznych Politechniki Warszawskiej, ekspert Federacji Przedsiębiorców Polskich. Jak podkreśla dr Lasocki, interesujące jest natomiast to, jaki odsetek świadczeń przyznanych już według nowych zasad został ustalony poniżej minimalnej emerytury. - To nam najlepiej pokaże, czy problem narasta, czy nie. W ostatnich czterech latach ten odsetek minimalnie wzrósł i wynosi nieco ponad 10 proc. - stwierdza dr Lasocki.
Czytaj również: Najniższa emerytura w grudniu 2024 r. wynosiła 0,02 zł. Pobierały ją 2 osoby: solidarnie kobieta i mężczyzna>>
Z danych ZUS wynika, że po waloryzacji w marcu 2026 r. 52,6 proc. osób pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy w wysokości pomiędzy 1400,01 zł a 2600 zł. Największy wpływ na tak wysoki odsetek mają renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy pobierane w wysokości najniższej równej 1483,87 zł oraz renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wysokości najniższej równej 1978,49 zł. W przedziale wysokości od 2200,01 zł do 2400 zł renty pobiera 10,2 proc. rencistów. Na wysokość tego odsetka mają wpływ przede wszystkim renty wypadkowe z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wysokości najniższej równej 2374,19 zł.
- W porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego o 13,6 proc. wzrosła liczba osób pobierających rentę w wysokości powyżej 5000 zł. Spośród tej liczby 77,7 proc. osób pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, 16,9 proc. z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i 5,5 proc. z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji.
- Rentę w wysokości pomiędzy 5000,01 zł a 7000 zł pobiera 55,1 tys. rencistów, a w wysokości powyżej 7000 zł - 35 tys. Spośród nich 81 proc. pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy - podkreślają autorzy analizy.
Według ZUS, wśród pobierających emerytury dominują kobiety, stanowiąc 59,9 proc. tej populacji, natomiast w przypadku osób pobierających rentę z tytułu niezdolności do pracy przeważają mężczyźni stanowiąc 64,8 populacji. Najwyższy odsetek kobiet, tj. 15,9 proc. pobiera renty w wysokości od 1400,01 zł do 1600 zł, w przypadku mężczyzn odsetek ten wynosi 11,3 proc. Znacznie wyższy jest natomiast odsetek mężczyzn, tj. 11,1 proc., pobierających renty w wysokości powyżej 6500 zł, podczas gdy odsetek kobiet to 6,4 proc. W przedziale wysokości powyżej 6500 zł przeważają renty górnicze z tytułu niezdolności do pracy wypadkowe pobierane w licznych przypadkach łącznie z emeryturą. W tym przedziale 74,4 proc. osób pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, 19 proc. z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, a 6,7 proc. z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji. Renty w wysokości powyżej 7000 zł pobiera 9,1 proc. mężczyzn (tj. 27,8 tys.) i 4,3 proc. kobiet (tj. 7,2 tys.).
Jeśli zaś chodzi o rentę rodzinną, to w porównaniu z analogicznym okresem roku 2025 liczba rent rodzinnych wypłacanych w wysokości od 1870,01 zł do 2000 zł uległa zmniejszeniu o 28,8 tys., tj. o 35,2 proc. Jak twierdzi ZUS, tak duży spadek w tym przedziale liczby rent rodzinnych wynika z podwyższenia wysokości najniższych rent rodzinnych z 1878,91 zł do 1978,49 zł, co licząc łącznie z dodatkami pielęgnacyjnymi, spowodowało przejście do wyższego przedziału wysokości.
Czytaj też w LEX: Metoda repartycyjna najbezpieczniejszą formą zabezpieczenia emerytalnego >
Renty rodzinne w wysokości powyżej 5000 zł pobiera 300,5 tys. świadczeniobiorców. Stanowią oni 25,2 proc. populacji pobierających rentę rodzinną. W liczbie tej 48,7 tys. świadczeniobiorców pobiera rentę rodzinną w wysokości powyżej 7000 zł.
Wśród pobierających renty rodzinne zdecydowanie przeważają kobiety stanowiąc 90,7 proc. tej populacji. Na ogół wyższe przeciętne wynagrodzenia osiągane przez mężczyzn sprawiają, iż dla wielu kobiet renta rodzinna po zmarłym małżonku jest korzystniejsza od „własnego” świadczenia, tj. emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Najwyższy odsetek kobiet - 12,5 proc. pobiera rentę rodzinną w wysokości od 4000,01 zł do 4500 zł. Najwięcej mężczyzn - 14 proc. pobiera rentę rodzinną w przedziale od 1800,01 zł do 2000 zł. Są to głównie renty rodzinne w wysokości najniższej równej 1978,49 zł.
Zgodnie z ustawą z dnia 18 października 2024 r. (Dz.U. z 2024 r., poz.1674) emerytura dla osób, które ukończyły 100 lat, jest świadczeniem honorowym, którego wysokość od 1 stycznia 2025 r. została podwyższona dla wszystkich uprawnionych świadczeniobiorców do wysokości 6246,13 zł. Zgodnie z ustawą świadczenie od 1 marca każdego roku będzie podlegało waloryzacji na ogólnych zasadach w terminach waloryzacji świadczeń, o których mowa w art. 88–94 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1631 z późn. zm.).
Świadczenie honorowe przysługuje z urzędu, automatycznie z chwilą ukończenia 100 lat dla osób pobierających świadczenia emerytalno-rentowe. Osoby, które nie pobierają żadnych świadczeń emerytalno-rentowych, muszą złożyć wniosek i dołączyć dokument potwierdzający datę urodzenia oraz oświadczenie o posiadaniu po ukończeniu 16 roku życia ośrodka interesów życiowych na terytorium Polski przez co najmniej 10 lat. Wniosek może również złożyć członek rodziny w imieniu uprawnionego 100-latka.
Po waloryzacji od 1 marca 2026 r. wysokość świadczenia honorowego dla stulatków wynosi 6938,92 zł.
