Obywatele zainteresowani konkretnymi projektami ustaw, kancelarie prawne działające w imieniu swoich klientów-przedsiębiorców czy szerzej - pracodawcy monitorujący zmiany w prawie z uwagi na konieczność przygotowania się do ich wdrożenia, miesiącami nie mają informacji, co się dzieje z projektowanymi przepisami i w jakim kierunku idą zmiany. Na stronie Rządowego Centrum Legislacji, w zakładkach poświęconych konkretnym projektom, za uzupełnianie których odpowiada ministerstwo będące jego autorem, w tym przypadku – Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, wieje pustką. I to nawet kilka miesięcy po zakończeniu procesu uzgodnień międzyresortowych, konsultacji publicznych i opiniowania. W przypadku MRPiPS to już stała praktyka. Doszło do tego, że do publikacji tych dokumentów na stronie RCL zmuszają resort dopiero wnioski o udostępnienie stanowisk w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Tak było np. w przypadku projektu ustawy o ustalaniu wysokości emerytur z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dla osób, które do dnia 6 czerwca 2012 r. przeszły na emerytury na zasadach obowiązujących osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 r. (nr UD204). - Po obywatelskich monitach na stronie internetowej RCL zostały wreszcie - dosłownie przed chwilą - opublikowane opinie/stanowiska zgłoszone w ramach uzgodnień - konsultacji - opiniowania - rządowego projektu ustawy „naprawczej” UD204 - napisała do redakcji Prawo.pl 18 lutego 2026 r. nasza Czytelniczka, aktywnie działająca w środowisku emerytów w mediach społecznościowych. Zresztą w przypadku tego projektu niewiele się do dziś dzieje na stronie RCL. No może z wyjątkiem dodania w dniu 23 lutego br., tabeli z uwagami obywateli.
Czytaj również:
Drugie podejście ministerstwa pracy do transparentności wynagrodzeń >>
Umowa o staż będzie umową o pracę>>
„Zamrożonych” projektów jest więcej
A takich projektów, w przypadku których nie wiadomo co się dzieje, jest znacznie więcej. Wystarczy wspomnieć o projekcie ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (nr UDER104). Informacja o jego przekazaniu do uzgodnień międzyresortowych i opiniowania na stronie RCL odnotowana została 5 marca 2026 r., a jeszcze do wczoraj nie zostały zamieszczone stanowiska i opinie, choć na ich przedstawienie ministerstwa miały 21 dni, a Rada Dialogu Społecznego, organizacje pracodawców, związki zawodowe i instytucje - 30 dni.
Jeszcze gorzej wyglądają prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (nr UDER75). Projekt z 11 sierpnia 2025 r. pojawił się na stronie RCL 11 września 2025 r., a stanowiska do niego zostały opublikowane… 21 kwietnia 2026 r., i to mimo, że projekt – jak pisała Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, minister rodziny, pracy i polityki społecznej w piśmie kierującym do uzgodnień – dotyczył pilnej deregulacji. Z tego też powodu ministerstwo dało tylko 7 dni na przedstawienie stanowiska. Obecnie, według informacji z 13 maja, nad projektem pracuje Stały Komitet Rady Ministrów.
Nie inaczej wyglądała sprawa projektu o stażach (nr UD307), który w połowie listopada 2025 r. przekazało do uzgodnień międzyresortowych, konsultacji publicznych i opiniowania, a 21 kwietnia 2026 r. resort opublikował drugą wersję projektu, nie zamieszczając przy tym stanowisk i opinii do jego pierwszej wersji. W odpowiedzi na nasz mail o ich udostępnienie, poinformowano nas telefonicznie, że departament merytoryczny przekazał, że nie opublikowano, bo "nie chciano wprowadzać chaosu". Dzień później ministerstwo opublikowało na RCL wszystkie stanowiska i opinie, jakie otrzymało do projektu.
Trzy miesiące upłynęły z kolei od skierowania do uzgodnień międzyresortowych, konsultacji publicznych i opiniowania 12 grudnia 2025 r. projektu ustawy o wzmocnieniu stosowania prawa do jednakowego wynagrodzenia mężczyzn i kobiet za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości (nr UC127). Stanowiska i opinie do niego zamieszczone zostały na stronie RCL 6 marca 2026 r., a nowa wersja projektu z 29 kwietnia, pojawiła się 4 maja.
