Rzecznik TSUE: Chatbot AI może naruszać prawa wydawców prasy

Pobieranie przez chatboty oparte na sztucznej inteligencji publikacji dostępnych w internecie i ich ponowne wykorzystywanie w czasie rzeczywistym w celu generowania odpowiedzi na zapytania użytkowników może, w pewnych okolicznościach, naruszać prawa wydawców prasowych – wynika z opinii Macieja Szpunara, rzecznika generalnego Trybunału Sprawiedliwości UE.

Opinia zostanie wzięta pod uwagę przez TSUE, który rozpozna sprawę C-250/25 (Like Company). Jest to pokłosie powództwa, jakie przeciwko Google wniosła węgierska spółka Like Company, operator różnych portali internetowych. Firma domaga się ochrony artykułów publikowanych na tych portalach na podstawie praw pokrewnych do prawa autorskiego przyznanych przez prawo Unii wydawcom prasowym w odniesieniu do korzystania w internecie z ich publikacji prasowych. Like Company twierdzi, że Google używał jej artykułów w celu szkolenia modeli LLM Gemini, a od czerwca 2023 r. do końca maja 2024 r. wielokrotnie je powielał i udostępniał publicznie za pośrednictwem chatbota Gemini.

Węgierski sąd postanowił zawiesić postępowanie i skierować do TSUE pytania prejudycjalne. Dotyczą następujących zagadnień:

• czy korzystanie z publikacji prasowych do celów szkolenia LLM jest objęte wyłącznym prawem do zwielokrotniania przyznanym wydawcy, czy też korzystanie to jest swobodnie dozwolone na podstawie wyjątku dotyczącego eksploracji tekstów i danych przewidzianego w prawie Unii;
• czy odpowiedzi udzielone przez chatbota jego użytkownikom mogą wchodzić w zakres przyznanego wydawcy prawa do zwielokrotniania lub podawania do publicznej wiadomości.

Czy artykuł prasowy może służyć do trenowania modelu AI?

W oczekiwaniu na wyrok rzecznik Maciej Szpunar zaproponował, by pytania dotyczące szkolenia LLM uznać za niedopuszczalne. Jego zdaniem są tylko hipotetyczne, nie ma bowiem dowodów, że artykuły Like Company faktycznie zostały wykorzystane do szkolenia modeli. Jednakże dla kompletności wywodu zasugerował, że wykorzystanie przedmiotów chronionych prawem autorskim lub pokrewnym w celu szkolenia LLM jest co do zasady dozwolone na mocy wyjątku dotyczącego eksploracji tekstów i danych.

Chatbot AI odpowiedział, kopiując publikację – czy to naruszenie?

W kwestii odpowiedzi udzielanych przez chatbota rzecznik generalny wskazał, że w sytuacji, gdy narzędzie AI pobiera publikację ze strony internetowej wydawcy, ponownie wykorzystuje tę publikację w celu wygenerowania odpowiedzi oraz przekazuje tę odpowiedź użytkownikowi, w pewnych okolicznościach może dojść do naruszenia prawa wydawcy prasowego.

Rzecznik zwrócił uwagę, że prawo wydawcy prasowego nie chroni samych faktów przedstawionych w publikacjach prasowych ani monopolu na wiadomości. Jego celem jest ochrona inwestycji poniesionych na stworzenie publikacji. Zatem to, czy wykorzystanie publikacji przez chatbota wchodzi w zakres prawa wydawcy do zwielokrotniania, zależy od dwóch czynników:

1. Czy chatbot uzyskał dostęp do publikacji prasowej w sposób niezgodny z prawem, w szczególności przez obejście skutecznych środków technicznych, takich jak paywall, mających na celu ograniczenie dostępu do tej publikacji lub jej automatycznego pobierania ze stron internetowych;
2. Czy odpowiedź udzielona użytkownikowi ogranicza się do przekazania faktów zawartych w oryginalnej publikacji, czy też ponownie wykorzystuje formę wyrazu tej publikacji w rozpoznawalny sposób, w takim stopniu, że użytkownik, czytając tę odpowiedź, jest całkowicie zwolniony z konieczności uzyskania dostępu do oryginalnej publikacji.

Z opinii wynika, że prawo wydawcy zostaje co do zasady naruszone, jeżeli w odpowiedziach udzielanych przez chatbota na pytania użytkowników forma wyrazu danej publikacji prasowej jest systematycznie rozpoznawalna w opisanym wyżej zakresie. Dostawca narzędzia AI odpowiada za potencjalne działania polegające na wykorzystaniu publikacji prasowych, jeżeli są one nieodłącznie związane z modelem biznesowym tego dostawcy lub jeżeli nie wprowadził on odpowiednich środków w celu wiarygodnego i skutecznego przeciwdziałania takim działaniom.