Osoby prawne zostały członkami spółdzielni drugiej kategorii
W obowiązującej od 28 stycznia nowelizacji ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych jest poważny błąd. Osoby prawne zostały w całości wykluczone z głosowań przy wyborze i odwoływaniu członków rad nadzorczych oraz członków zarządu – podkreśla dr Piotr Pałka, radca prawny i wspólnik DERC PAŁKA Kancelaria Radców Prawnych, profesor Sopockiej Akademii Nauk Stosowanych.
Członkostwo w spółdzielni mogą mieć nie tylko osoby fizyczne, ale również osoby prawne, w praktyce najczęściej chodzi o spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Ustawa z 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2026 r. poz. 39), która weszła w życie z dniem 28 stycznia br. wykluczyła w wyniku błędu ustawodawcy w całości osoby prawne z możliwości głosowania w sprawie wyboru i odwoływania członków rady nadzorczej oraz członków zarządu spółdzielni mieszkaniowych. Osoby prawne będące członkami spółdzielni nie będą mogły w ogóle wykonywać swoich praw członkowskich, chociaż coraz częściej zostają członkami SM.
Bez pełnomocnika
Mimo że po nowelizacji nie zmienił się art. 3 ust. 3 ustawy z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 558), z którego wynika, że – co do zasady - członkiem spółdzielni jest osoba prawna, której przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, ekspektatywa własności lub będąca założycielem spółdzielni, to nowe brzmienie otrzymał inny istotny przepis - art. 8(3) ust. 1(6). Zgodnie z nim „pełnomocnik’” nie może brać udziału w głosowaniu, którego przedmiotem jest wybór i odwołanie członków rady nadzorczej lub członków zarządu spółdzielni.
Wykluczenie odnosi się więc do każdego pełnomocnika zarówno osób fizycznych, jak i prawnych, albowiem nie ogranicza się do żadnej z tych osób, a zgodnie z art. 36 par. 3 zdanie drugie ustawy z 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2024 r. poz. 593) osoby prawne będące członkami spółdzielni biorą udział w walnym zgromadzeniu właśnie przez ustanowionego w tym celu pełnomocnika. Przepis ten znajduje zastosowanie do spółdzielni mieszkaniowych na podstawie art. 1 ust. 7 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, zgodnie z którym w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie stosuje się przepisy prawa spółdzielczego.
Dlatego też m.in. z tego powodu Związek Rewizyjny Spółdzielni Mieszkaniowych RP (ZRSM RP) postulował, aby wykreślić ust. 16. Jeżeli ustawodawca chciał odnieść ten zakaz tylko do członków osób fizycznych to należało zapisać, że zakaz ten odnosi się do pełnomocników członków będących osobami fizycznymi, czego jednak nie uczyniono. Dlatego w związku z tym zakaz od 28 stycznia br. odnosi się do wszystkich pełnomocników zarówno osób fizycznych, jak i osób prawnych.
Można po raz kolejny próbować zasłaniać się wykładnią celowościową czy sugerować nieprawdziwe zamiary strony na granicy wręcz pomówienia, która zwraca na to uwagę, chcąc de facto ukryć błędy ustawodawcy i kolejne niedopatrzenie. Prawda jest taka, że jest to kolejny błąd legislacyjny w tym samym akcie normatywnym i krótkiej ustawie, nad którą pracowano prawie dwa lata. Zapomina się również o podstawowej zasadzie wyrażonej w paragrafie 6 Zasad techniki prawodawczej przyjętej rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 283), zgodnie z którym przepisy ustawy redaguje się tak, aby dokładnie i w sposób zrozumiały dla adresatów zawartych w nich norm wyrażały intencje prawodawcy.
Niekonstytucyjne niechlujstwo
Uchwalona 4 grudnia ubr. przez Sejm nowelizacja ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych nie ma w tym zakresie więc żadnego sensu i zawiera zapisy ewidentnie niekonstytucyjne, sprzeczne z art. 32 ust. 2 Konstytucji RP. Zgodnie z tym konstytucyjnym przepisem, nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Ustawa w obecnym kształcie będzie zniekształcać reprezentację na walnym zgromadzeniu i będzie również naruszać konstytucyjną zasadę równości wobec prawa wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Co istotne, we wspólnotach mieszkaniowych czy innych spółdzielniach (poza mieszkaniowymi) takie ograniczenia nie będą występowały, ale w spółdzielniach mieszkaniowych - tak.
Reasumując - obserwując to, co się dzieje obecnie w legislacji przypomina mi się jedna anegdota z obrad Sejmu sprzed kilku lat, gdy głosowano nad zmianą w ustawie z 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2025 r. poz. 960) i tylko jeden poseł był przeciw ustawie. Na co pozostali posłowie pytają się jego, czemu głosował „przeciw”, skoro to głosowanie w słusznej sprawie, a odpowiedź tego jednego posła brzmiała: ,,ale tylko ja przeczytałem tę ustawę’’.
dr Piotr Pałka - radca prawny i wspólnik DERC PAŁKA Kancelaria Radców Prawnych, profesor Sopockiej Akademii Nauk Stosowanych