Sytuacją bez precedensu jest natomiast to, co dzieje się z projektem ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (nr UC62). MRPiPS stanowiska i opinie do niego opublikowała 5 listopada 2024 r., choć projekt do uzgodnień, konsultacji i opiniowania przekazany został pod koniec sierpnia. Kolejna jego wersja pojawiła się w połowie maja 2025 r. Na początku br. projekt trafił na Stały Komitet w wersji z 30 lipca 2025 r. W tym czasie ministerstwa przesyłają kolejne uwagi do niego. Ostatnie, piąte stanowisko, przekazało Rządowe Centrum Legislacji 6 lutego 2026 r. Tymczasem 15 listopada miną dwa lata, od upływu terminu, w którym Polska powinna wdrożyć unijną dyrektywę w sprawie adekwatnych wynagrodzeń minimalnych w Unii Europejskiej, którą ta projektowana ustawa ma implementować do krajowego porządku prawnego.
Tryb pracy ministerstwa zaskakuje, bo nic nie stoi przecież na przeszkodzie opublikowaniu stanowisk i opinii po ich otrzymaniu, zanim jeszcze ministerstwo zacznie analizować uwagi), to nie jest tylko kwestia ostatnich miesięcy. Podobnie wyglądał proces legislacyjny nad zmianą definicji mobbingu (czyli projektem ustawy o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, nr UD 183). Ministerstwo w połowie stycznia 2025 r. przedstawiło projekt ustawy, 21 maja 2025 r. opublikowało stanowiska do niego, a 30 maja udostępniło na RCL kolejną jego wersję. 3 marca 2026 r. projekt został przyjęty przez rząd i przekazany do Sejmu.
Transparentność procesu legislacyjnego to także jawność dokumentów
Szkopuł w tym, że uchwała nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. Regulamin pracy Rady Ministrów nie określa terminu, w którym od zakończenia procesu uzgodnień międzyresortowych, konsultacji publicznych i opiniowania ministerstwo, które przygotowało projekty ustawy, powinno opublikować stanowiska i opinie, które do niego wpłynęły. Wiadomo jedynie, że zgodnie z jego par. 52 ust. 3, udostępnieniu w RCL (czyli w serwisie Rządowego Centrum Legislacji) podlegają również wszelkie dokumenty dotyczące prac nad projektem, w tym zgłoszenia zainteresowania pracami nad projektem wniesione w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa.
- Transparentność procesu legislacyjnego powinna oznaczać jawność wszystkich dokumentów dotyczących prac nad projektem i to w trakcie tego procesu, tak aby wszelkie czynności w projektowaniu, w tym zmiany w projekcie aktu normatywnego, były w pełni zrozumiałe dla każdego zainteresowanego. Wybiórcze publikowanie tylko części dokumentów w procesie zaburza tak rozumianą transparentność, a nawet może uniemożliwiać faktyczne monitorowanie procesu, jego całościową analizę merytoryczną, w tym rozeznanie się co do faktycznych przyczyn zmian w projekcie aktu – mówi serwisowi Prawo.pl prof. Grzegorz Sibiga z Instytutu Nauk Prawnych PAN. I dodaje: - Jedyny wyjątek od tej jawności stanowią dokumenty i informacje objęte reżimem ochrony informacji niejawnych.
- Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wykorzystuje to, że nie ma jasnych wytycznych co do tego, jak powinny być zamieszczane stanowiska na stronie Rządowego Centrum Legislacyjnego. Obywatele mają prawo wiedzieć, jak przebiega proces legislacyjnych oraz jakie propozycje zmian i uwagi są postulowane w trakcie rządowego procesu legislacyjnego, a nie dowiadywać się o tym na ostatnim etapie prac, gdy dokumenty są publikowane hurtem - mówi nam Katarzyna Kamecka, ekspert ds. prawa pracy Polskiego Towarzystwa Gospodarczego.
Zapytaliśmy Centrum Informacyjne Rządu o to, w jakim terminie od zakończenia uzgodnień międzyresortowych, konsultacji publicznych i opiniowania ministerstwo ma opublikować na stronie RCL uwagi i stanowiska, jakie wpłynęły do projektu ustawy czy rozporządzenia, a także czy jest rozważana zmiana regulaminu pracy RM w tym zakresie. Na odpowiedź czekamy.
